Rzadko zdarza się konferencja, która gromadzi ponad 600 przedstawicieli sektora nauki i szkolnictwa wyższego z ponad 150 instytucji z kilkudziesięciu krajów. A tak silną międzynarodową reprezentację wystawił świat akademicki podczas tegorocznego XXXV Forum Ekonomicznego w Karpaczu. Odbyło się ono pod hasłem „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”. Swoje reprezentacje miały szkoły wyższe: od pojedynczych uczestników debat po kilkudziesięcioosobowe zespoły obsługujące bogate programy w tzw. strefach, instytuty naukowe: badawcze i Polskiej Akademii Nauk. Obecni byli przedstawiciele Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Konferencji Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych, Narodowego Centrum Nauki, Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, Agencji Badań Medycznych, a przede wszystkim Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Od wielu lat patronem merytorycznym Forum Ekonomicznego jest Szkoła Główna Handlowa, obchodząca w tym roku 120-lecie istnienia.
Pierwszy dzień Forum rozpoczęły trzy wydarzenia akademickie. Pierwszym była debata „Nauka jako inwestycja strategiczna państwa. Jaki kontrakt finansowy dla polskich uczelni?”, zorganizowana przez Politechniką Wrocławską i Rzeczpospolitą, drugim prezentacja już dziewiątego „Raportu SGH i Forum Ekonomicznego 2026”, dotyczącego aktualnej sytuacji gospodarczej w Polsce i regionie Europy Środkowo-Wschodniej, a trzecim debata „Perspektywy i strategie rozwoju polskiego szkolnictwa wyższego”.
– Najpierw wybieramy zagadnienia, które są najbardziej istotne z punktu widzenia rozwoju naszej części Europy. Następnie ogłaszam konkurs grantowy na opracowanie tych tematów – opisuje sposób powstania raportu prof. Piotr Wachowiak, rektor SGH. W tym roku jego autorzy zajęli się dziesięcioma tematami, w tym technologiami podwójnego zastosowania, podatkiem cyfrowym, wpływem cen energii na rozwój gospodarczy, kobietami na rynku pracy, systemem ochrony zdrowia, specyfiką środkowoeuropejskiego kapitalizmu.
Podczas debaty o finansowaniu nauki jako inwestycji strategicznej państwa Maria Mrówczyńska, wiceministra nauki, zwróciła uwagę na wzrost nakładów na naukę i szkolnictwo wyższe o 38% w latach 2023-2026, a także na obszary finansowane z budżetu nauki, o których często zapominamy, w tym zwłaszcza udział Polaków w wielkich międzynarodowych infrastrukturach badawczych. Prof. Piotr Jedynak, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, stawiał pytanie, czy możemy sobie pozwolić na niedofinansowanie nauki; zwrócił uwagę na to, że nie można oceniać zwrotu inwestycji w badania w krótkim okresie. Prof. Marek Pawełczyk, rektor Politechniki Śląskiej, akcentował, że uczelnie muszą przede wszystkim liczyć na subwencję, gdyż granty nie są stabilnym źródłem finansowania, a takiego wymaga uczelnia. Prof. Arkadiusz Wójs, rektor Politechniki Wrocławskiej, zauważył, że obecnie algorytm naliczania subwencji nie uwzględnia waloru jakościowego, stąd tym większe znaczenia ma projakościowe, grantowe finansowanie badań. Rektor Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Alojzy Nowak wskazywał na niemożność utrzymania uczelni z samej subwencji i grantów, wskazując na konieczność budowania kapitałów żelaznych na wzór uniwersytetów amerykańskich.
Na stoisku Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego odbyła się debata pt. „Perspektywy i strategie rozwoju polskiego szkolnictwa wyższego”, moderowana przez prof. Agnieszkę Chłoń-Domińczak z AGH. Dr. Wojciech Karczewski, dyrektor Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej zaprezentował kluczowe założenia nadchodzącej strategii umiędzynarodowienia polskiego szkolnictwa wyższego i nauki. Dr hab. Agnieszka Dardzińska-Głębocka, prof. Politechniki Białostockiej, szefowa ministerialnego zespołu ds. opracowania strategii rozwoju szkolnictwa wyższego do roku 2035, przekonywała o znaczeniu tego typu dokumentu. Prof. Jerzy Lis, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej, podkreślał znaczenie stabilnego planowania, współpracy międzynarodowej oraz utrzymywania relacji z otoczeniem społeczno-gospodarczym we wdrażaniu strategii rozwoju.
Ważnym wydarzeniem było przyznanie Nagrody Gospodarczej SGH. W tym roku jej laureatem został Ryszard Florek, prezes zarządu firmy FAKRO. Z kolei prof. P. Wachowiak otrzymał Nagrodę im. Józefa Oleksego, byłego wykładowcy SGH. Politechnika Krakowska przyznała AI Visionary Award, laureatką została firma Comex Polska sp. z o.o. Nagrodę Kultury i Nauki Forum Ekonomicznego przyznano prof. Marcie Kwiatkowskiej z Uniwersytetu Oksfordzkiego, jednej z najczęściej cytowanych badaczek zajmujących się informatyką. Minister nauki Marcin Kulasek wręczył profesorowi Jerzemu Bralczykowi nagrodę Nowej Kultury Nowej Europy.
Na początku wspomniałem o udziale ponad 150 uczelni. Było wśród nich ponad 60 publicznych uczelni akademickich, ponad 20 uczelni niepublicznych, swoje stoisko miały też uczelnie zrzeszone w Konferencji Rektorów Publicznych Uczelni Zawodowych. Było tam też 47 uczelni zagranicznych, w tym tak ważnych jak Uniwersytet Oksfordzki (Wielka Brytania), Uniwersytet Sorbonne (Francja), Uniwersytet Columbia (USA). Udział instytucji naukowych miał bardzo różną postać. Kilka z nich, m.in. Szkoła Główna Handlowa, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warszawski, Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie i Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki, miało własne tzw. strefy. To spora powierzchnia przygotowana do prowadzenia debat, relacji, spotkań. Sprawne funkcjonowanie takiego miejsca wymaga zaangażowania kilkudziesięciu osób. Część uczelni dysponowała własnymi stoiskami, inne po prostu wysłały swoich przedstawicieli do udziału w panelach i dyskusjach.
(p)
