Rok 2026 już się zaczął

Rys. Sławomir Makal

Z punktu widzenia autorów publikacji naukowych rok 2026 już dawno się zaczął. Już 10 lipca 2025 roku w bazie WoS było ponad 1600 prac z datą publikacji 2026, w tym 15 polskich autorów. Natomiast 15 października 2025 było ich już 23 637, w tym 302 publikacje polskich autorów. Jeszcze więcej było ich w Scopusie. W WoS są już nawet 24 prace datowane na rok 2027, ale ten problem polskich autorów nie dotyka (jeszcze!). Publikacje wraz z numerem tomu, strony i rokiem publikacji pojawiają się w tych serwisach z kilkutygodniowym opóźnieniem, więc na stronach www wydawców publikacji z roku 2026 (a nawet z 2027!) roku jest znacznie więcej niż w WoS lub w Scopusie. Tyle o pracach już opublikowanych.

Autor wysyłający dziś swój manuskrypt do redakcji przyzwoitego czasopisma (w odróżnieniu od czasopism drapieżnych) praktycznie nie ma szans, by jego praca ukazała się z datą 2025. Nawet jeżeli przy sprzyjających okolicznościach ukaże się ona faktycznie 31 grudnia tego roku, to prawdopodobna oficjalna data publikacji będzie już w roku przyszłym. Daty podawane w publikacjach na więcej niż pół roku naprzód są rzadkością, lecz opatrywanie publikacji datą o miesiąc lub dwa późniejszą niż faktyczna data publikacji jest obecnie raczej regułą niż wyjątkiem. Na przykład mój ulubiony „Journal of Colloid and Interface Science” (Elsevier) datuje obecnie przyjmowane artykuły na luty 2026 roku.Zwyczaj opatrywania publikacji naukowych datą różną od prawdziwej daty ich publikacji znany jest każdemu naukowcowi, który na bieżąco śledzi zawartość czasopism naukowych, jednak twórcy kolejnych systemów ewaluacji nauki w Polsce mogą o tym zwyczaju nie wiedzieć, a zgodność daty widniejącej na pracy naukowej z rzeczywistą datą publikacji może się im wydawać oczywistością.Piszę o tym w kontekście często powtarzanego postulatu, by w trakcie okresu ewaluacji nie zmieniać reguł gry. Jest wysoce prawdopodobne, że kolejna ewaluacja będzie – podobnie do poprzednich – oparta na liczeniu punktów za publikacje naukowe, a przynajmniej będzie je uwzględniała. Jeżeli ewaluacja wg obecnych reguł ma obejmować okres do końca 2025 roku, a nowy okres ewaluacji ma się rozpocząć od 1 stycznia 2026, to reguły tego nowego systemu ewaluacji ze wszelkimi szczegółami powinny być znane najpóźniej 1 marca 2025. Tak się jednak nie stało. Nowy okres ewaluacji trwa w najlepsze, a jej reguły nie są znane nawet w zarysie.