logo
FA 9/2021 okolice nauki

Aneta Zawadzka

Podręcznik dobrego widzenia

Upadki firm działających od wielu lat na rynku wywołują zazwyczaj duże, odczuwalne nie tylko w branżowym świecie poruszenie. Najczęściej zadawane pytania dotyczą przyczyn, które doprowadziły do takiego stanu rzeczy. Powodów spektakularnych często katastrof podać można aż nadto. Niewłaściwe odczytywanie płynących z otoczenia sygnałów, niechęć do wyciągania wniosków z porażek innych, ignorowanie głosu klientów, a także przywiązanie do dawnych sukcesów czy opór przy wdrażaniu nowych technologii, to tylko kilka pozycji z długiej listy zaniedbań, którym przygląda się Wojciech Czakon. W książce Krótkowzroczność strategiczna menedżerów analizuje on konkretne przypadki z historii, umieszczając poszczególne zdarzenia w kontekście szeroko ujętego obszaru zarządzania. Symbolizująca porażkę metafora wady wzroku, która znalazła się w słowniku pojęć za sprawą Levitta mówiącego o krótkowzroczności marketingowej, służy autorowi do przybliżenia tematyki mechanizmów wyjaśniających powody, dla których przejawy braku antycypowania zdarzeń mogą być szkodliwe dla bezpiecznego funkcjonowania poszczególnych organizacji. Złożoność kwestii poruszanych w całej dysertacji nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej zrozumienie problemu. Dzieje się tak za sprawą przyjętego stylu narracji. Wojciech Czakon nie zatrzaskuje bowiem czytelnika w pułapce hermetycznego języka, ale przeciwnie, przez zastosowanie klarownego modelu przekazu otwiera się na szerokie grono odbiorców.

Autor przywołuje wyniki wielu badań empirycznych, które prowadzone były w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat w interesującym go obszarze zarządzania. Tym, co odróżnia jego metodę analizy problemu, jest rezygnacja z obarczania winą pojedynczych jednostek za negatywne zdarzenia. Krótkowzroczność strategiczna nie jest bowiem jedynie wyrazem indywidualnej niedoskonałości menedżerów, uwikłanych, jak każdy człowiek, w sieć niedoskonałych mechanizmów poznawczych, często zniekształcających obraz zastanej sytuacji, ale jest zjawiskiem wielopoziomowym, wieloczynnikowym i dynamicznym, które po poddaniu uważnej refleksji można opanować lub przynajmniej złagodzić jego negatywne skutki. Wojciech Czakon przygląda się i analizuje fenomen krótkowzroczności, zachęcając każdego do podjęcia uważnej refleksji dotyczącej przyszłości. Jego praktyczny wykład na temat możliwych konsekwencji ewentualnych zaniedbań zaskakuje bogactwem przemyśleń. Przywołując liczne przykłady różnorakich zachowań, autor nie poprzestaje jednak na epatowaniu czytelnika naszpikowaną danymi teorią, ale przekonuje do wykorzystywania istniejących praktycznych alternatyw. Jako iż krótkowzroczność przejawia się na wielu płaszczyznach, czy to czasowej, przestrzennej czy relacyjnej, ważne jest, by przystępować do niwelowania jej skutków, będąc uzbrojonym w zestaw odpowiednich narzędzi. Jeśli tylko ktoś zechce krytycznie spojrzeć na własne postępowanie, wyciągnąć wnioski z minionych zdarzeń, a nie wyłącznie spoczywać na laurach, mając w pamięci niedawne sukcesy, ma szansę pozostać oraz rozwijać się na niezwykle wymagającym i konkurencyjnym rynku. Uporczywe trzymanie się raz obranej ścieżki jest, jak się wydaje, najgorszym z możliwych rozwiązań. Kryjące się za tym niebezpieczeństwo stagnacji skutkować może najgorszym scenariuszem, jakim jest wypadnięcie z obiegu, a od tego tylko krok do ostateczności, czyli likwidacji całego przedsiębiorstwa czy firmy. Potrzeba umiejętnego tworzenia taktyki powinna być więc celem rozsądnie zarządzającego lidera. A skoro przyszłość każdej organizacji zależy w dużym stopniu od podjęcia dobrze przemyślanych decyzji, należy tym bardziej zrozumieć istotę napotykanych po drodze zagrożeń. Krótkowzroczność strategiczna jest jedną z tych barier, które warto precyzyjnie rozpoznać.

Wojciech CZAKON, Krótkowzroczność strategiczna menedżerów, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2020.

Wróć