logo
FA 7-8/2023 studenckie koła naukowe

Agnieszka Nymś-Górna

Studenckie koła naukowe

Studenckie koła naukowe 1

Rys. Sławomir Makal

Działalność kół naukowych w dużej mierze opiera się na współpracy, a z perspektywy studenckiej współpraca jest jedną z najważniejszych kompetencji psychospołecznych. Przede wszystkim umożliwia ona wymianę wiedzy i doświadczeń. Praca w grupie pozwala studentom na korzystanie z wiedzy i umiejętności innych osób, a także na dzielenie się własnymi umiejętnościami i wiedzą.

Zaangażowanie studentów w proces nauczania-uczenia się (w ujęciu zarówno edukacji formalnej, jak i pozaformalnej) koreluje ze zwiększonym ich zainteresowaniem działalnością studencką, w tym w kołach naukowych. Większa motywacja i proaktywność przekładają się na aktywność i regularne uczestnictwo w kołach naukowych. Zainteresowanie danym tematem sprawia, że osoby studiujące są bardziej skłonne do poświęcania czasu i wysiłku na rozwijanie swoich umiejętności i wiedzy. Przez angażowanie się w (niejednokrotnie praktyczne) projekty, studenci mają możliwość zdobywania doświadczenia i współpracy z innymi członkami zespołu oraz przedstawicielami otoczenia społeczno-gospodarczego. Uczestnictwo w kołach naukowych daje możliwość nawiązywania kontaktów z innymi studentami o podobnych zainteresowaniach, a także z ekspertami w danej dziedzinie. Zaangażowanie w aktywności koła naukowego umożliwia budowanie wartościowych relacji, które mogą okazać się przydatne w przyszłej karierze naukowej lub zawodowej. Zaangażowani studenci często są bardziej skłonni do aktywnego uczestnictwa w dyskusjach, prezentacjach i warsztatach organizowanych przez koło naukowe. W ten sposób współpraca w kołach naukowych rozwija również umiejętności interpersonalne, w tym komunikacyjne. Dzięki takiej działalności mają również większe możliwości rozwoju i eksploracji w obszarze swoich zainteresowań.

Studenci, wkraczając w uniwersyteckie mury, mają różne oczekiwania wobec ścieżki kształcenia. To samo dotyczy kół naukowych, studenci przychodzą z różną motywacją. Od tego zależy też oczywiście ich zaangażowanie w pracę, chęć do współpracy oraz własna inicjatywa. Najczęściej na początku roku akademickiego koła naukowe organizują rekrutację, podczas której zachęcają kolejne pokolenia studentów do uczestnictwa w pracach koła, zwłaszcza jeśli na danym wydziale konkurencja jest duża. Zazwyczaj jednak koła naukowe skupiają studentów o określonych zainteresowaniach, co zdecydowanie ułatwia decyzję o wyborze koła. Organizacje studenckie charakteryzuje także działalność integracyjna zakrojona na różną skalę, w zależności od profilu działalności. Integracja pozwala jednak lepiej się poznać członkom koła, także pod względem kompetencji, i w kolejnych etapach bardziej efektywnie wykorzystywać swoje zasoby.

Kolejną ważną kwestią jest przywiązanie jednostki do celów, zasad, standardów działania i wartości danej organizacji studenckiej. Oczywiście bardziej pomyślna dla rozwoju koła naukowego i jednostki jest sytuacja, kiedy jest to tożsame. W tym kontekście można też mówić o „silnym zaangażowaniu organizacyjnym”, które wyraża się w akceptacji wartości i celów organizacyjnych, dyspozycyjnością do wysiłku i pracy na rzecz danej organizacji oraz ambicją przynależności do organizacji. Dlatego też tak istotne są same relacje społeczne. Wszystko to składa się na skłonność do większego zaangażowania i czerpania jeszcze większej satysfakcji z efektów tej pracy. Świadczyć to może również o odpowiedzialnym podejściu do wypełniania ról zawodowych, posiadaniu świadomości procesów grupowych i lojalności wobec organizacji. Niemniej jednak to motywacja stanowi „siłę motoryczną ludzkich zachowań i działań”. W kontekście rynku pracy, dla potencjalnych pracodawców również bardziej atrakcyjni są studenci, którzy byli zaangażowani w sam proces studiowania. Tacy absolwenci są postrzegani jako bardziej „świadomi” i kreatywni. Niejednokrotnie studenci w ramach prac kół naukowych łączą studiowanie z programami staży, praktyk lub wolontariatu, dzięki czemu doskonalą kompetencje, poznają od wewnątrz daną organizację i weryfikują zdobytą dotąd wiedzę i doświadczenia. Student zaangażowany w działalność koła naukowego jest zainteresowany kontynuacją podejmowanych wspólnie działań i robi to chętnie, z dużą świadomością podejmowanych inicjatyw, identyfikuje się z kołem naukowym, działania dostarczają mu dodatkowej satysfakcji, pozytywnie wypowiada się na zewnątrz na temat funkcjonowania organizacji studenckiej. Pozytywne emocje, które temu towarzyszą dodatkowo motywują do rozwoju i dostarczają poczucia samorealizacji. Zaangażowanie w działanie organizacji studenckich zwiększa także szanse studentów na rynku pracy po zakończeniu formalnej edukacji (Kontek B., Kontek I., Zaangażowanie – istotna wartość dla studenta i przyszłego pracownika, [w:] J. Płuciennik, K. Klimczak (red.), Twórczość – pasja – Uniwersytet. Kategoria zaangażowania w dydaktyce akademickiej, Łódź 2015). W przypadku działalności w kołach naukowych, większość studentów cechuje motywacja wewnętrzna, dzięki czemu zdecydowanie łatwiej jest dążyć do realizacji wyznaczanych sobie celów. Staje się to także środkiem do poszerzania wiedzy, poznawania nowych ludzi, wzmacniania poczucia własnej wartości i pracy nad sobą (Poniatowska E., Motywatory wpływające na zaangażowanie studentów, „Akademia Zarządzania” 2020, nr 4 (3)).

Zaangażowanie i rozwój

Dzięki zaangażowaniu w studiowanie i działalność w kole naukowym możliwy staje się „autentyczny rozwój”. Z racji tego, że kształcenie ma charakter relacyjny, w uniwersyteckich murach łączy się w relacji kadra akademicka wraz ze studentami. W kontekście zaangażowania studentów w proces kształcenia, to m.in. relacja nauczyciela akademickiego ze studentami jest niezwykle ważna (Mikut M., Zaangażowanie w studiowanie czy pozorowanie?, „Pedagogika Szkoły Wyższej” 2014, nr 15), szczególnie jeśli jest to osoba, która pełni funkcję opiekuna naukowego koła. Koła naukowe stwarzają także możliwość rozwijania kompetencji przedsiębiorczych młodych ludzi (Kowalewski T., Przedsiębiorczość studencka wyzwaniem dla uczelni, „Humanizacja pracy” 2018, nr 2) – planowanie i promowanie wydarzeń, ustalanie budżetów oraz cała organizacja rozmaitych inicjatyw może stanowić źródło inspiracji i rozwoju.

W ramach działalności kół widoczne jest autentyczne zaangażowanie w sprawy społecznie ważne, prowadzone są działania prospołeczne oparte na wzajemnej tolerancji i szacunku, a także odnoszące się do społeczeństwa obywatelskiego. Niejednokrotnie członkostwo w kole naukowym staje się swego rodzaju remedium wobec „masowości kształcenia”, pozwala to w większym stopniu skupić się na indywidualizacji procesu nauczania-uczenia się, stwarzania nowych inicjatyw i wspierania rozwoju młodych ludzi. Większość kół naukowych funkcjonuje jako organizacje studenckie, niemniej jednak są też takie, które działają jako stowarzyszenia (Rudno-Rudziński K., Koła naukowe we wrocławskim środowisku akademickim, dostęp 5.06.2023, https://dbc.wroc.pl/Content/1789/PDF/Dzielo%2036%20Ko%C5%82a%20naukowe.pdf).

Koła naukowe dają też możliwość realizacji studenckich pomysłów i doświadczania w „warunkach ograniczonego ryzyka”. Kontakt z osobami, które rozwijają swoją ścieżkę zawodową, myślenie projektowe, zarządzanie czasem i samodzielne kreowanie swojej ścieżki rozwoju (po rozpoznaniu swoich potrzeb), to niewątpliwie kolejne zalety współpracy z kołem naukowym. Koła kierowane są także do szerokiego grona odbiorców. Niejednokrotnie są to osoby, które szczególnie wyróżniają się w procesie studiowania, zainteresowane pogłębieniem i rozszerzeniem praktycznym aspektów treści zajęciowych, jak i osoby zainteresowane rozwojem osobistym (w tym kompetencji psychospołecznych), również w perspektywie długofalowej. Część kół opiera swoją działalność na sformalizowanej strukturze wewnętrznej, inne z kolei z tego rezygnują (Kurzyk B., Model organizacji koła naukowego a rozwój praktycznych kompetencji studentów, [w:] P. Wdowiński (red.), Nauczyciel akademicki wobec nowych wyzwań edukacyjnych, Łódź 2015). Organizacja struktury pracy pełni niezwykle ważną rolę z perspektywy zarządzania organizacją. Czasami w ramach kół naukowych działają także sekcje, a czasami koordynatorzy poszczególnych projektów pełnią funkcje „quasi-kierownicze”, doskonaląc swoje umiejętności przywódcze i budując pewność siebie.

Coraz mniej się uczą

Działalność organizacji staje się tym ważniejsza i wyróżniająca w obliczu danych statystycznych wskazujących na fakt, że współczesny student coraz mniej czasu poświęca stricte na naukę (Atroszko P.A., Zachowania i postawy studentów związane z uczeniem się a determinanty rozwoju gospodarki opartej na wiedzy, [w:] J. Osiński, M. Pachocka (red.), Zmieniający się świat. Perspektywa demograficzna, społeczna i gospodarcza, Warszawa 2013). Oznacza to, że swój potencjał będą chcieli realizować w inny sposób. Naprzeciw tym oczekiwaniom może oczywiście wychodzić oferta organizacji studenckich.

Pomimo wszystkich zalet, najważniejsza staje się jednak inicjatywa członków koła, chęć działania i otwartość na zmiany. Przy wsparciu opiekuna naukowego, członkowie kół mogą kreować własne ścieżki rozwoju. W tym kontekście koło naukowe staje się przestrzenią rozwoju kompetencji psychospołecznych, w tym pracy w grupie opartej na współpracy. Część kół skupia się przede wszystkim na działalności badawczej, inne bardziej na praktycznej. Mają także możliwość zaprezentowania swojej działalności na forum, np. biorąc udział w Nocy Naukowców, Festiwalu Nauki i Sztuki czy Targach Edukacyjnych, dopasowując swoje propozycje do zainteresowań i grupy odbiorców. Daje to możliwość tworzenia dodatkowych projektów, autoprezentacji i doskonalenia umiejętności nawiązywania kontaktów z odbiorcami, klientami i partnerami.

Działalność kół naukowych w dużej mierze opiera się na współpracy, a z perspektywy studenckiej współpraca jest jedną z najważniejszych kompetencji psychospołecznych. Przede wszystkim umożliwia ona wymianę wiedzy i doświadczeń. Praca w grupie pozwala studentom na korzystanie z wiedzy i umiejętności innych osób, a także na dzielenie się własnymi umiejętnościami i wiedzą. Stwarza także możliwości mentorowania. Dzięki temu można lepiej zrozumieć różne perspektywy i podejścia do rozwiązywania problemów. Ponadto współpraca rozwija umiejętności interpersonalne, ponieważ wymaga od studentów nawiązywania kontaktów, komunikowania się i podejmowania decyzji w sposób skuteczny i efektywny. Te umiejętności są niezbędne nie tylko w życiu akademickim, ale także w życiu zawodowym. Współpraca pozwala również na lepsze wykorzystanie czasu, umożliwia podział zadań i obowiązków, co stwarza szansę szybszego i efektywniejszego wykonania pracy. Można także dzielić się obowiązkami i odpowiedzialnością, co pozwala na zminimalizowanie ryzyka błędów i ewentualnych niedociągnięć. Wreszcie współpraca niejako uczestniczy w procesie rozwiązywania problemów. Praca w grupie umożliwia spojrzenie na problem z różnych perspektyw i wypracowanie kompleksowego rozwiązania, wymaga od studentów kreatywności i elastyczności myślenia, co jest niezbędne w dzisiejszym świecie, w którym zmienność jest normą. Współpraca jest zatem ważna nie tylko sama w sobie, ale także pozwala na rozwój innych ważnych umiejętności, takich jak komunikacja, kreatywność czy zdolność do podejmowania decyzji. Rozwijanie kompetencji współpracy podczas działalności w kole naukowym na etapie studiów przyczynia się zatem do lepszego przygotowania do pracy w zespole i w życiu zawodowym.

Wzbogacają i uzupełniają

W kontekście ogólnopolskim funkcjonują także konkursy, w ramach których wyróżniane są koła naukowe w różnych kategoriach, jednym z nich jest Konkurs StRuNa, w którym co roku przydzielane są nagrody. Może to być dodatkowa motywacja do działania, a jednocześnie uhonorowanie wieloletnich członków kół naukowych. Podczas konkursów podkreśla się oczywiście role zespołowych, wspólnych działań opartych na akademickich wartościach i standardach.

Koła naukowe pełnią zatem funkcję wzbogacającą i uzupełniającą wobec formalnego systemu kształcenia na poziomie uniwersyteckim. To odkrywanie i rozwijanie swoich pasji oraz dążenie do realizacji celów rozwojowych. Pozwalają na większą elastyczność i indywidualizację uczenia się. Jest to także czas eksploracji nowych dziedzin wiedzy, zdobywania wiedzy interdyscyplinarnej i rozwijania umiejętności, które swój aplikacyjny charakter znajdą nie tylko w życiu uczelnianym i zawodowym, ale także osobistym i codziennym. Dają także możliwość kształtowania systemu norm i wartości, świadomości i odpowiedzialności społecznej oraz obywatelskiej partycypacji.

Podsumowując, należy podkreślić, że działalność w kołach naukowych niesie ze sobą wiele korzyści i wartościowych doświadczeń. Popularyzacja nauki na szeroką skalę daje efekty w postaci zmiany świadomości społeczeństwa, co jest niezwykle budujące dla zaangażowanych członków organizacji studenckich. Wzmacniając kompetencje wykorzystywane podczas studiowania, młody człowiek kształtuje jednocześnie osobowość oraz przygotowuje się do wejścia na rynek pracy (np. pojawiają się pierwsze ważne pozycje w CV). Koła naukowe pełnią zatem ważną rolę, kreując wizerunek młodego człowieka (personal branding). Jest to z całą pewnością wszechstronny kapitał, z którego będzie on czerpał jeszcze przez długie lata.

Dr Agnieszka Nymś-Górna, Wydział Socjologii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Wróć