Wznowiona profesura

Co kilka dni można przeczytać o retrakcjach artykułów wielu międzynarodowych publikacyjnych zespołów naukowych. Biorą w nich udział jako współautorzy polscy naukowcy z różnych uczelni w kraju. Palmę pierwszeństwa w liczbie unieważnionych (retraktowanych) publikacji dzierży obecnie prof. dr hab. inż. Marek Jaszczur z Katedry Podstawowych Problemów Energetyki Wydziału Energetyki i Paliw Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Przez ostatnie kilka lat intensywnie współpracował on z irackim zespołem naukowców kierowanym przez dr. Qusaya Hassana, zatrudnionego jako „Associate professor of mechanical engineering” na młodym irackim Uniwersytecie Diyala. To były doktorant profesora, który 17 kwietnia 2019 r. obronił na AGH swoją dysertację An analysis of the hybrid renewable energy. Na koncie prof. Marka Jaszczura znajduje się obecnie aż 23 retraktowane artykuły naukowe, z reguły opublikowane w wysoko impaktowanych czasopismach międzynarodowych, wszystkie – oprócz jednego – przy mocnym zaangażowaniu dr. Qusaya Hassana.

Prezydium Rady Doskonałości Naukowej postanowieniem z 27 kwietnia 2026 r. wznowiło postępowanie profesorskie M. Jaszczura. Było ono zapoczątkowane prawie trzy lata temu – 22 sierpnia 2023 r. Po pół roku, 26 lutego 2024 r., wraz z pięcioma pozytywnymi recenzjami, zostało przekazane przez przewodniczącego RDN do Kancelarii Prezydenta RP. Prezydent Andrzej Duda podpisał nominację profesorską Marka Jaszczura w czerwcu 2024 r.

Wznowienie tzw. postępowania profesorskiego, polega na ponownej ocenie przez nowych recenzentów ówcześnie przedstawionego dorobku naukowego. Zostało ono wszczęte na wniosek Zespołu Inżynieryjno-Technicznego RDN, którego 24 członków biorących udział w głosowaniu 9 kwietnia 2026 r. jednogłośnie poparło konieczność wznowienia. Można podejrzewać, że jego członkowie – wybitni profesorowie z uczelni technicznych, już nie byli w stanie zamykać oczu na coraz liczniejsze doniesienia prasowe o współpracy polskich profesorów z grupami irackich, irańskich, pakistańskich lub hinduskich „młynarzy”. Wytwarzali oni przy pomocy AI dziesiątki małowartościowych i przyczynkowych artykułów naukowych, publikowanych w języku angielskim, z reguły w wysoko punktowanych czasopismach typu open access.

Od strony formalnej RDN „powzięła informację o retrakcji publikacji Kandydata, które m. in. stanowiły podstawę nadania tytułu profesora. Prace te zostały wskazane przez Marka Jaszczura w postępowaniu profesorskim w dokumencie «uzasadnienie posiadania wybitnych osiągnięć naukowych». Cztery publikacje wchodzące w skład osiągnięcia «C» (publikacje naukowe) poddane zostały «retrakcji» przez redaktorów naczelnych czasopism lub wydawnictwa”.

Prawną podstawą wznowienia z 27 kwietnia br. przez Prezydium RDN był artykuł 145 kpa i jego paragraf 1, który brzmi: „W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: pkt. 5) – wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję”.

Cała procedura wznowienia zapewne będzie przebiegać w Akademii Górniczo-Hutniczej i technicznie zajmie się tym senat uczelni. Prawdopodobnie wynik tej procedury poznamy dopiero pod koniec 2027 roku, gdyż jest ona czasochłonna. Ale sam już fakt wznowienia jest mocnym sygnałem, że taka międzynarodowa bylejakość naukowa nie będzie więcej tolerowana.