Kobiety w branży książkowej

Na początek chciałbym zwrócić uwagę na pełny tytuł omawianej publikacji. Nie pozostawia on wątpliwości, jaki cel przyświeca jej autorom, o czym będzie mowa i jakie problemy będą rozpatrywane. Tu od razu muszę się poprawić: użyłem słowa „autorzy”, a bardziej właściwie byłoby mówić o autorkach, bo jest to monografia zbiorowa, na którą złożyły się teksty kilkunastu naukowczyń i tylko jednego naukowca. Kobiety więc piszą o kobietach. Anita Has-Tokarz i Renata Malesa, które zajęły się redakcją naukową publikacji i opatrzyły krótkim, aczkolwiek interesującym wstępem, stwierdzają, że pozycja kobiet we wszystkich dziedzinach życia społecznego, kulturalnego, politycznego, naukowego i gospodarczego bezustannie się umacnia. Proces ten u początków dokonywał się z pewnymi oporami, ale obecnie nabrał rozpędu i dziś wiele kobiet zajmuje najpoważniejsze stanowiska, ich wpływ na kształtowanie różnych obszarów życia jest ogromny.

W czerwcu 2023 roku w Lublinie odbyła się 3. edycja Międzynarodowej Konferencji Naukowej z cyklu „Ksi@żka w mediach – Media w ksi@żce” pod hasłem „Ksi@żka jest kobietą… Rynek książki (dla) kobiet. Przeszłość – Stan obecny – Perspektywy”. Wydarzenie to zostało zorganizowane przez Katedrę Informatologii, Bibliologii i Edukacji Medialnej Instytutu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach UMCS w Lublinie, Department of Social Communication and Information Activities Lviv Polytechnic National University, Department of Social Communication Lesya Ukrainka Volyn National University (Łuck) oraz Department of Media Communications Ukrainian Academy of Printing (Lwów).

Oddajmy głos autorkom wstępu: „Fundamentalnym zamierzeniem organizatorów wydarzenia stało się ustalenie pozycji kobiet w szeroko rozumianej branży książkowej, w tym rozpoznanie ich udziału w spektrum zawodów związanych z procesami projektowania, tworzenia, publikowania, dystrybuowania, promowania i udostępniania książek. Zawody te reprezentują m.in.: autorki, tłumaczki, ilustratorki, graficzki, wydawczynie, redaktorki, agentki literackie, krytyczki, bibliotekarki, kobiety prowadzące studia graficzne, agencje literackie, hurtownie książek, sieci księgarskie, antykwariaty, aktywnie działające w mediach branżowych, prezeski i członkinie organizacji oraz stowarzyszeń związanych z rynkiem książki i promocją czytania. Równie istotnym tematem dyskusji były kwestie dotyczące funkcjonowania kobiet jako czytelniczek i konsumentek na rynku książki”.

Omawiana książka jest publikacją pokonferencyjną, na którą złożyło się dwanaście artykułów. Zostały one podzielone na dwie części: Branża książkowa jako obszar aktywności kobiet – perspektywa historyczna i współczesna oraz Kobiecy wymiar (rynku) książki. W celu orientacji w poruszanych zagadnieniach przywołam je wszystkie: czytelnictwo kobiece w polskiej prasie międzywojennej; almanach Pierwszy wianek jako pierwsza kobieca publikacja w Ukrainie; działalność Marii Danilewicz-Zielińskiej jako pisarki, bibliografki i bibliotekarki; książka jako źródło tradycji kulturowej i autorytetu moralnego kobiet; stereotypy związane z płcią w zawodzie bibliotekarza; kobiety w redakcjach wydawnictw akademickich w Krakowie. Artykuły te zgrupowano w pierwszej części książki. Poza tym w publikacji znalazły się artykuły dotyczące literatury biznesowej i popularnonaukowej dla kobiet, analiza twórczości Nicholasa Sparksa, Zuzanny Kawy, polskich ilustratorek książek. Równie interesujący jest szkic, w którym dokonano rozpoznania antybohaterek współczesnej literatury kobiecej.

Książka godna polecenia. Nie tylko zresztą badaczom i badaczkom zajmującym się naukowo problematyką feminizacji zawodów związanych z dziedziną kultury książki. Wszystkie teksty zostały napisane w sposób umożliwiający ich lekturę także przez nieprofesjonalistów.

Książka w mediach, media w książce. Ksi@żka jest kobietą. Rynek książki jest dla kobiet. Przeszłość – stan obecny – perspektywy, red. Anita HAS-TOKARZ, Renata MALESA, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2024.