logo
FA 5/2021 okolice nauki

Aneta Zawadzka

Niebezpieczny tercet

Większość z nas spędza w pracy sporą część dnia. Zazwyczaj staramy się więc dbać o dobrą atmosferę i nadawać sens wykonywanym czynnościom. Wszystko po to, by upływające godziny nie były mierzone skalą poczucia straconego czasu. Co jednak zrobić w sytuacji, kiedy w otoczeniu zawodowym pojawią się jednostki, dla których priorytetem jest egoistyczne zaspokajanie własnych ambicji, a nie współpraca i dbanie o dobro wspólne? Kłopoty, których przysporzyć mogą działania osób zafiksowanych wyłącznie na rozwoju własnej kariery, bywają dotkliwe dla każdej organizacji. Dlatego tak ważne jest, by osoby odpowiedzialne za zarządzanie zasobami ludzkimi, ale także szefowie oraz pracownicy, szybko nauczyli się rozpoznawać potencjalne niebezpieczeństwo.

Z pomocą wszystkim zainteresowanym przychodzi książka Elżbiety Saneckiej Ciemna triada osobowości w środowisku pracy, w której autorka podejmuje zagadnienia relacji zachodzącej między określonymi dezadaptacyjnymi cechami charakteru a szeroko pojętymi zachowaniami organizacyjnymi. Tytułowa ciemna triada to powszechnie stosowana taksonomia obejmująca trzy społecznie niepożądane konstrukty, a więc makiawelizm, narcyzm i psychopatię. Ich wspólnym mianownikiem jest antyspołeczność, skłonność do autopromocji i agresji oraz chłód emocjonalny i dwulicowość.

Rosnące w ostatnim czasie zainteresowanie tematyką ciemnej triady wynika, zdaniem autorki, z ujawniania w przestrzeni publicznej kolejnych przypadków nieetycznych zachowań w pracy. Rodzące się w konsekwencji nagłaśnianych spraw pytania o przyczyny destrukcyjnego postępowania oraz inicjowane przy tej okazji próby rozpoznania konstrukcji ludzkiego wnętrza jasno wskazują, że problem stał się ważny i wymaga solidnego zbadania. Przekrojowe i szerokie ujęcie zagadnienia, jakie proponuje Sanecka, przybliża nas do zrozumienia mechanizmów rządzących ludzkimi poczynaniami na gruncie zawodowym. Przyjęta przez autorkę perspektywa interakcyjna, która uwzględnia zarówno czynniki dyspozycyjne, jak i sytuacyjne, pozwala dostrzec szeroki plan zależności, jakie istnieją między człowiekiem a zatrudniającą go organizacją. Okazuje się, że zarówno organizacja, jak i pracujące w niej jednostki wpływają na siebie nawzajem na wielu różnych poziomach. Elżbieta Sanecka przygląda się m.in. korelacjom zachodzącym między określonymi postawami wobec pracy a wskazanymi typami osobowości oraz powiązaniom tych ostatnich z zachowaniami organizacyjnymi, które mogą manifestować się w różnych formach. Patologicznej, jeśli przybierają postać czynów kontrproduktywnych lub użytecznej w przypadku działań obywatelskich.

Dzięki dokonanej przez autorkę analizie szeregu danych pod postacią wydanej monografii otrzymujemy użyteczne narzędzie, które odpowiednio wykorzystane może pomóc usprawnić zarządzanie procesami zachodzącymi na poziomie instytucjonalnym. Wiedza o specyfice funkcjonowania w środowisku zawodowym osób o określonym typie osobowości pozwoli z wyprzedzeniem przygotować odpowiednie procedury, wdrożyć skuteczne systemy wsparcia, a także opracować odpowiednie kryteria oceny pracowniczej, dzięki którym można będzie zminimalizować ryzyko powstawania konfliktów międzyludzkich i wynikających z nich szkód dla organizacji. Trafne zdiagnozowanie, a następnie zneutralizowanie pojawiających się zachowań o charakterze destrukcyjnym powinno stać się rutynową ścieżką postępowania w każdej instytucji. Zagrożenia, jakie niosą ze sobą w obszarze zawodowym makiawelizm, narcyzm oraz psychopatia, są bowiem jak najbardziej realne. Wskazówek do umiejętnego przeciwdziałania tym wielce niekorzystnym zjawiskom warto szukać w książce Elżbiety Saneckiej.

Aneta Zawadzka

Elżbieta SANECKA, Ciemna triada osobowości w środowisku pracy. Perspektywa interakcyjna, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2020.

Wróć