logo
FA 5/2021 informacje i komentarze

Irina Modrzycka, Magdalena Nowacka

Akredytacja SERMO

Nowa forma ewaluacji jakości kształcenia językowego w szkolnictwie wyższym

W 2011 roku prof. Regis Ritz, występując w Warszawie na międzynarodowej konferencji O językach w kształceniu uniwersyteckim w Europie, zwrócił uwagę na akronim nazwy polityki językowej w szkolnictwie wyższym w angielskiej wersji językowej – Higher Education Language Policy – HELP (POMOCY!) i zauważył, że ten skrót znakomicie odzwierciedla sytuację europejskich języków obcych, które są w niebezpieczeństwie i potrzebna jest szybka i konstruktywna pomoc.

Czy po 10 latach sytuacja zmieniła się na lepsze? W nauczaniu języków obcych w polskim szkolnictwie wyższym zdecydowanie tak. W tym okresie odbyła się projakościowa reorientacja akademickich ośrodków językowych (AOJ), które istnieją prawie w każdej uczelni publicznej oraz w większości wyższych szkół niepublicznych. Wiele z nich nie tylko utworzyło wewnętrzne systemy zapewniania jakości kształcenia językowego, często jedne z lepszych na uczelniach, ale również stało się wielozadaniowymi organizacjami o nowoczesnych strukturach zarządzania i wysoko rozwiniętej kulturze jakości.

Istniejące od 2006 r. Stowarzyszenie Akademickich Ośrodków Nauczania Języków Obcych SERMO (https://www.sermo.org.pl) współtworzy politykę językową w Polsce, wyznacza standardy jakości w nauczaniu i uczeniu się języków obcych w szkołach wyższych, promuje dobre praktyki dydaktyczne oraz projekty językowe. Jako członek Europejskiej Konfederacji Akademickich Ośrodków Językowych CERCLES składającej się z niezależnych narodowych stowarzyszeń z 22 krajów Europy, SERMO przyczynia się do ujednolicenia standardów jakości kształcenia językowego w Europie.

Akademickie ośrodki językowe jako ogólnouczelniane lub międzywydziałowe jednostki nie są akredytowane przez Polską Komisję Akredytacyjną oraz inne środowiskowe komisje akredytacyjne. Nie ma również środowiskowej komisji akredytacyjnej, która zajmowałaby się oceną procesu kształcenia językowego w szkolnictwie wyższym. W związku z powyższym SERMO wykazało się inicjatywą wypełnienia luki istniejącej w systemie akredytacyjnym w szkolnictwie wyższym w Polsce i we wrześniu 2020 roku powołało środowiskową komisję akredytacyjną pierwszej kadencji (2020–2024) w składzie: dr Irina Modrzycka, prof. PWr (Politechnika Wrocławska), dr Magdalena Nowacka (Uniwersytet Łódzki), mgr Lucyna Skwarko (Politechnika Warszawska), mgr Anna Krukiewicz-Gacek (Akademia Górniczo-Hutnicza) oraz mgr Joanna Patan (Politechnika Koszalińska).

Od momentu powołania KAS opracowała pakiet podstawowych dokumentów wspierających pracę komisji, dokumenty dla AOJ wykorzystywane przy ubieganiu się o akredytację SERMO oraz cały szereg dokumentów wewnętrznych potrzebnych do przeprowadzenia postępowania oceniającego. Członkowie komisji przeprowadzili cykl szkoleń dla kandydatów na ekspertów Komisji Akredytacyjnej SERMO – doświadczonych nauczycieli akademickich, specjalistów o wysokich kwalifikacjach zawodowych, których zgłosiły ośrodki językowe stowarzyszone w SERMO. W kwietniu 2021 roku powołano Zespół Ekspertów KAS składający się z przedstawicieli różnych typów szkół wyższych.

Dla ośrodka językowego to m.in.: usprawnienie systemu zarządzania jakością we wszystkich obszarach działalności AOJ; wzbogacenie oferty lektoratów i kursów językowych o nowe metody i techniki nauczania; podniesienie kwalifikacji zawodowych pracowników. Studenci otrzymują: zapewnienie wysokiego poziomu kształcenia językowego; możliwość zdawania wystandaryzowanego egzaminu certyfikującego i otrzymania certyfikatu ACERT SERMO uznawanego w Polsce i w Europie (np. przez CercleS i NULTE); możliwość doskonalenia kompetencji interkulturowej, dzięki której zwiększają szanse zatrudnienia w firmach międzynarodowych. Korzysta również sama uczelnia, która lektoratami prowadzonymi przez akredytowany AOJ może pochwalić się w procesie akredytacyjnym, a kandydatów na studia dodatkowo tym zachęcić. Istotnym czynnikiem są także benefity dla całego językowego środowiska akademickiego: tworzenie przez KAS bazy akredytowanych ośrodków; promocja najlepszych polskich ośrodków językowych oraz dobrych praktyk dydaktycznych; ustalenie mocnych i słabych stron kształcenia językowego w szkołach wyższych; pomoc w jego doskonaleniu na podstawie konkretnych rekomendacji; zwiększona konkurencyjność akredytowanych akademickich ośrodków językowych.

Dzięki potwierdzeniu wysokiej jakości kształcenia językowego AOJ uzyskuje przewagę wizerunkową nad innymi AOJ; dostaje świadectwo tego, że spełnia analogiczne kryteria i standardy jakości jak podstawowe jednostki uczelni podlegające systematycznej obowiązkowej akredytacji PKA; może z powodzeniem konkurować na rynku usług komercyjnych (kursy językowe, tłumaczenia). Akredytacja to kluczowy argument np. w staraniu się AOJ o zwiększenie liczby godzin przewidzianych na naukę języków obcych, szczególnie na II stopniu studiów, a także pozytywny sygnał dla władz uczelni, że nauczyciele języków nie działają w odosobnieniu.

Mogą się o nią starać akademickie ośrodki językowe zajmujące się nauczaniem języków obcych w wyższych szkołach publicznych i niepublicznych wszystkich typów zainteresowane uzyskaniem potwierdzenia wysokiej jakości oferowanych przez siebie usług edukacyjnych.

Koncepcja S.M.A.R.T.

Istotą akredytacji jest ewaluacja jakości kształcenia i formalne potwierdzenie, że AOJ spełnia wymagania progowe – ustalone i zaakceptowane przez SERMO kryteria i standardy jakości. Akredytacja SERMO bazuje na 8 kryteriach oceny jakości kształcenia składających się z 22 standardów, które są kompatybilne z kryteriami oceny PKA oraz innych środowiskowych komisji akredytacyjnych. To system opracowany na podstawie koncepcji S.M.A.R.T:

S = specific (skonkretyzowany) – akredytacja opiera się na konkretnych, jednoznacznie sformułowanych kryteriach i standardach;

M = measurable (mierzalny) – ocena bazuje na opracowanych miernikach liczbowych pozwalających na określenie stopnia spełnienia standardów i kryteriów oraz zapewnia wymierną obiektywność i „sprawiedliwość” oceny;

A = achievable (osiągalny) / ambitious (ambitny) – uzyskanie akredytacji przez AOJ jest ambitnym celem stosunkowo trudnym do zrealizowania, ale możliwym do osiągnięcia;

R = relevant (istotny) – przystąpienie do postępowania akredytacyjnego ma istotne znaczenie dla dalszego rozwoju jednostki, a otrzymany certyfikat jako dowód wysokiej jakości kształcenia stanowi wymierną wartość AOJ;

T = timebound (określony w czasie) – proces akredytacyjny ma dokładnie określone ramy czasowe dla pracy KAS, ekspertów oraz dla AOJ, a biorąc pod uwagę fakt, że jakość nie jest wartością stałą, akredytacja SERMO nie jest jednorazową akcją i jest przyznawana na ustalony okres, po którym AOJ będzie mógł poddać się ponownej ocenie.

dr Irina Modrzycka, prof. uczelni, Politechnika Wrocławska (przewodnicząca KAS)

dr Magdalena Nowacka, Uniwersytet Łódzki, Head of International Hub (członek KAS)

Wróć