logo
FA 5/2021 informacje i komentarze

Wydarzenia

Fot. Arch. prywatne

Fot. Arch. prywatne

Nagrodzono młodych matematyków

WARSZAWA Tegorocznymi laureatami Nagrody im. Kazimierza Kuratowskiego, najważniejszego wyróżnienia dla młodych matematyków w Polsce, zostali: dr Wojciech Górny z Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Wiedeńskiego oraz mgr Marcin Sroka z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tego pierwszego doceniono za prace z równań różniczkowych cząstkowych dotyczące zagadnień najmniejszego gradientu, a drugiego za prace z analizy geometrycznej dotyczące istnienia i regularności rozwiązań kwaternionowego równania Monge’a-Ampére’a. Nagroda została ustanowiona w 1981 r. przez Zofię Kuratowską, Instytut Matematyczny PAN i Polskie Towarzystwo Matematyczne. Przyznawana jest osobom, które nie ukończyły 30 lat. Wśród dotychczasowych laureatów znajduje się wielu wybitnych polskich matematyków.

Fot. Paweł Jankowski

Honorowa trójka

BIAŁYSTOK Politechnika Białostocka nadała tytuły profesorów honorowych trzem rektorom partnerskich uczelni. Prof. Li Zhongxian z Tianjin Chengjian University (Chiny) zainicjował na swojej uczelni Międzynarodową Szkołę Inżynierską, która umożliwia chińskim studentom uzyskanie podwójnych dyplomów na kierunkach: budownictwo, inżynieria środowiska, architektura, urbanistyka. Prof. Wołodymyr Onyszczenko stoi na czele Połtawskiego Narodowego Uniwersytetu Technicznego im. Jurija Kondratiuka (Ukraina), gdzie powstało Centrum Ukraińsko-Polskie zajmujące się m.in. koordynacją mobilności i organizacją kursów języka polskiego dla studentów i dydaktyków ukraińskich, którzy chcą uczestniczyć w wymianie międzynarodowej. Prof. Dawid Gurgenidze z Gruzińskiego Uniwersytetu Technicznego to jeden z najpoważniejszych partnerów PB w staraniach o pozyskanie grantów Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej.

Sieć Uniwersytetów Krakowskich

KRAKÓW Jedenaście uczelni powołało Krakow Universities Network. Celem porozumienia jest promowanie oferty edukacyjnej i badawczej w obszarze współpracy międzynarodowej, wypracowanie modelu kooperacji z zagranicznymi partnerami oraz budowanie marki polskiego szkolnictwa wyższego poza granicami kraju. Sygnatariuszami są: Akademia Górniczo-Hutnicza, Politechnika Krakowska, Akademia Ignatianum, Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego, Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki, Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Uniwersytet Ekonomiczny, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II oraz Uniwersytet Rolniczy. Ich wspólne działania będą obejmować m.in. udział w międzynarodowych targach edukacyjnych, cykl szkoleń Krakow Staff Week dla pracowników uczelni z innych krajów oraz kompleksową promocję w Internecie i mediach społecznościowych.

Fot. GUST

Rozdano KOKOSy

WARSZAWA W finałowej rywalizacji siódmego KOnkursu KOnstrukcji Studenckich wzięło udział 39 projektów. Zwycięzców wyłoniono w sześciu kategoriach: Vehicle – bolid wyścigowy eWarta (PUT Motorsport z Politechniki Poznańskiej); Ecology – mała przydomowa turbina wiatrowa GUST (na fot.), generująca moc 460 W przy wietrze o prędkości 10 m/s (Studenckie Koło Energetyków Politechniki Łódzkiej); Smart Robots – autonomiczny łazik planetarny KALMAN (AGH Space Systems z Akademii Górniczo-Hutniczej); Life Upgrade – projekt bionicznej protezy ręki ze skalowalnych modułów wykonanych techniką druku 3D (Jawornicka Dynamics z Politechniki Poznańskiej); Joker – łódź podwodna OKOŃ V2 (Okoń Team z Politechniki Warszawskiej); Railway – projekt dworca kolejowego ROSTANICE w starej kopalni złota w Złotym Stoku (studenci Politechniki Wrocławskiej). KOKOS to inicjatywa Niezależnego Zrzeszenia Studentów, której celem jest docenienie najbardziej utalentowanych konstruktorów spośród studentów uczelni technicznych.

Źródło: www.formy.xyz

Studenccy liderzy GOZ

KATOWICE/ŁÓDŹ Łukasz Ziemba z Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach został zwycięzcą konkursu Stena Circular Economy Award promującego ideę gospodarki o obiegu zamkniętym. Doceniono jego projekt „Łach”, który angażuje osadzonych w zakładzie karnym w produkcję pokrowców na telefony, laptopy czy tablety. Produkty są tworzone z resztek materiałów powstających podczas produkcji odzieży roboczej. W nagrodę otrzymał laptop oraz grant w wysokości 10 tys. zł na realizację zgłoszonego pomysłu. Wyróżnienie otrzymali Piotr Długosz i Jacek Organiściak z Politechniki Łódzkiej za projekt, którego celem jest minimalizacja produkcji odpadów przez wprowadzenie opakowania kurierskiego wielokrotnego użytku, wykonanego z „zielonych” polimerów. Konkurs organizowany jest od czterech lat. W tym roku nadesłano 57 zgłoszeń.

Zrównoważona dwunastka

WARSZAWA Dwanaście polskich uczelni sklasyfikowano w najnowszym Times Higher Education Impact Rankings. Zestawienie uwzględnia realizację 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju przyjętych przez państwa członkowskie ONZ. Dotyczą głównie działań na rzecz obszarów: ubóstwa, głodu, zdrowia, edukacji, równości płci, zmian klimatu, pokoju i sprawiedliwości społecznej. Najwyżej – w przedziale miejsc 601–800 – znalazły się: Politechnika Gdańska, Uniwersytet Warszawski i Warszawski Uniwersytet Medyczny. W poszczególnych celach najlepiej wypadły, plasując się na miejscach 101–200: WUM (Dobre zdrowie i jakość życia), PG (Innowacyjność, przemysł, infrastruktura oraz Działania w dziedzinie klimatu), Uniwersytet Gdański (Zrównoważone miasta i społeczności oraz Życie pod wodą) i Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (Życie na lądzie). Ocenie poddano 1115 uczelni z 94 krajów. THE został niedawno partnerem strategicznym konferencji LUMEN.

Fot. Aleksandra Starczewska-Wojnar

Statuty na 800-lecie

OPOLE Odpis statutów Uniwersytetu Prawników w Padwie z 1331 roku wydały wspólnie Archiwa Państwowe i Uniwersytet Opolski. Publikacja zawiera fotokopie najstarszego znanego historykom odpisu statutów uniwersytetu w Padwie, którego oryginał przechowuje biblioteka kapituły katedralnej w Gnieźnie. Spisane w łacinie statuty z 1331 roku zawierają m.in. uzupełniane do początku XV wieku zasady nadawania tytułów doktorskich, organizacji wykładów, obowiązków księgarzy, ale również rozstrzygania sporów między studentami a przepisywaczami ksiąg, pożyczek studenckich w gotówce od komuny i skarbników uczelni, kwestie wynajmu domów studenckich czy studenckich testamentów. Odpis został najprawdopodobniej wykonany na zlecenie Mikołaja Kicki (Kiczki), rektora padewskiej uczelni na początku XV wieku. W przyszłym roku włoska uczelnia obchodzi jubileusz 800-lecia.

Fot. L’Oréal

Stypendia dla badaczek

WARSZAWA Sześć utalentowanych badaczek otrzymało stypendia L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki. W dwudziestym konkursie ubiegała się o nie rekordowa liczba 238 kandydatek. W kategorii magistranckiej stypendium w wysokości 20 tys. zł przyznano mgr Adriannie Musiał z Instytutu Zootechniki PIB. W kategorii doktoranckiej (30 tys. zł) zwyciężyły: mgr Aleksandra Kopacz z Zakładu Biotechnologii Medycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego i mgr Marice Turek z Wydziału Nauk Ścisłych, Przyrodniczych i Technicznych Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie. W kategorii habilitanckiej (35 tys. zł) triumfowały: dr Anna Karnkowska z Instytutu Biologii Ewolucyjnej Uniwersytetu Warszawskiego, dr hab. Barbara Uszczyńska-Ratajczak z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu i dr Maria Górna z Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego.

Fot. SGGW

Sztuczny przewód pokarmowy

WARSZAWA Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego jest pierwszym ośrodkiem akademickim w Polsce posiadającym dynamiczny model sztucznego przewodu pokarmowego. Aparatura pozwalająca na bardzo wierne naśladowanie i monitorowanie procesów zachodzących w żołądku, jelicie cienkim oraz jelicie grubym w kontrolowanych warunkach będzie wykorzystywana do badań w Instytucie Nauk o Żywieniu Człowieka. Model SHIME2 umożliwia analizę mikrobioty, czyli bakterii jelitowych, zarówno dzieci, dorosłych, jak i osób starszych. Za jego pomocą można wykonywać doświadczenia w zakresie m.in. metabolizmu składników diet, ich wpływu na mikrobiotę jelitową czy badań dotyczących żywności probiotycznej. System symuluje warunki, jakie panują w przewodzie pokarmowym. Jego motorykę odwzorowują różnego rodzaju pompy i reaktory.

Fot. PW

Starożytne miasto w 3D

KRAKÓW/WARSZAWA Odtworzenie układu ulic i budowli funkcjonujących na terenie antycznego Nea Pafos w różnych okresach historycznych jest celem projektu, który realizuje zespół naukowców z trzech uczelni: Uniwersytetu Jagiellońskiego (lider), Uniwersytetu Warszawskiego i Politechniki Warszawskiej. Rezultatem ich prac będzie rekonstrukcja krajobrazu miasta i zabudowań w postaci modeli trójwymiarowych. Obejmą one cztery fazy rozwoju miasta. Zrekonstruowane zostaną te elementy zabudowy, które znajdują się na terenie polskich wykopalisk, czyli w rezydencjonalnej willowej dzielnicy miasta (Willa Tezeusza, Dom tzw. Hellenistyczny, Dom Aiona) oraz na agorze. Nea Pafos jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych na Cyprze. Zostało założone w zachodniej części wyspy pod koniec IV lub na początku III w. p.n.e. Do najciekawszych znalezisk dokonanych tam przez polskich archeologów należy gabinet starożytnego chirurga z szeregiem zachowanych narzędzi medycznych oraz pozostałości kilku dawnych studni i cystern, w których mieszkańcy miasta magazynowali słodką wodę.

Fot. Archiwum

Genom żyta rozkodowany

SZCZECIN/WARSZAWA Międzynarodowy zespół naukowców z udziałem badaczy z Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego rozkodował genom żyta. Odkrycie może pomóc w doskonaleniu innych roślin uprawnych, powszechniej uprawianych, a z żytem blisko spokrewnionych, np. pszenicy, pszenżyta czy jęczmienia. Rozkodowany genom żyta, liczący prawie 8 mld nukleotydów, czyli ponad 2 razy więcej niż DNA człowieka, to baza danych, dzięki której będzie można lepiej zrozumieć biologiczne mechanizmy regulujące procesy życiowe tej rośliny: dlaczego czasem choruje, daje plony niższe od oczekiwań, a zbierane z pola ziarna nie zawsze nadają się do produkcji smacznego pieczywa.

Nowy członek ICA

SZCZECIN Uniwersytet Szczeciński dołączył do International Council on Archives (ICA). Organizacja skupia około 1400 instytucji ze 190 krajów. Jej celem jest wsparcie rozwoju archiwów, szerzenie wiedzy o przechowywanych w nich materiałach oraz ułatwianie dostępu do tych zasobów. Obecne Archiwum USz powstało w 1978 roku w strukturze ówczesnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Jego zasób obejmuje 2400 mb dokumentów sięgających 1946 roku. Najcenniejsze przechowywane dokumenty, w ilości 8681 opracowanych jednostek archiwalnych, dotyczą historii nauk ekonomicznych na Pomorzu Zachodnim po II wojnie światowej, rozwoju uczelni oraz jej poprzedniczek. Wśród nich są: protokoły z posiedzeń organów kolegialnych uczelni, zarządzenia rektora, plany i sprawozdania z działalności uczelni czy też obronione prace doktorskie. Znaczną część zasobów (ok. 150 tys.) stanowią akta osobowe byłych studentów oraz pracowników. W niedalekiej przyszłości planowana jest digitalizacja zbiorów. USz dołączył w ICA do utworzonej w 1992 r. Sekcji Archiwów Uniwersyteckich i Jednostek Badawczych.

Fot. PO

Badania stawu

OPOLE Jedyne w Europie i drugie na świecie – po Illinois State University – laboratorium symulacji i badań nad skręceniami stawu skokowego uruchomiono na Wydziale Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii Politechniki Opolskiej. Na specjalnie zaprojektowanej bieżni będą analizowane patomechanizmy stojące za rozwojem przewlekłej niestabilności tego fragmentu układu kostno-stawowego. Popularne skręcenie kostki to najpowszechniejszy uraz, który u uprawniających regularnie sport często wiąże się z nawrotem w ciągu roku. Dochodzi wówczas do zmian w strukturze stawu, m.in. w chrząstce stawowej czy wcześniejszych zmian zwyrodnieniowych. Nie wiadomo, co dokładnie jest przyczyną takich urazów. By to zbadać, naukowcy z PO zakupili m.in. elektromiograf rejestrujący aktywność mięśniową; elektrogoniometry pozwalające na ocenę, jak zachowuje się staw w konkretnym momencie; miometr, który określa właściwości mechaniczne tkanek miękkich; platformy umożliwiające ocenę równowagi. Wykorzystane będą też badania wibroartrograficzne, za pomocą których oceniona zostanie jakość ruchu w stawie.

Fot. Mefina Medical

RTG, tomograf i rezonans w jednym

PŁOCK Wirtualny stół anatomiczny, łączący w sobie funkcje RTG, tomografu i rezonansu, kupiła Mazowiecka Uczelnia Publiczna. Będzie wykorzystywany podczas zajęć z anatomii, anatomopatologii i fizjologii przez studentów pielęgniarstwa, położnictwa i kosmetologii, a w przyszłości także kierunku lekarskiego, który uczelnia planuje uruchomić. Wirtualny stół anatomiczny z wbudowanym interfejsem dotykowym prezentuje wirtualne ciało człowieka w rzeczywistych rozmiarach z realistyczną i dokładną wizualizacją 3D ludzkiej anatomii: szkieletu, organów i tkanek. Ułatwi studentom poznanie budowy i rozmieszczenia poszczególnych narządów oraz umożliwi symulowanie doświadczenia ze stołu operacyjnego i sekcyjnego. Różne obrazy można na nim dowolnie dostosowywać „krojąc je”, dzieląc na warstwy i segmentując. Pozwoli to na lepsze zrozumienie anatomii, funkcji i procesów zachodzących w ciele człowieka. Zakup stołu sfinansował samorząd Mazowsza, przeznaczając na to 400 tys. zł.

Fot. FameLab

Najlepsi w FameLabie

WARSZAWA Dr inż. arch. Jerzy Łątka z Katedry Architektury i Sztuk Wizualnych Politechniki Wrocławskiej (na fot.) został zwycięzcą tegorocznego FameLabu. W swoim wystąpieniu pokazał możliwości wykorzystania papieru do realizacji innowacyjnych konstrukcji. Zajmuje się architekturą tymczasową, pomocową, mieszkaniową i społeczną. Otrzymał 12 tys. zł ufundowane przez Centrum Nauki Kopernik oraz możliwość startu w FameLab International, który odbędzie się jesienią tego roku. Zdobył też nagrodę publiczności. II miejsce (6 tys. zł) zajął dr Paweł Sobczuk, lekarz w trakcie specjalizacji z onkologii klinicznej w Narodowym Centrum Onkologii w Warszawie, związany również z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym, a III (3 tys. zł) – dr Mariusz Madej, mikrobiolog z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wyróżnienie specjalne ministra edukacji i nauki trafiło do inż. Renaty Ferduły, doktorantki inżynierii biomedycznej na Politechnice Poznańskiej.

Liczyli aż miło

WARSZAWA Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego podsumowało ubiegłoroczną działalność obliczeniową. Środowisku naukowemu udostępniono 206 mln rdzenio-godzin mocy obliczeniowej. Głównymi beneficjentami grantów były grupy badawcze z UW (63,5 mln rdzenio-godzin obliczeń), Politechniki Warszawskiej (17,3 mln) oraz Centrum Fizyki Teoretycznej PAN (12,6 mln). Z obliczeń na systemach ICM skorzystało aktywnie 475 użytkowników (na 900 zarejestrowanych) z 45 jednostek naukowych, realizujących 282 granty. W ciągu trzech ostatnich lat liczba użytkowników wzrosła o 69 przy zmniejszającej się liczbie projektów (292 w 2019 r. i 310 w 2020 r.). Najwięcej projektów w 2020 roku zrealizowały: UW (80) i PW (21). Moc obliczeniowa była udostępniana na podstawie aktualnych dwóch głównych systemów HPC (High Performance Computing): Okeanos i Topola. Ponadto użytkownicy mogli korzystać z eksperymentalnego klastra akcelerowanego Rysy.

Fot. PWr

Most na medal

WROCŁAW Długi na 6,5 km i zawieszony na wysokości 70 m. Z wydzielonymi strefami dla pieszych, rowerzystów i kierowców. I co najważniejsze: z ogromną szklaną sferą pośrodku – nazwaną przez autorów „strefą życia”. Jej wnętrze wypełniałyby najróżniejsze rośliny, które w Portugalii zostały zakwalifikowane jako gatunki wymierające. Dla pieszych i cyklistów byłoby to miejsce na krótki wypoczynek, relaks wśród zieleni i okazja do przyjrzenia się florze zagrożonej zanikiem. Tak most nad rzeką Tag, łączący brzegi w portugalskiej miejscowości Algés, widzieliby studenci Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej. Ich pomysł spodobał się jurorom konkursu „24H Architecture Competiton”, którzy nagrodzili go pierwszym miejscem. Swój projekt polscy studenci nazwali „Slow down around”. Zakładają w nim wykorzystanie m.in. paneli fotowoltaicznych i niewielkich wiatraków oraz chodników generujących energię elektryczną z energii kinetycznej wytwarzanej przez kroki przechodniów. Most powstałby ze stali, ale autorzy zaproponowali też wykorzystanie elementów drewnianych na ścieżce dla pieszych.

Algorytmy polsko-niemieckie

WROCŁAW Wykorzystanie sztucznej inteligencji w pojazdach autonomicznych będzie przedmiotem współpracy między Uniwersytetem Wrocławskim a Centrum Helmholtza – jedną z najważniejszych niemieckich sieci badawczych. Przewidziano wspólną rekrutację naukowców, organizację warsztatów i programów wymiany oraz przekazywanie informacji naukowych, zwłaszcza w dziedzinie autonomicznej jazdy i uczenia maszynowego. W Instytucie Informatyki UWr Grupa Badawcza Inteligencji Obliczeniowej opracowuje algorytmy i systemy do interpretacji i przewidywania zachowań różnych uczestników ruchu drogowego, co stanowi jedno z największych wyzwań w dziedzinie autonomicznej jazdy. W ramach projektu „Aleph One” uniwersytet prowadzi również platformę badawczą, na której testuje pojazdy autonomiczne w rzeczywistych warunkach i zbiera odpowiednie dane. Helmholtz-Zentrum Dresden-Rossendorf prowadzi badania w dziedzinie energii, zdrowia i materiałoznawstwa. Zatrudnia prawie 1400 osób, w tym 500 naukowców.

Fot. WAT

Lepiej zmierzą emisję

WARSZAWA Nowatorską metodę pomiaru laboratoryjnej emisji spalin zaproponował zespół naukowców z Wojskowej Akademii Technicznej, Politechniki Lubelskiej i Instytutu Transportu Samochodowego. To alternatywa dla obecnie stosowanych procedur homologacyjnych, które zakładają, że przejazd zawsze przebiega tak samo w określonych warunkach pomiaru. Sprzyja to nadużyciom, co pokazała afera „dieselgate”. Nowa metoda lepiej odwzorowuje warunki ruchu drogowego i pozwala dostosować test do typu pojazdu lub grupy zawodowej, która go użytkuje, np. taksówkarzy czy kierowców autobusów. Naukowcy zaproponowali zróżnicowany profil prędkościowy podczas badania emisji spalin w warunkach laboratoryjnych. Autorzy porównali swoją metodę (opracowaną dla stanowiska laboratoryjnego) z rzeczywistą emisją spalin zarejestrowaną w trakcie prób drogowych. Średnia emisja drogowa mierzonych losowo szkodliwych składników spalin, m.in. dwutlenku węgla, była zgodna z wynikami testów z bezpośrednim odwzorowaniem prędkości.

Fot. UWM

Reżyserzy dźwięku, do dzieła!

OLSZTYN Instytut Muzyki Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego wzbogacił się o nowe studio nagrań. Będą z niego korzystać studenci kształcący się na nowym kierunku produkcja muzyczna i realizacja dźwięku, który władze uczelni planują wprowadzić do oferty już za rok. Studio zajmuje 3 pomieszczenia na najwyższym piętrze siedziby Wydziału Sztuki UWM. Prace projektowe i adaptacyjne w budynku trwały ponad 2 lata. Oprócz sali do nagrań powstała reżyserka i budka wokalna, służąca również do nagrywania dialogów. Wszystkie pomieszczenia są specjalnie wyciszone i odizolowane nie tylko od szumu z ulicy, ale również fal telefonii komórkowej i radiowych. Do zapewnienia pomieszczeniom specjalnej akustyki posłużyły specjalne płyty jodłowe. Na wyposażeniu jest m.in. stół mikserski z automatycznie przesuwającymi się suwakami, jeden z najnowocześniejszych na rynku. Kupiono także hybrydowe pianino, zestaw perkusyjny i całą gamę instrumentów wirtualnych.

Opracował Mariusz Karwowski

Współpraca: Jerzy Doroszkiewicz, Karolina Duszczyk, Małgorzata Hołubowska, Maciej Kochański, Agata Kreska, Anna Kułynycz, Mateusz Lipka, Joanna Puškar, Cezary Redzik, Lucyna Róg, Krzysztof Szwejk, Łukasz Wspaniały

Wykorzystano serwisy prasowe szkół wyższych, placówek badawczych i instytucji otoczenia nauki.

Więcej aktualności na naszej stronie internetowejwww.forumakademickie.pl

oraz na naszych profilach na Facebookui na Twitterze

Wróć