W Kokoszowie, dawnej wsi, leżącej przy szlaku turystycznym na Turbacz, obecnie stanowiącej peryferyjną dzielnicę Nowego Targu, funkcjonuje Akademia Nauk Stosowanych. Powstała w 2001 roku i do roku 2019 działała jako Podhalańska Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, a następnie do 2023 r. jako Podhalańska Państwowa Uczelnia Zawodowa. Głównym inicjatorem jej powstania był samorząd województwa małopolskiego, proces ten wspierały także gminy, powiaty i miasta Podtatrza oraz Kościół katolicki.
Zrazu zajęcia odbywały się w wynajmowanych lokalach, sukcesywnie jednak uczelnia poszerzała bazę lokalową, pozyskując i adaptując na swoje potrzeby, a także rozbudowując dawne obiekty Wysokogórskiej Szkoły Rolniczej w Kokoszowie. Powstał obszerny i nowoczesny kampus, na który składają się dwa budynki o nazwach „Gorce” i „Tatry”. Znajdują się w nich pomieszczenia biurowe i techniczne, sale wykładowe, pracownie i laboratoria, biblioteka i czytelnia, strefa studenta oraz dwie aule – na 220 i 600 osób; jest także parking podziemny. Powierzchnia całkowita obiektów podhalańskiej ANS wynosi prawie 18,5 tys. m2, a użytkowa 13,7 tys. m², z czego 8733,47 m² stanowi powierzchnia dydaktyczna. Teren kampusu to niemal 1,5 ha. W 2008 r. powiat nowotarski dodatkowo przekazał uczelni budynek dawnego szpitala wraz z działką o powierzchni 3,5 ha. Obiekt leży ok. 2 km od obecnego kampusu. Na jego rewitalizację, która ma kosztować 30 mln zł, uczelnia dostała 27 mln dofinansowania z programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027. W drugim kampusie powstanie funkcjonalna, otwarta przestrzeń, służąca zarówno społeczności akademickiej (połączone funkcje administracyjne z dydaktycznymi), jak i mieszkańcom Nowego Targu. W budynku mieścić się będą m.in. pomieszczenia biurowe, społeczne, szkoleniowe/warsztatowe, techniczne. Wśród tworzonych pracowni będzie m.in.: pracownia diagnostyki skóry, pracownia dietetyczna, pracownia biokinetyki i diagnostyki postawy ciała, pracownia pierwszej pomocy, pracownia kosmetyczna, pracownia kosmetologiczna.
Strukturę ANS tworzy 8 instytutów, odpowiadających profilom kształcenia: Nauk Technicznych, Nauk Humanistycznych i Turystyki, Zdrowia, Medyczny, Nauk Społecznych, Ekonomii, Zarządzania i Informatyki, Finansów i Lekarski oraz Podhalański Ośrodek Nauk Ekonomicznych.
Kadrę nauczycielską tworzyli i wciąż współtworzą naukowcy rekrutujący się głównie z uczelni krakowskich, aczkolwiek stale powiększa się grupa pracowników mieszkających w okolicy, dla których ANS jest podstawowym miejscem zatrudnienia. Szczególne znaczenie dla rozwoju uczelni miała i ma współpraca z Akademią Kultury Fizycznej im. Bronisława Czecha w Krakowie oraz Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie, z której wywodzi się wielu pracowników ANS. W przypadku AKF obejmuje ona także wspólne prowadzenie kierunku studiów. Aktualnie w podhalańskiej ANS pracuje 278 osób, w tym 198 nauczycieli akademickich i 80 pracowników administracji i obsługi. W gronie nauczycieli jest 14 profesorów, 18 doktorów habilitowanych, 88 doktorów i 78 magistrów.
Dwadzieścia pięć lat temu studia w Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Targu rozpoczęło 303 studentów, obecnie studiuje tam prawie 1600 osób. Zdecydowaną większość stanowią mieszkańcy Podhala, Spisza i Orawy, co pokazuje regionalne znaczenie uczelni. W ciągu 25 lat dyplom nowotarskiej publicznej uczelni zawodowej uzyskało 11 828 absolwentów. Dzięki utworzeniu uczelni w Nowym Targu przed młodzieżą z Podhala i okolic otworzyły się nowe możliwości. Nie wszystkich było wcześniej stać na podjęcie nauki poza miejscem zamieszkania. Teraz mogą uczyć się na miejscu. Jeśli wyjazd na studia do wielkiego miasta w większości przypadków oznaczał i wciąż oznacza porzucenie stron ojczystych, to absolwenci ANS z reguły tu pozostają. Wielu z nich pracuje w pobliskich firmach, instytucjach i urzędach, niektórzy znaleźli zatrudnienie w ANS.
Oferta edukacyjna podhalańskiej uczelni skierowana była od początku przede wszystkim do młodzieży najbliższych powiatów: nowotarskiego, tatrzańskiego, limanowskiego i suskiego. Jest ona dostosowywana do potrzeb regionalnego rynku pracy, ma charakter praktyczny, zawodowy i ostatnio rozwija się szczególnie w zakresie kierunków okołomedycznych i medycznych. Na początku kształcono na czterech kierunkach studiów: fizjoterapia, pielęgniarstwo, turystyka i rekreacja oraz filologia polska, obecnie jest ich piętnaście: psychologia (5-letnie jednolite studia magisterskie), fizjoterapia (5-letnie jednolite studia magisterskie), pielęgniarstwo (I i II stopnia), ratownictwo medyczne (I i II stopnia), kosmetologia (I i II stopnia), dietetyka (1 stopień) oraz architektura (I stopnia inżynierskie i II stopnia magisterskie), bezpieczeństwo narodowe (I stopnia), filologia angielska (I i II stopnia), finanse i rachunkowość (I stopnia), rachunkowość i analityka ekonomiczna (II stopnia), informatyka ekonomiczna (I stopnia – inżynierskie), sport i turystyka na terenach górskich (I stopnia), turystyka i rekreacja (II stopnia), a ostatnio uruchomiono kierunek lekarski (5-letnie jednolite studia magisterskie). Uruchomienie studiów lekarskich w 2023 roku było ambitnym przedsięwzięciem. Na pierwszy rok przyjęto 100 osób. Nabór odbył się, mimo że uczelnia nie otrzymała pozytywnej opinii Polskiej Komisji Akredytacyjnej. W kolejnych dwóch latach nie uzyskała limitu przyjęć od ministra zdrowia, w związku z czym w latach 2024 i 2025 nie przeprowadzono naborów. Studenci z pierwszego naboru w sporej części przenieśli się na inne uczelnie. ANS stara się utrzymać ten kosztowny kierunek kształcenia.
Ostatnio uczelnia dostała z KPO 850 tys. zł. na inwestycje związane z modernizacją i doposażeniem obiektów dydaktycznych oraz zwiększeniem liczby osób podejmujących studia medyczne. Warto zwrócić uwagę na dofinansowanie przez Ministerstwo Nauki kwotą 4,8 mln zł przeciwdziałania dropoutom. Środki na swoje projekty pozyskują też studenckie koła naukowe, np. SKN Medicus zdobyło 56 tys. zł na realizację projektu „Zależność pomiędzy stężeniem asprozyny i ekspresją wybranych miRNA a czynnikami ryzyka i składowymi zespołu metabolicznego u młodych kobiet – perspektywy diagnostyczne”, który jest finansowany ze środków programu ministra nauki „Studenckie koła naukowe tworzą innowacje”. Na wzmocnienie potencjału administracyjnego ANS w Nowym Targu otrzymała niemal 1,7 mln zł z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego 2021-2027.
Biblioteka ANS powstała w 2002 roku, tuż po uruchomieniu uczelni, a jej księgozbiór związany jest z profilem kształcenia. Tworzy go ponad 30 tys. woluminów, głównie podręczniki akademickie, książki naukowe, czasopisma specjalistyczne, publikacje regionalne, mapy, a nawet płyty CD.
W swojej historii uczelnia przeżyła dwa kryzysy władzy, związane z odwołaniem urzędujących rektorów. Jednemu zarzucono plagiat i z tego powodu odwołał go minister nauki, drugiego odwołało Kolegium Elektorów, a minister zaakceptował tę decyzję. Obie historie opisaliśmy w „Forum Akademickim”.
Od początku swojego istnienia nowotarska Akademia rozwija nie tylko działalność edukacyjną, ale także naukową, kulturalną, społeczną i sportową, która nie ogranicza się tylko do pracowników i studentów, ale adresowana jest również do lokalnej społeczności. W uczelni działają organizacje studencie i koła naukowe. Rozwijana jest współpraca z innymi uczelniami z kraju i zagranicy, a studenci i pracownicy uczestniczą w programach wymiany międzynarodowej. W życiu i działalności uczelni ważne miejsce zajmuje tradycja i dziedzictwo kulturowe regionu. Od piętnastu lat przy Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Targu istnieje zespół folklorystyczny „Młode Podhale”, który występuje w kraju i za granicą, odnosząc sukcesy w konkursach i festiwalach folklorystycznych.
(mat)
