logo
FA 4/2021 informacje i komentarze

Mariusz Karwowski

Wysyp patentów mimo pandemii

Aspirujący do uzyskania statusu politechniki Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy oraz Uniwersytet Warszawski dołączyły do grona najaktywniejszych zgłoszeniodawców Europejskiego Urzędu Patentowego. Liderem od lat niezmiennie pozostaje Uniwersytet Jagielloński.

W 2020 roku aktywność wynalazców w skali globalnej nieco przyhamowała – do EPO wpłynęło 180 250 wniosków, tj. o 0,7% mniej niż rok wcześniej. Jednak nasi innowatorzy mimo pandemii nie zwolnili tempa. Po blisko 11-proc. spadku w 2019 r., teraz przyszło odbicie – o 4,3%. Z liczbą 483 złożonych aplikacji Polska zajęła 27. miejsce w europejskim rankingu („oczko” niżej niż poprzednio). Ten wynik jest drugim najlepszym w minionym pięcioleciu (w 2018 r. – 519). Jeśli utrzyma się trend obserwowany w ostatniej dekadzie – po jednorazowym spadku następowały dwa lata „na plusie” – obecny rok powinien być jeszcze lepszy.

– Fakt, iż polscy wynalazcy mimo pandemii dokonali w ubiegłym roku więcej zgłoszeń patentowych dotyczących wynalazków, świadczy o odporności polskiej infrastruktury innowacyjnej, w której szczególną rolę odgrywają uczelnie – ocenił António Campinos, prezes European Patent Office.

Raport EPO pokazuje, że motorem działalności patentowej nad Wisłą są nadal uczelnie. Do dwójki liderów z poprzedniego zestawienia (Uniwersytet Jagielloński, Politechnika Śląska) dołączyły kolejne dwa uniwersytety, co oznacza niespotykane od lat wzmożenie aktywności akademickich centrów transferu technologii. O 9 patentów europejskich aplikowali naukowcy z UJ. Jednym z opracowanych przez nich rozwiązań jest system edukacyjny służący do rysowania wzorów substancji chemicznych w technologii odręcznego druku 3D (na fot). Składa się z 9 modułów, które łączą się ze sobą, tworząc szablon. Jak to działa?

– Użytkownik rysuje pisakiem 3D linie proste, łącząc punkty szablonu, w wyniku czego powstaje szkieletowy model cząsteczki. Następnie rysunek można odłączyć od szablonu, a użytkownik uzyskuje model cząsteczki. Technologia pozwala tworzyć trójwymiarowe notatki z lekcji chemii. Zestaw umożliwia rysowanie praktycznie wszystkich typowych cząsteczek związków organicznych, z którymi uczniowie mają do czynienia w szkole – tłumaczy twórca systemu, dr Paweł Bernard z Zakładu Dydaktyki Chemii UJ.

Dodaje, że pisaki 3D, choć sprzedawane na skalę masową, nie znalazły dotychczas zastosowania w edukacji. Powodem jest brak możliwości precyzyjnego rysowania za ich pomocą w przestrzeni trójwymiarowej. Większość rysunków/modeli tworzonych za ich pomocą jest przygotowywanych poprzez rysowanie płaszczyzn 2D, które następnie są ze sobą łączone w model 3D. Rozwiązanie zaproponowane przez niego pozwala na bezpośrednie rysowanie w 3D, co nie tylko ułatwia tworzenie modeli, ale również przekłada się na ich wartość edukacyjną.

– Użytkownik uzyskuje końcowy model o żądanych parametrach, ale również tworzy go krok po kroku, obserwując poszczególne stadia powstawania cząsteczek w 3D – mówi wynalazca.

Ponadto UJ opatentował m.in. molekularny materiał magnetyczny wraz ze sposobem jego syntezy, metodę wytwarzania nanoporowatych warstw półprzewodzących tlenków metali, w szczególności warstw tlenków tytanu stanowiących elektrodę barwnikowych ogniw słonecznych, metodę polimeryzacji monomerów i reaktor jej służący, metodę wykrywania i diagnozowania rozwoju cukrzycy.

Drugie miejsce z 7 zgłoszeniami zajął UW (m.in. hybrydowe peptydomimetyki do stosowania w bólu neuropatycznym; metoda i służący jej reaktor do selektywnego odzyskiwania cyny; inhibitory aktywności proteolitycznej w leczeniu mitochondriopatii).

Wśród 6 zgłoszeń patentowych PŚ znalazły się m.in.: podziemny magazyn na sprężone powietrze, umożliwiający w przestrzeni poeksploatacyjnego szybu kopalni magazynowanie wysokociśnieniowego powietrza i ciepła odzyskanego w procesie sprężania; osłona ochronna przed zakażeniem wirusem drogą kropelkową do wielokrotnego stosowania w gabinetach zabiegowych i w salach operacyjnych; a także rozwiązanie, dzięki któremu istnieje szansa na wyeliminowanie konieczności podawania pacjentowi dużych dawek doustnych antybiotyków, na działanie których bakterie są coraz bardziej odporne.

Również 6 aplikacji nadesłał UTP w Bydgoszczy, który być może jeszcze w tym roku uzyska status politechniki (pisaliśmy o tym w poprzednim FA). Dotyczą m.in. systemu komunikacji między dronami zapobiegającego powietrznym kolizjom; symulatora treningowego do wybranych przezskórnych zabiegów na sercu; metody siewu bruzdowego nasion.

Jedynym przemysłowym podmiotem w pierwszej piątce jest firma Adamed Pharma (8 zgłoszeń).

Najwięcej wniosków z Polski napłynęło w obszarach: procesy termiczne i aparatura (46), technologie medyczne i farmaceutyki (po 38) oraz transport (31). Pozostają one niezmienne w stosunku do ubiegłego roku, przetasowaniu uległa jedynie ich kolejność. Cztery z piętnastu najważniejszych sektorów w naszym kraju odnotowało aż trzycyfrowy wzrost, z czego największy technologie komputerowe (+700%, z 3 zgłoszeń w 2019 do 24 w 2020 r.).

Spośród dziesięciu najbardziej aktywnych krajów pod względem liczby zgłoszeń największy wzrost odnotowały Chiny (+9,9%) i Korea Południowa (+9,2%). Wnioskodawcy z UDA, którzy odpowiadają za 1/4 wszystkich zgłoszeń do EPO, w 2020 r. mieli ich na swoim koncie o 4,1% mniej. Liczba wniosków z Europy spadła o 1,3%. Najwięcej aplikacji dotyczyło technologii medycznych (14,3 tys.) i komunikacji cyfrowej (14,1 tys.).

Mariusz Karwowski

Powstałe w 2003 roku Centrum Transferu Technologii CITTRU Uniwersytetu Jagiellońskiego to najprężniej działająca w Polsce jednostka uczelniana odpowiadająca za komercjalizację osiągnięć naukowych polskich badaczy na zagraniczne rynki. W 2020 roku rozpoczęto w niej 35 procedur międzynarodowej ochrony patentowej dla 29 innowacyjnych rozwiązań. Siedemnaście zgłoszeń dokonano w ramach procedury PCT (w tym 9 wspólnie z jednostkami spoza UJ, m.in. Politechniką Wrocławską, Warszawskim Uniwersytetem Medycznym, Instytutem Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN), a 18 dotyczyło wejścia już w konkretne fazy krajowe (w tym 10 wspólnie z jednostkami spoza UJ). Na ścieżkę międzynarodowej ochrony patentowej weszły rozwiązania opracowane przez naukowców 8 jednostek UJ, najwięcej z Wydziału Chemii (9 zgłoszeń), Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej (8) oraz Małopolskiego Centrum Biotechnologii i Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii (po 6). Od 2007 roku (wcześniej CITTRU nie zajmowało się ochroną patentową) UJ zainicjował 431 procedur zagranicznych (PCT, EPO, USA, inne kraje) i uzyskał 150 patentów międzynarodowych.

MK

Wróć