AI ocenia Instytut Farmakologii PAN

O krytyce systemu ewaluacji jednostek naukowych na postawie IF czy punktów ministerialnych nie trzeba już nic pisać. System, który powstał przed kilkunastu laty i przyczynił się do wzrostu liczby publikacji naukowych, niestety został zdegenerowany i należy go zmienić. Platforma analityki naukowej ScholarGPS® (https://scholargps.com), analizująca za pomocą sztucznej inteligencji, uczenia maszynowego, analizy statystycznej osiągniecia indywidualnych badaczy i instytucji naukowych, może pomóc w takiej ewaluacji.

Możemy znaleźć na niej profile naukowe ponad 30 mln badaczy na całym świecie oraz 55 tys. instytucji naukowych. Dane analizowane są dla 14 podstawowych dziedzin nauk, podzielonych na 177 dyscyplin. Np. w dziedzinie Medycyna mamy 30 dyscyplin naukowych. Szczególnie ciekawe jest wyróżnienie w tych 177 dyscyplinach ponad 385 tys. zagadnień naukowych (w chwili obecnej), a każdy badacz czy instytucja może zobaczyć, jak wypada w danej dziedzinie, dyscyplinie czy zagadnieniu względem reszty świata.

Ranking instytucji zależy od jakości i liczby aktywnych badaczy w każdej z nich. Badacze są oceniani na podstawie liczby publikacji, liczby cytowań tychże i jakości (wskaźnik h). Każda praca i cytowanie są ważone pod względem liczby autorów (np. w pracy dwuautorskiej każdy badacz dostaje połowę liczby prac i cytowań, z wyłączeniem autocytowań).

Z 55 tys. instytucji naukowych świata na platformie umieszczone są dane 3300 jednostek uznanych za najlepsze, co stanowi 6% całości. Rankingi ScholarGPS® są dostępne oddzielnie dla uniwersytetów i szkół wyższych (nazwanych jednostkami akademickimi) i instytucji badawczych (resortowych, akademickich, jak np. akademie nauk, szpitale) nazwanych jednostkami nieakademickimi oraz łącznie dla tych dwóch rodzajów jednostek.

Polska znajduje się na 34 miejscu pod względem liczby jednostek spośród 131 krajów. W naszym kraju platforma identyfikuje 69 jednostek naukowych (np. w USA jest ich 1743).

Najwięcej polskich jednostek reprezentuje dziedzinę nauk fizycznych (18 instytucji), a najwyżej notowany jest Uniwersytet Warszawski (254 miejsce na świecie). Inżynieria i nauki inżynieryjne to 12 jednostek, a najwyżej notowana jest Politechnika Warszawska (536 miejsce). Nauki medyczne to 9 instytucji, najwyżej notowany jest Uniwersytet Medyczny w Warszawie (530 miejsce). Nauki o życiu mają 5 przedstawicieli, a najwyżej notowany uniwersytet zajmuje 525 miejsce. Farmację i nauki farmaceutyczne reprezentują w zestawieniu 4 jednostki. Instytut Farmakologii im. J. Maja PAN jest najwyżej notowaną z nich (209 miejsce). Po jednym przedstawicielu mają Biznes i zarządzanie z Akademią im. Leona Koźmińskiego (281 miejsce), nauki społeczne reprezentowane przez SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny (277 miejsce) i Rolnictwo reprezentowane przez Polską Akademię Nauk (331 miejsce). W 6 dziedzinach nasz kraj nie ma swoich przedstawicieli są to: Edukacja, Prawo, Służba zdrowia, Stomatologia, Sztuka i nauki humanistyczne oraz Zdrowie.

Tabela 1. przedstawia w szczegółach dziedzinę Farmacji i nauk farmaceutycznych, gdzie Instytut Farmakologii im J. Maja PAN jest notowany na 209 miejscu, a kiedy chodzi o jednostki nie będące uczelniami – na 11 pozycji. W dyscyplinie Farmakologii i toksykologii Instytut jest na 63 miejscu na świecie spośród wszystkich, a na 8 spośród jednostek nie akademickich.

Na platformie wzięto pod uwagę 429 instytucji zajmujących się farmacją i naukami farmaceutycznymi, a stanowią one niewielki odsetek wszystkich instytucji pracujących w tej tematyce. Instytut Farmakologii PAN, w którym pracuję, notowany jest najwyżej w kraju w dziedzinie farmacji i nauk farmaceutycznych, zajmując równocześnie 209 pozycję wśród jednostek umieszczonych na platformie. W przypadku instytucji, które nie są uczelniami, jest to pozycja 11 w świecie. Natomiast w dyscyplinie farmakologii z toksykologią Instytut Farmakologii PAN ma 63 pozycję wśród wszystkich 160 jednostek na platformie. Instytucji nieuczelnianych jest na platformie 19, a IF PAN zajmuje wśród nich pozycję 8.

Najciekawsza jest analiza zagadnień badawczych. Instytut Farmakologii jest na pierwszym miejscu na świecie w trzech takich zagadnieniach (patrz: Tabela 2), jednym z nich są antydepresanty, na drugim miejscu również w trzech zagadnieniach, jednym z nich jest ból neuropatyczny. Zagadnieniem antydepresantów (antidepressant) na świecie zajmuje się 59 402 badaczy, z których 297 znalazło się na liście 0,5% najwyżej notowanych na platformie. Znaczenia tego zagadnienia nawet nie trzeba wyjaśniać. Wszyscy wiemy, jak wielkim i narastającym problemem jest depresja i jak bardzo potrzebujemy skutecznego jej leczenia. Instytut Farmakologii PAN zatrudnia 14 badaczy spełniających kryteria top 0,5% (patrz: Tabela 3); wśród nich jest prof. Jerzy Maj, którego nazwisko nosi Instytut, a który w czasie, gdy był dyrektorem Instytutu, skierował uwagę badaczy tej placówki na depresję i metody jej leczenia. W tym zagadnieniu spośród wszystkich jednostek (akademickich i nieakademickich) naukowych świata, których jest na liście 100, na pierwszym miejscu znajduje się Instytut Farmakologii PAN, na drugim University of Oxford, na czwartym Yale University, na dziewiątym National Institute of Mental Health, National Institutes of Health, a na dziesiątym Harvard University.

Jeżeli jakiś światły i dysponujący pieniędzmi decydent uzna, że depresja to poważny problem i należy ją badać i zwalczać, to nasz kraj ma najlepszą na świecie jednostkę zajmująca się tym zagadnieniem, tylko należy ją odpowiednio finansować. W Instytucie Farmakologii PAN prowadzone są badania nad nowymi antydepresantami. Przykładowo suma 100 mln zł na te badania mogłaby doprowadzić do powstania nowego, skutecznego leku. Jeżeli zażyje go 100 mln ludzi na świecie, płacąc za kurację 1000 zł, da to 100 miliardów przychodu rocznie (razy 20 lat, bo tyle trwa ochrona patentowa), a wtedy problemy z finansowaniem SAFE, szkolnictwa, nauki i nie tylko, przestaną istnieć.

Wydaje się, że platforma ScholarGPS® może się świetnie nadawać do identyfikacji najlepszych jednostek naukowych w naszym kraju.