logo
FA 3/2022 informacje i komentarze

Strumień euro na horyzoncie

Strumień euro na horyzoncie  1

Dotychczas rozstrzygnięto 67 konkursów Programu Ramowego Horyzont Europa. W skierowanych do finansowania 1058 projektach bierze udział 5144 uczestników ze 108 krajów. Wszystkie przedsięwzięcia są warte 4,74 mld euro, z czego 4,08 mld euro otrzymali beneficjenci z państw członkowskich UE (pozostała część trafiła do państw stowarzyszonych i państw trzecich). W 152 projektach (14,3% ogólnej liczby), z czego w 11 w roli koordynatorów, bierze udział 109 podmiotów z Polski (to 2,6% spośród 4210 europejskich uczestników). Pozyskały one do tej pory 63,47 mln euro, co daje nam 14 miejsce w UE i pozycję lidera w grupie nowych państw członkowskich (UE13), a także 16 miejsce wśród uczestników HE. Nasz udział w budżecie dotychczasowych 67 konkursów HE stanowi 1,55% kwoty, jaką uzyskali badacze z państw Wspólnoty i 1,34% finansowania wszystkich projektów w dotychczasowych konkursach HE, co jest najlepszym wynikiem od początku uczestnictwa Polski w programach ramowych Unii Europejskiej. Do takiego wyniku przyczynił się z pewnością styczniowy konkurs ERC Starting Grants, w którym Polacy otrzymali aż 10 prestiżowych grantów z dofinansowaniem 15,9 mln euro. To 2,3% budżetu tego konkursu.

– W sumie w konkursie przyznano 397 grantów na sumę 619 mln euro. Potem Rada ERC dołożyła (z oszczędności na procesie oceny) jeszcze 4 granty na sumę 5,7 mln euro. Problem w tym, że w ogólnej liczbie było 28 przyznanych grantów ze Szwajcarii i 46 z Wielkiej Brytanii. Wiemy już, że grantów w tym roku nie będzie można realizować w Szwajcarii. Laureaci z tego kraju mogą zdecydować się na ich przeniesienie gdzie indziej. Już wiem, że raczej z tego nie skorzystają, ponieważ Rada Federalna Szwajcarii refunduje im zdobyte granty ERC ze swoich środków. Fundusze niewykorzystane zostaną skierowane na finansowanie projektów z listy rezerwowej. Mniej jasna jest sytuacja Brytyjczyków, ponieważ ciągle jest (gasnąca) nadzieja, że UE podpisze z UK umowę stowarzyszeniową. Jeżeli się to nie uda, zdobywcy grantów muszą zdecydować, czy przeniosą je do innych krajów, bo inaczej środki te także trafią na finansowanie grantów z listy rezerwowej – tłumaczy prof. Andrzej Jajszczyk, wiceprzewodniczący ERC.

Pod względem kwoty dofinansowania polskim liderem w HE jest Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, które otrzymało dotąd blisko 10,9 mln euro. NCBR uczestniczy w 12 przedsięwzięciach, z których jedno koordynuje. Jeszcze więcej projektów (13, w tym 4 w roli lidera) mają na swoim koncie naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego, którzy otrzymali blisko 7,8 mln euro. Podium zamyka Uniwersytet Jagielloński z kwotą 5,8 mln euro. Kolejne miejsca zajmują: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1,4 mln euro), Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy (1,7 mln euro), Instytut Chemii Bioorganicznej PAN (1,5 mln euro), Instytut Slawistyki PAN (2,9 mln euro), Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie (1,4 mln euro), Fundacja Adeptów i Miłośników Ekonomii (1,2 mln euro), Politechnika Warszawska (1,1 mln euro).

W czołówce krajów, które otrzymały do tej pory najwięcej środków, znajdują się: Niemcy (660,7 mln euro), Hiszpania (493,8 mln euro) i Belgia (472,5 mln euro).

Horyzont Europa ruszył w ubiegłym roku. To największy w historii UE program wspierający badania naukowe i innowacje. Jego budżet na lata 2021–2027 wynosi ponad 95 mld euro. W programie ramowym Horyzont 2020 (perspektywa finansowa 2014–2020) z budżetem 75 mld euro polscy uczeni pozyskali blisko 850 mln euro, czyli 1,13% jego budżetu. Tymczasem polski wkład do programu stanowił 3,37% budżetu H2020. Podobny będzie nasz udział w budżecie Horyzontu Europa. Dzięki staraniom Polski do kryteriów oceny projektów w HE dołączono dywersyfikację geograficzną, co ma poprawić szanse polskich zespołów (i w ogóle badaczy z tzw. nowych krajów UE) w międzynarodowej konkurencji.

IKS

Wróć