logo
FA 3/2021 okolice nauki

Tomasz Kłusek

Pamiętanie o Krasińskim

Pamiętanie o Krasińskim 1

Niedawno zmarły Marcin Król mówił o Zygmuncie Krasińskim, że jako poeta nie dorównywał Mickiewiczowi, Słowackiemu i Norwidowi, ale był spośród nich myślicielem najgłębszym, rangi europejskiej. Króla, choć nie był literaturoznawcą i swoje sądy o twórczości autora Nie-Boskiej komedii powtarzał za innymi, to jako znakomity historyk idei był kompetentny do wydania opinii o Krasińskim jako jednym z największych myślicieli w dziejach Polski. No cóż, spór o to, czy Krasiński dorównywał innym wieszczom, czy też nie, pozostanie już chyba na zawsze nierozstrzygnięty. Niech literaturoznawcy toczą boje, bo najgorsze co mogłoby się przydarzyć to zaszufladkowanie jako „wielkiego poety” i odstawienie na półki z książkami, po które nikt nie sięga. A Krasiński żyje! Powstaje na jego temat sporo prac, nawet takie o charakterze paszkwilanckim. Ukoronowaniem tego, co można by nazwać pamiętaniem o Krasińskim, jest 12 woluminów Dzieł zebranych pisarza, wydanych przez oficynę UMK w Toruniu w 2017 r. Publikacja obejmuje dzieła wszystkie, z wyjątkiem listów, w nowym krytycznym opracowaniu. Redaktorem naukowym całości jest Mirosław Strzyżewski, natomiast dwa pierwsze tomy, tj. Wiersze i Poematy, przygotował i opracował Maciej Szargot.

Myślę, że przez długie lata kolejne pokolenia polonistów sięgać będą po książkę prof. Szargota „Kochany Poeto Ruin…” Studia o Krasińskim i konfrontować ją z wcześniejszymi. Już tylko w ten sposób Maciej Szargot zapewnił sobie trwałą pozycję pośród badaczy Krasińskiego, ale przecież to nie wszystko. To czwarta książka poświęcona autorowi Przedświtu w dorobku uczonego. Tym razem zebrał on kilkanaście tekstów dotyczących twórczości Krasińskiego i jej recepcji, aby przedstawić je czytelnikowi w jednym tomie. Część z nich była dotychczas niepublikowana, inne ukazały się co prawda w druku, ale często w trudno dostępnych monografiach pokonferencyjnych i specjalistycznych czasopismach. Jak wiadomo, to Juliusz Słowacki w dedykacji do Balladyny nazwał Krasińskiego „kochanym Poetą Ruin”. Maciej Szargot, tłumacząc się z wykorzystania tego zwrotu w tytule swojej książki, mówi, że stanowi ona „wyraz i hołdu, i fascynacji, by nie powiedzieć słowami Słowackiego: miłości czy też przyjaźni z poetą i jego dziełem, trwającej w moim przypadku już prawie 40 lat”.

Praca podzielona została na dwie części. Pierwsza, Od juweniliów do epitafiów, przynosi analizę utworów Krasińskiego, począwszy od dziecięcych wierszy (tu przydarzają się małemu Zygmuntowi błędy ortograficzne), poprzez mało znane utwory z ducha gotycyzmu, bajronizmu i hoffmanizmu, aż po epitafia. Krasiński był twórcą nagrobków literackich, tzn. takich, które zaistniały tylko w utworach, ale również nagrobków „właściwych”, które rzeczywiście zostały umieszczone na grobach. Szargot uznaje za przesadę nazywanie Krasińskiego polskim „poetą grobów”, choć jednocześnie przyznaje, że tematyka funeralno-cmentarna nie była obojętna romantykowi z Opinogóry. Druga część poświęcona jest recepcji twórczości Krasińskiego. Badacz wnikliwie przygląda się tej problematyce, uwzględniając przede wszystkim Mickiewicza, Słowackiego i Sienkiewicza. Wydaje się jednak, że równie interesujące mogą być uwagi poczynione w rozdziałach Lirycy czytają „Nie-Boską komedię” i Śmieszny Krasiński. Tutaj przywołane zostają m.in. nazwiska Przybyszewskiego, Lechonia, Przybosia, Iwaszkiewicza, Różewicza, a nawet Hemara i Stachury. Książka jest wynikiem z jednej strony podejścia emocjonalnego, bo autor nie kryje się ze swoim uwielbieniem dla twórczości Krasińskiego, z drugiej konsekwentnie stosowanej i przemyślanej metody badawczej. Ergocentryzm, intertekstualność i szczypta biografistyki owocuje publikacją mówiącą w przystępny sposób o trudnych sprawach.

Tomasz Kłusek

Maciej SZARGOT, „Kochany Poeto Ruin…” Studia o Krasińskim, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2020, seria: Literaturoznawstwo. Sylwetki.

Wróć