logo
FA 2/2021 informacje i komentarze

Renata Czeladko

Mobilność wirtualna

Nowe trendy w umiędzynarodowieniu uczelni w rzeczywistości post-COVID

Mobilność wirtualna 1

Pandemia koronawirusa zmieniła funkcjonowanie uczelni i przyniosła nowe wyzwania, szczególnie w obszarze umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego.

Jednym z elementów współpracy partnerskiej z zagranicznymi ośrodkami jest prowadzenie wspólnych studiów i wydawanie podwójnych dyplomów. Obecnie inicjatywa ta może być realizowana w oparciu o tzw. blended learning, czyli łączenie tradycyjnych metod kształcenia z zajęciami zdalnymi, z wykorzystaniem nowoczesnych technologii informatyczno-komunikacyjnych. Współpraca online może być dobrym gruntem do zachęcania uznanego na świecie naukowca do przyjazdu na polską uczelnię.

Mobilność wirtualna 2

Pandemia spowodowała, że na pierwszym planie pojawił się nowy rodzaj mobilności akademickiej – mobilność wirtualna, którą polskie uczelnie musiały szybko wdrożyć, aby uczestniczyć w międzynarodowej wymianie i kontynuować kształcenie studentów. Ale nie tylko. Mobilność wirtualna to także różne sposoby zaangażowania studentów w międzykulturową współpracę i interakcję online z partnerami z różnych kultur czy obszarów geograficznych. W Europie dominują trzy trendy realizacji mobilności wirtualnej:

Pre-mobility – okres, kiedy studenci są angażowani w interakcję z uczelnią przyjmującą przed mobilnością fizyczną;

Blended mobility – okresy współpracy online pomiędzy zajęciami przed mobilnością fizyczną, w celu realizacji jakiegoś projektu w uczelni partnerskiej;

Course integration – współpraca studentów online jako uzupełnienie kursów rzeczywistych.

O sukcesie przy wprowadzaniu mobilności wirtualnej decydują trzy czynniki: nie może ona konkurować z mobilnością fizyczną, a jedynie ją uzupełniać; nauczyciele akademiccy powinni przejść specjalne szkolenia i co najważniejsze – taki rodzaj mobilności musi zostać wpisany w program studiów.

Dużym wyzwaniem dla uczelni, szczególnie w pierwszych miesiącach pandemii, było zachowanie stałego kontaktu ze studentami zagranicznymi oraz wypracowanie dobrych praktyk komunikowania się z nimi, tak aby zapewnić im poczucie bezpieczeństwa, świadomość, że w trudnej sytuacji nie zostali pozostawieni samym sobie, a także, aby budować mobilność wirtualną. Jakie działania się sprawdziły? Uczelnie korzystały z różnych narzędzi komunikowania w sieci, które zastąpiły bardzo ograniczone bezpośrednie kontakty. Komunikacja rozwijała się i nadal rozwija w mediach społecznościowych, w specjalnie zakładanych grupach na komunikatorach, za pomocą indywidualnych i zbiorowych mailingów, stron internetowych, a także telefonicznie. Niezbędne okazało się przekazywanie obcokrajowcom praktycznych porad, gdzie mogą uzyskać pomoc lekarską lub psychologiczną w języku angielskim; informowanie na bieżąco, jakie wprowadzono procedury w związku z COVID-19. Dobrą praktyką jest stworzenie na stronie uczelni podstron w języku angielskim z informacjami o aktualnej sytuacji pandemicznej w Polsce, obowiązujących ograniczeniach, a także z wiadomościami o zasadach realizacji zajęć na uczelniach, wsparciu IT dla studentów, z danymi teleadresowymi do psychologa czy placówek medycznych, w których można porozumieć się w języku angielskim. Na jednej z uczelni nawiązano np. współpracę z firmą obsługującą infolinię, na której można było uzyskać informacje o sytuacji pandemicznej oraz pomocy medycznej. Uczelnie organizowały też webinaria online skierowane do studentów.

Wyzwaniem, przed którym stanęły uniwersytety, było również wprowadzenie sprawnego systemu obsługi administracyjnej studentów zagranicznych i wprowadzenie e-systemu kolejkowego obsługiwanych spraw. W tej kwestii można skorzystać z narzędzi, które umożliwiają umawianie spotkań online w odpowiednich przedziałach czasowych i z wpisaniem tematu sprawy, jaką student chce załatwić na uczelni.

O umiędzynarodowieniu instytucji naukowych, naukowców oraz kształceniu studentów zagranicznych w czasie pandemii przedstawiciele uczelni dyskutowali na warsztatach konsultacyjnych online zorganizowanych przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej oraz International Relations Offices Forum. Jednym z efektów tego spotkania będzie publikacja zbierająca dobre praktyki oraz rekomendacje. – Wnioski z warsztatów posłużą nam do rozwoju i projektowania oferty programowej, w taki sposób, aby wsparcie w ramach programów jak najlepiej odpowiadało na bieżące potrzeby uczelni. Poznając problemy uczelni, możemy również, jako przedstawiciel systemu szkolnictwa wyższego i nauki, wspierać środowisko akademickie we wnioskowaniu do ustawodawcy o zmiany ułatwiające tryb działania tego systemu – podkreśla dr Grażyna Żebrowska, dyrektor NAWA.

Z kolei Dorota Maciejowska z biura prorektora Uniwersytetu Jagiellońskiego ds. współpracy międzynarodowej, specjalistka ds. Una Europa i sieci uniwersyteckich, podkreśla, że czas pandemii to okres, w którym każda z uczelni zmuszona jest zrewidować swoje strategie umiędzynarodowienia i zadbać w szczególności o jakość oferty kształcenia, w tym oferty zajęć online, o jakość obsługi studentów i pracowników zagranicznych oraz o środki zapewniające im bezpieczeństwo w czasie mobilności. – Uczelnie słusznie przenoszą ciężar działań z internacjonalizacji ukierunkowanej na zewnątrz, na internacjonalizację wewnętrzną, tzw. „internationalisation at home”. Odpowiednie aktywności podejmowane na bieżąco, jak i przygotowania do realizacji współpracy międzynarodowej w czasie post-COVID są niezbędne, aby utrzymać dotychczasowy poziom internacjonalizacji polskiego szkolnictwa wyższego. To czas, aby pomyśleć o umiędzynarodowieniu jako całościowym zaangażowaniu uczelni we współpracę, w niemal każdym obszarze i na każdym poziomie. To właśnie w tym okresie niezwykle cenna jest wymiana know-how i dobrych praktyk pomiędzy uczelniami i instytucjami polskimi, dzielenie się doświadczeniami i wspieranie się w czasie transformacji. Warsztaty konsultacyjne NAWA – IROs Forum były tego najlepszym przykładem. Pozwoliły na lepsze zrozumienie roli biur współpracy międzynarodowej w czasie pandemii oraz sprawniejszą organizację zadań im powierzonych w tym wyjątkowym czasie, z którego prawdopodobnie bardzo wiele pozostanie już na zawsze w uczelnianych praktykach, jak choćby włączenie „wymiany wirtualnej” w ofertę mobilności – dodaje przewodnicząca IROs Forum w latach 2019-2020.

Renata Czeladko, Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej

Wróć