logo
FA 2/2021 informacje i komentarze

Mariusz Karwowski

Doradzają w sprawie COVID-19

Doradzają w sprawie COVID-19 1

Intensywnie działa powołany w końcu czerwca 2020 r. interdyscyplinarny zespół doradczy ds. COVID-19 przy prezesie Polskiej Akademii Nauk. Jego zadaniem jest monitoring przebiegu epidemii, analiza możliwych scenariuszy i opracowanie rekomendacji. Wydano dotąd jedenaście stanowisk.

Na inaugurację swojej działalności ośmioosobowe gremium zmierzyło się z szerzącymi się zwłaszcza w okresie wakacyjnym fałszywymi informacjami podważającymi istnienie pandemii. „Nie ma jakichkolwiek przesłanek naukowych do negowania wirusa, jego chorobotwórczości i skutków zakażenia” – pisali członkowie zespołu, dodając, że rozpowszechnianie tego typu plotek może przyczyniać się do dalszego wzrostu liczby zachorowań.

Następnie zabrali głos w kwestii powrotu uczniów do szkół, przedstawiając trzy możliwe scenariusze rozwoju sytuacji. Podkreślili, że do sprawy należy podejść z wielką rozwagą, a władze oświatowe powinny przygotować się na każdy z możliwych wariantów.

U progu drugiej fali przestrzegali, że epidemia zaczyna wymykać się spod kontroli. Dlatego apelowali o solidarność i odpowiedzialność, prezentując listy zaleceń dla każdego obywatela, dla pracodawców i osób odpowiedzialnych za innych, dla seniorów i dla pracowników medycznych.

W kolejnym stanowisku pisali o złudnej nadziei, jaką dla wszystkich zmęczonych lockdownem jest strategia osiągania odporności zbiorowiskowej poprzez swobodne szerzenie się wirusa. Uznali ją za niebezpieczną i niepopartą dowodami naukowymi. „Czemu więc uważamy, że szczepionka zadziała inaczej? Przy szczepieniu możemy podawać dawki przypominające bez ryzyka dla osoby szczepionej, możemy trenować nasz układ immunologiczny tak, aby utrzymał w pamięci wzorzec SARS-CoV-2 przez dłuższy czas” –tłumaczyli.

Zespół zwracał też uwagę, że epidemia to problem społeczny. Dotyczy coraz większej części populacji, a jej obecność w swoim kręgu odczuwa coraz więcej z nas. Podkreślono wagę rzetelnego przekazu informacyjnego, i to zarówno ze strony liderów politycznych, jak i szeroko rozumianego środowiska nauki: nie tylko lekarzy, wirusologów, epidemiologów, biologów molekularnych czy specjalistów od organizacji ochrony zdrowia, ale też socjologów, psychologów społecznych, geografów i ekonomistów. Sugerowano potrzebę kampanii społecznej, która opowiedziałaby „gdzie jesteśmy oraz dokąd, w jaki sposób i kiedy chcemy dojść”.

Kolejne stanowisko dotyczyło zmiany strategii testowania. Za zasadne uznano systematyczne testowanie w kierunku SARS-CoV-2 reprezentatywnej części społeczeństwa, czyli grupy osób wybranej losowo z bazy PESEL i monitorowanej panelowo, tj. powtarzając na niej testy.

Gdy na rynku pojawiły się pierwsze szczepionki, eksperci PAN przekonywali, że to jedyna racjonalna droga do wyjścia z pandemii i ograniczenia kryzysu ekonomicznego i społecznego. Z kolei w styczniu rysowali scenariusze na ten rok: od pełnego sukcesu Narodowego Programu Szczepień aż po atak nowego patogenu. Nie wykluczali żadnego z nich i radzili, by się doń przygotować instytucjonalnie, rozwijać badania naukowe i zaufanie do ich wyników oraz postawić na współpracę i odpowiedzialność.

Równie istotnym problemem są konsekwencje pandemii dla zdrowia psychicznego. Zapewnienie wsparcia psychologicznego i psychiatrycznego dzieciom, młodzieży, a także rodzicom, oraz promowanie wiedzy o sposobach radzenia sobie ze stresem – to tylko dwa przykłady pilnych działań, które należy podjąć. „W dłuższej perspektywie konieczne będzie zreformowanie programów szkolnych, zmniejszenie zbędnej wiedzy, a położenie nacisku na wykształcenie umiejętności jej zdobywania. W programach szkolnych powinny też pojawić się podstawowe wiadomości o epidemiologii, higienie, profilaktyce zdrowotnej i szczepieniach. Kluczowe jest także nauczanie krytycznej analizy źródeł, tak aby kolejne pokolenia potrafiły sprawnie odróżniać naukę od pseudonauki i prawdę od fałszu” – zaznaczono w jednym z ostatnich stanowisk.

Zespół ma zakończyć swoją pracę 31 grudnia 2021 roku. Jego członkowie nie pobierają wynagrodzenia.

Mariusz Karwowski

Skład zespołu doradczego ds. COVID-19 przy prezesie PAN: prof. Jerzy Duszyński, prezes PAN (przewodniczący), biolog; prof. Krzysztof Pyrć, kierownik Pracowni Wirusologii Małopolskiego Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego (wiceprzewodniczący); dr Aneta Afelt z Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego (sekretarz); prof. Radosław Owczuk, kierownik Katedry i Kliniki Anestezjologii i Intensywnej Terapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego; dr hab. Anna Ochab-Marcinek, kierownik Zespołu Chemii Biofizycznej w Zakładzie Fizykochemii Miękkiej Materii Instytutu Chemii Fizycznej PAN; dr hab. Magdalena Rosińska z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny; prof. Andrzej Rychard, dyrektor Instytutu Filozofii i Socjologii PAN; dr hab. Tomasz Smiatacz, kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Wróć