Modni naukowcy 2020

W tekście Modni naukowcy 2019, opublikowanym w styczniowym numerze „Forum Akademickiego”, przeanalizowałem opracowany przez J.P.A Ioannidisa, K.W. Boyacka i J. Baasa wykaz autorów o najwyższych złożonych indeksach cytowań (indeks c) bazujący na cytowaniach z roku 2019. Ponieważ 19 października br. udostępniono (Baas, Jeroen; Boyack, Kevin; Ioannidis, John P.A. (2021), August 2021 data-update for „Updated science-wide author databases of standardized citation indicators”, Mendeley Data, V3, doi: 10.17632/btchxktzyw.3) zaktualizowane zbiory danych, więc przyjrzymy się teraz, czy i jak zmienił się ten (tym razem obejmujący rok 2020) wykaz.

Do omawianego wykazu w tym rok trafiło 190 063 autorów (spośród ponad 8,5 mln z dorobkiem co najmniej 5 prac indeksowanych w bazie Scopus), których indeks c (z uwzględnieniem autocytowań lub bez nich) mieści się w 100 tys. najwyższych lub w górnych 2% w jednej ze 175 poddyscyplin. Oznacza to wzrost o ponad 17,7% w stosunku do ubiegłego roku (Tab. 1).

Autorów z polską afiliacją jest w tegorocznym zestawieniu 1027, czyli 0,54%. Warto odnotować, że w zeszłym roku było ich zdecydowanie mniej, bo 774, co stanowiło 0,48% (Tab. 2).

W trzech dyscyplinach: Visual & Performing Arts, Built Environment & Design i Public Health & Health Services nie ma ani jednego autora z polską afiliacją, w zeszłym roku brakowało naszych przedstawicieli jedynie w Philosophy & Theology i Public Health & Health Services. Tym razem filozofię i teologię reprezentuje Konrad Szocik z Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie (pierwsza poddyscyplina Aerospace & Aeronautics; pierwsza indeksowana w bazie Scopus publikacja z roku 2014), a jedynaczką w Historical Studies jest, obecna także w zeszłorocznym wykazie, Ewa Domańska z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Najmocniej reprezentowani jesteśmy w chemii (1,24%) oraz fizyce i astronomii (1,06%), a najwyższy wzrost w stosunku do zeszłego roku ma miejsce w dyscyplinach filozofia i teologia (o 0,24%) oraz rolnictwo, rybołówstwo i leśnictwo (o 0,2%).

Najwyższe indeksy c (bez autocytowań 5,4395, z autocytowaniami 5,4814) posiada, tak jak przed rokiem, Zhong Lin Wang z Georgia Institute of Technology. Drugi jest Georg Kresse z Universität Wien (dyscyplina Physics & Astronomy, pierwsza poddyscyplina Applied Physics; w zeszłym roku odpowiednio drugi i trzeci), a trzeci Yoshua Bengio z Montreal Institute for Learning Algorithms (dyscyplina Information & Communication Technologies, pierwsza poddyscyplina Artificial Intelligence & Image Processing; awans z miejsc czwartego i piątego), jeden z laureatów Nagrody Turinga – nazywanej informatyczną Nagrodą Nobla – z 2018 roku, zaliczany do grona pionierów sztucznej inteligencji i głębokiego uczenia maszynowego. Indeks c bez autocytowań powyżej 5 posiada 26 naukowców (w tym 12 z USA oraz po 3 z Kanady i Wielkiej Brytanii; reprezentują oni przede wszystkim Clinical Medicine (7 osób), Information & Communication Technologies (5), Physics & Astronomy (4) i Psychology & Cognitive Sciences (3)), a z autocytowaniami 24; w zeszłym rok było ich odpowiednio 19 i 21.

Z kolei najniższe indeksy u osób z tegorocznego wykazu to 0 (!) w pierwszym przypadku i 1,5754 w drugim. Pierwszy z indeksów nieprzekraczający 2 ma 727 osób, a drugi 303. W tej pierwszej grupie jest 7 autorów (3 z Rosji i po 2 z Indii i RPA) z indeksem poniżej 1, w tym Johann Beukes z University of the Free State (dyscyplina Philosophy & Theology, pierwsza poddyscyplina Religions & Theology), którego wszystkie cytowania w roku 2020 były autocytowaniami (dało mu to drugi indeks 2,4517 i w efekcie aż 40. pozycję wśród 7982 autorów w swojej poddyscyplinie; podczas gdy bez autocytowań sklasyfikowany jest z indeksem 0 na miejscu 5530 w poddyscyplinie i 7 658 440 ogółem).

W tym roku 434 autorom (poprzednio było ich 240) wystarczyło mniej niż 5 lat od daty publikacji pierwszej pracy, aby trafić do wykazu. Aż 375 z nich, czyli ponad 86%, reprezentuje jedynie 6 dyscyplin: Clinical Medicine (93), Information & Communication Technologies (70), Enabling & Strategic Technologies (62), Physics & Astronomy (53), Engineering (50) i Chemistry (47). Ciekawa jest też analiza ich afiliacji, gdzie liderem są Chiny (111), zdecydowanie wyprzedzające USA (49), Indie (35) i Iran (25). Z Wielkiej Brytanii jest 20 autorów, ale inne naukowe potęgi, takie jak Niemcy (6), Francja (3) czy Japonia (1), mają mniejsze reprezentacje niż np. Turcja (16), Wietnam (12), Pakistan (11), Egipt (9), Etiopia (9), Irak (8) i Malezja (7). Z Polski w tym zestawieniu są dwie osoby: reprezentujący dyscyplinę Engineering Krzysztof Przystupa z Politechniki Lubelskiej i, tak jak przed rokiem, Mohammad Malikan z Politechniki Gdańskiej. Pierwszy z nich ma pierwszą indeksowaną publikację z 2018 roku, drugi z 2017.

Nieco zaskakująca może być konstatacja, że 9 osób opublikowało swoje pierwsze prace w roku 2020, jeśli jednak przyjrzymy się sprawie dokładniej, to poza jednym wyjątkiem są to przedstawiciele dyscypliny Clinical Medicine, z których 3 ma afiliacje szpitali w Wuhan. Tylko 3 prace Nanshana Chena z Wuhan Jinyintan Hospital były cytowane w roku 2020 w blisko 10 tys. indeksowanych w bazie Scopus publikacjach.

Na koniec tego wątku zauważmy jeszcze, że z tych 434 autorów aż 67 (w tym jeden z polską afiliacją) zawdzięcza obecność w wykazie przede wszystkim autocytowaniom, które przekraczają w każdym przypadku połowę wszystkich cytowań. To 15,44%, podczas gdy w całym wykazie jest znacznie mniej, bo 0,64% takich osób (jest ich dokładnie 1209, w tym aż 41 – tj. 3,39 % – z polską afiliacją).

Autorem z polską afiliacją o najwyższych obu indeksach c (wynoszących odpowiednio 4,328 i 4,3503, co daje mu miejsca odpowiednio 535 i 525), jest Witold Pedrycz z Instytutu Badań Systemowych PAN, od ponad 30 lat pracujący w Kanadzie (ostatnio na University of Alberta). Jego 1388 prac (żaden autor z polską afiliacją nie ma ich więcej) było cytowanych w roku 2020 łącznie 6606 razy w 4494 różnych publikacjach, a jego jednoroczny (za 2020) indeks Hirscha to 34. W poddyscyplinie Artificial Intelligence & Image Processing, reprezentowanej przez 253 359 autorów, powyższe indeksy dały pozycje odpowiednio 29 i 25. Indeksy c (bez autocytowań lub z nimi) powyżej 4 mają jeszcze tylko emerytowany prof. Freie Universität Berlin Ralf Schwarzer z Uniwersytetu SWPS, zajmujący miejsca 19 i 21 w reprezentowanej przez 55 837 autorów poddyscyplinie Public Health i, jak przed rokiem, zmarły w 2006 roku Zdzisław Pawlak, który w poddyscyplinie Artificial Intelligence & Image Processing znajduje się na miejscach 86 i 89.

50 uczonych z polską afiliacją plasuje się w tym roku (w zeszłym było ich 40) w pierwszych setkach swoich pierwszych poddyscyplin utworzonych na podstawie indeksu c bez autocytowań; w przypadku indeksu z autocytowaniami jest ich w nich 60 (było 44). W obu pierwszych dziesiątkach ponownie znajdują się Harald Walach (dwa drugie miejsca – były trzecie i drugie – w poddyscyplinie Complementary & Alternative Medicine, uwzględniającej 11 649 autorów) i Antoni Rogalski (dwa drugie – awans z trzecich – miejsca w poddyscyplinie Optoelectronics & Photonics, reprezentowanej przez 108 280 autorów). Na miejscach szóstym i siódmym (w poddyscyplinie Anatomy & Morphology uwzględniającej 6647 autorów) uplasował się jeszcze Marios Loukas z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, który chyba nie jest już zatrudniony na tej uczelni, natomiast od ponad 15 lat pracuje w Grenadzie (na St. George’s University).

Wśród wspomnianych 50 autorów z Polski najwięcej jest pracowników Polskiej Akademii Nauk (6) oraz Akademii Górniczo-Hutniczej, Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Warszawskiego (po 3). Z kolei najliczniej reprezentowanymi poddyscyplinami są Anatomy & Morphology (6 autorów), Legal & Forensic Medicine (4) oraz Analytical Chemistry i Mathematical Physics (po 3). Co ciekawe, w całym wykazie na 148 autorów przypisanych do pierwszej z nich aż 10 (ok. 6,76%) ma polskie afiliacje, co jest trzecim wynikiem po USA (56) i Wielkiej Brytanii (18).

Skład pierwszej dziesiątki najliczniej reprezentowanych w wykazie polskich uczelni nie uległ zmianie od zeszłego roku, choć nastąpiły pewne przetasowania na poszczególnych pozycjach tego zestawienia (w szczególności politechniki z Warszawy i Wrocławia zamieniły się miejscami, a Politechnika Śląska awansowała z 10. na 7. miejsce). Oto dokładne dane (w nawiasach podane są dla porównania ubiegłoroczne):

Uniwersytet Jagielloński – 71 (49) osób (w tym 28 (16) przypisanych do Collegium Medicum),

Uniwersytet Warszawski – 53 (43) (w tym 5 (3) przypisanych do CeNT, 2 (2) do Instytutu Informatyki, 4 (2) do CNBCh i 1 do ICM),

Akademia Górniczo-Hutnicza – 50 (38),

Politechnika Wrocławska – 41 (30),

Politechnika Warszawska – 34 (34),

Politechnika Poznańska – 32 (26),

Politechnika Śląska – 32 (19),

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza – 30 (23),

Politechnika Gdańska – 28 (26),

Politechnika Łódzka – 25 (21).

Najliczniejszą reprezentację, tak jak w ubiegłym roku, posiada Polska Akademia Nauk, której nazwa pojawia się przy nazwiskach 134 (96) autorów. Oznacza to wzrost w stosunku do zeszłorocznego zestawienia o blisko 40%. Z wymienionych wyżej uczelni większy wzrost odnotowały jedynie Uniwersytet Jagielloński (prawie 45%) i, przede wszystkim, Politechnika Śląska (ponad 68%).