logo
FA 12/2020 okolice nauki

Aneta Zawadzka

Szaro, szarzej, czarno

Zdaniem różnych ekspertów, w ciągu dziesięciu kolejnych lat depresja stanie się drugą przyczyną wszystkich chorób na świecie. Prognoza dla krajów najbardziej rozwiniętych brzmi jeszcze bardziej dramatycznie i przygnębiająco. Zakłada bowiem, że w tych obszarach depresja będzie najważniejszą przyczyną niepełnosprawności. W świetle tak niepokojących przewidywań warto zadać sobie pytanie, jak dużo wiemy na temat przyczyn, przebiegu i sposobów leczenia tej wyniszczającej choroby.

Jeśli okaże się, że nasza baza poznawcza wymaga uzupełnienia lub usystematyzowania, warto sięgnąć po książkę Mary Jane Tacchi i Jan Scott Depresja. Pozycja wydana w ramach serii Krótkie Wprowadzenie, przygotowywanej od 1995 r. przez Oxford University Press, nad której polską edycją opiekę merytoryczną sprawuje grono naukowców z Uniwersytetu Łódzkiego, może być dobrym zaczynem do podjęcia refleksji dotyczącej obecności depresji w otaczającej nas rzeczywistości. W tej niewielkiej objętościowo publikacji udało się autorkom zmieścić całkiem sporo przydatnych informacji na temat tytułowego zagadnienia. Zgodnie z założeniem samych twórczyń, ich praca nie rości sobie praw do bycia poradnikiem czy przewodnikiem dla pacjenta. Nie powinno się jej także postrzegać jako podręcznika terapii lub podobnego rodzaju opracowania. Czymże więc Depresja jest w swojej istocie? Jest krótkim i selektywnym przeglądem niezwykle złożonego i skomplikowanego tematu. Dzięki jasnemu postawieniu sprawy czytelnik nie powinien czuć się zawiedziony po skończonej lekturze. Może bowiem być pewny, iż to, co dostał w jej trakcie, jest świadomie wypreparowaną treścią.

Depresja, jak podkreślają autorki, jest chorobą, która powinna być potraktowana z należytą uwagą i troską nie tylko dlatego, że przynosi negatywne skutki dla życia i zdrowia jednostek, ale także dlatego, że wpływa destrukcyjnie na całe społeczeństwa, narażając je na wymierne straty, zarówno w sferze społecznej, jak i ekonomicznej. Sprawy poszukiwania kompleksowych rozwiązań narastającego problemu nie ułatwiają zmieniające się kryteria diagnostyczne i niejednomyślność co do etiologii, a co za tym idzie do oferowanego modelu leczenia. I chociaż w tym ostatnim obszarze dokonała się przez lata znacząca ewolucja i dziś nikt nie ośmieliłby się zaproponować pacjentowi np. metody krzesła uspokajającego, które poprzez obracanie siedzącego na nim chorego przynieść miało moc terapeutyczną, to wydaje się, że nadal nie można mówić o spektakularnym sukcesie.

Oczywiście można już obecnie korzystać z dobrodziejstw nowoczesnych leków czy różnych form psychoterapii, ale problem tkwi, o czym wspominają autorki, w kwestii dostępności do istniejących rozwiązań. O ile bowiem w krajach rozwiniętych spora część osób potrzebujących pomocy może liczyć na systemowe wsparcie, o tyle w wielu uboższych miejscach na świecie z fachowej porady skorzystać może jedynie wąska grupa wybrańców. Biorąc pod uwagę fakt, że ryzyko zachorowania jest niezmiennie wysokie i niezależne od miejsca zamieszkania, zasobności portfela, jak też wieku, należy sobie uświadomić, że sprawa, z którą przyszło się mierzyć, jest naprawdę poważna i wymaga zaangażowania wielu różnych instytucji, w tym także tych odpowiedzialnych za edukację.

Warto więc troszczyć się, by na rynku ukazywało się więcej takich pozycji, jak Depresja, które w sposób rzetelny oraz łatwy do przyswojenia przedstawiają aktualny stan wiedzy. Świat depresji jest światem smutnym, pozbawionym kolorów i niezbędnej do życia energii. Zrozumienie wewnętrznej struktury tego niezwykle destrukcyjnego zjawiska pozwala po pierwsze uniknąć stygmatyzowania chorych, po drugie zapewnia im pełne empatii wsparcie.

Mary Jane TACCHI, Jan SCOTT, Depresja, tłum. Joanna Witkowska, red. nauk. Eleonora Bielawska-Batorowicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2020, seria: Krótkie Wprowadzenie.

Wróć