logo
FA 11/2021 informacje i komentarze

Mariusz Karwowski

Pół tysiąca liderów

Kolejnych 56 młodych naukowców dołączyło do grona liderów wyłanianych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Budżet tegorocznego konkursu wyniósł 80,7 mln zł. To nieco mniej niż w poprzedniej – rekordowej – edycji, gdy do finansowania skierowano 63 projekty o łącznej wartości 89 mln zł.

W XII konkursie złożono 299 wniosków na kwotę ponad 415 mln zł. To najwięcej od pięciu lat i piąty raz z rzędu, kiedy rok do roku zwiększa się liczba aplikujących. Zgodnie z założeniami maksymalna wysokość dofinansowania jednego projektu to 1,5 mln zł – takie środki otrzyma tym razem 11 naukowców. Wśród laureatów są przedstawiciele 39 instytucji, w tym aż dziesięciu instytutów należących do Sieci Badawczej Łukasiewicz. Prym wiedzie PORT – Polski Ośrodek Rozwoju Technologii, w którym realizowane będą 3 przedsięwzięcia. Najwięcej projektów uczelnianych zrealizują badacze z Akademii Górniczo-Hutniczej (6) i Politechniki Krakowskiej (4). W postępowaniu konkursowym najwyżej oceniono pomysł dr. hab. inż. Jakuba Kupeckiego z Instytutu Energetyki w Warszawie, którego celem będzie opracowanie innowacyjnego stałotlenkowego elektrolizera jako kluczowego elementu nowoczesnych magazynów energii opartych na koncepcji power-to-gas. Nowi liderzy zajmą się także m.in. technologią kompleksowego odzysku litu i wody użytkowej z odpadowych wód złożowych, opracowaniem inteligentnych bezchromowych materiałów ogniotrwałych nowej generacji dla przemysłu miedziowego, materiałami termoizolacyjnymi dla budownictwa wytwarzanymi z wykorzystaniem biomasy czy systemem automatycznego śledzenia i analizy ruchu wspomagającym trening sportowy.

LIDER jest najdłużej trwającym programem w ofercie NCBR. Jego adresatami są doktoranci, nauczyciele akademiccy nieposiadający stopnia doktora oraz doktorzy i doktorzy habilitowani, którzy uzyskali doktorat nie wcześniej niż w ciągu ostatnich 7 lat. Od 2009 roku (uwzględniając tegoroczne rozstrzygnięcia) wyłoniono już 498 młodych naukowców, którzy na autorskie projekty badawcze otrzymali ponad 596 mln zł. W tej grupie blisko 1/3 stanowią kobiety (w tym roku było ich najwięcej w historii – 22). Średnia wartość grantu w programie wynosi 1,2 mln zł. Tylko cztery miasta: Warszawa, Kraków, Gdańsk i Wrocław, miały w każdym konkursie przynajmniej jednego laureata. Liderów nie było jeszcze tylko w dwóch województwach: lubuskim i podlaskim. Według zapowiedzi NCBR jeszcze w tym kwartale poznamy nazwiska laureatów XIII konkursu.

Mariusz Karwowski

Pół tysiąca liderów 1

Dr Róża Szweda, Sieć Badawcza Łukasiewicz – PORT Polski Ośrodek Rozwoju Technologii:

Problem zanieczyszczenia wody związkami bioaktywnymi nasila się w ostatnich latach m.in. z powodu wzrastającej konsumpcji leków. Nie w pełni metabolizowane leki trafiają do środowiska naturalnego. Szczególnie niebezpieczne są substancje chemiczne zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, które mogą upośledzać rozwój oraz płodność ludzi i zwierząt. Celem mojego projektu jest opracowanie wysoce czułej i selektywnej metody detekcji bioaktywnych zanieczyszczeń wody na bazie materiałów polimerowych o zdefiniowanej sekwencji monomerycznej. Będzie ona tak zaprogramowana, żeby specyficznie oddziaływała z wybranymi analitami. Polimery będą służyły jako sondy wysyłające mierzalny sygnał w obecności określonych zanieczyszczeń. Powstanie prototyp innowacyjnego narzędzia do oznaczania bioaktywnych zanieczyszczeń wody, z którego skorzystają oczyszczalnie ścieków, a pośrednio – całe społeczeństwo.

Pół tysiąca liderów 2

Fot. Paweł Sudara

Dr n. med. Magdalena Koczkowska, Gdański Uniwersytet Medyczny:

Choroby nerwowo-skórne, nazywane historycznie fakomatozami, cechują się występowaniem nieprawidłowości skórnych oraz zmian guzowatych, głównie w obrębie układu nerwowego. Ze względu na wysokie ryzyko zachorowania na nowotwory oraz powikłania wieloukładowe, wczesne postawienie diagnozy jest kluczowe dla pacjentów, aby móc zapewnić im ukierunkowaną skoordynowaną opiekę specjalistów. Moim celem jest opracowanie narzędzia diagnostycznego z wykorzystaniem sekwencjonowania nowej generacji do kompleksowej diagnostyki molekularnej chorych z podejrzeniem klinicznym wybranych fakomatoz. Wysoka czułość testu umożliwi również wykrywanie somatycznych wariantów patogennych oraz zmian mozaikowych na niskim poziomie wykrywalności, co będzie mieć zastosowanie aplikacyjne do diagnostyki postaci mozaikowych.

Pół tysiąca liderów 3

Dr n med. Marcin Nicoś, Uniwersytet Medyczny w Lublinie:

Niedrobnokomórkowy rak płuca (NDRP) jest jednym z najczęściej występujących nowotworów. Ważnym narzędziem w jego leczeniu stała się immunoterapia. Jednak pomimo jej wysokiej skuteczności, do tej pory nie opisano mechanizmów odpowiadających za oporność na nią. Moim celem będzie zdefiniowanie podłoża genetycznego wywołującego oporność na immunoterapię u chorych na NDRP poprzez regularne badanie próbek krwi obwodowej (tzw. płynnej biopsji). Wystandaryzujemy opracowaną przez nas metodę służącą do przygotowania próbek płynnej biopsji do wysokoprzepustowego i niskokosztowego sekwencjonowania nowej generacji. Za pomocą tej techniki będziemy mogli nieinwazyjnie monitorować zmieniające się podłoże genetyczne w trakcie immunoterapii. Podejście to umożliwi wczesne wykrycie oporności na immunoterapię, pozwalając jednocześnie wdrożyć leczenie hamujące proces rozprzestrzeniania się nowotworu.

Wróć