logo
FA 11/2020 informacje i komentarze

Premier nagrodził naukowców

Czterdziestu dwóch naukowców zostało uhonorowanych Nagrodami Prezesa Rady Ministrów. Tym samym liczba laureatów, zaniżona w ub.r. do zaledwie 24, powróciła do wcześniejszego poziomu (44 – w 2017, 44 – w 2018).

Za osiągnięcia w działalności naukowej zespół pod przewodnictwem prof. Tomasza Giaro, prawnika z UW, przyznał nagrody siedmiu uczonym. Prof. Wojciech Bal z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN opracował i wyjaśnił mechanizm reakcji oddziaływań na poziomie molekularnym i komórkowym między specyficznymi białkami a metalami.

Prof. Wojciech Gasparski z Akademii im. Leona Koźmińskiego został doceniony za promowanie na międzynarodowym forum polskich i zagranicznych prakseologów – redaguje od 1992 roku serię Praxiology: The International Annual of Practical Philosophy and Methodology (ukazało się 25 tomów).

Kolejny laureat to prof. Jacek Jaworski z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej, który bada molekularne i komórkowe podstawy rozwoju, plastyczności i śmierci komórek nerwowych. Przez ostatnich 20 lat jego szczególnym zainteresowaniem cieszy się kinaza mTOR i jej rola w rozwoju układu nerwowego i chorobach związanych z tym procesem, przede wszystkim stwardnienia guzowatego i epilepsji (o jego badaniach pisaliśmy w numerze 2/2015 FA).

Prof. Roman Lech Słowiński z Politechniki Poznańskiej jest z kolei twórcą szkoły naukowej, która łączy specjalność badań operacyjnych i sztucznej inteligencji w kontekście nowych technologii informacyjnych. Dr. hab. Marcina Szweda, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, psychologa, wyróżniono za poszerzenie wiedzy o plastyczności ludzkiego mózgu. Zespół prof. Andrzeja Udalskiego z Uniwersytetu Warszawskiego otrzymał nagrodę za realizację Projektu OGLE (Optical Gravitational Lensing Experiment), który wniósł ogromny wkład w rozwój współczesnej astrofizyki, inicjując i rozwijając m.in. niezwykle aktywne dziś pole badań tzw. time domain astrophysics. Przełomowe znaczenie osiągnięcia polega na wykorzystaniu po raz pierwszy do badań Drogi Mlecznej gwiazd pulsujących – cefeidów, które zostały odkryte w dużej liczbie podczas wieloletnich obserwacji przez zespół OGLE.

Prof. Jerzy Andrzej Żołądź z Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie został uhonorowany za monografię Muscle and Excersie Physiology, wydaną przez prestiżowe wydawnictwo Academic Press w Londynie. Do grona autorów udało mu się zaprosić najwybitniejszych badaczy z obszaru fizjologii mięśni oraz wysiłku fizycznego z wszystkich liczących się na świecie ośrodków naukowych specjalizujących się w tej tematyce.

Wśród 10 nagrodzonych za rozprawy habilitacyjne dwoje wywodzi się z Uniwersytetu Warszawskiego, a pozostali z Akademii Leona Koźmińskiego, Politechniki Poznańskiej, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Uniwersytetu Wrocławskiego, Akademii Górniczo-Hutniczej oraz z trzech instytutów PAN: Genetyki Człowieka, Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej, a także Biochemii i Biofizyki.

W gronie 25 laureatów za rozprawy doktorskie blisko 1/3 stanowią autorzy z dwóch uniwersytetów: Warszawskiego i Jagiellońskiego (po 4 nagrody).

Nagrody przyznawane są od 1994 roku. Zgodnie z rozporządzeniem z maja 2019 r. premier może przyznać w danym roku nie więcej niż 45 nagród, w tym maksymalnie: 25 za rozprawy doktorskie; 10 za wysoko ocenione osiągnięcia będące podstawą nadania stopnia doktora habilitowanego i tyle samo za osiągnięcia w zakresie działalności naukowej, w tym twórczości artystycznej lub działalności wdrożeniowej. Ta ostatnia kategoria połączyła dotychczas osobno nagradzane osiągnięcia naukowe lub artystyczne oraz naukowo-techniczne. Wysokość wszystkich nagród była do niedawna „sztywna” (od 25 tys. zł dla doktorów po 125 tys. zł za wybitne osiągnięcia). Od ub.r. maksymalna wartość nagrody nie może przekroczyć 8-krotności (w przypadku rozpraw doktorskich), 12-krotności (habilitacje) i 24-krotności (osiągnięcia naukowe) minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej (obecnie 6410 zł).

Mariusz Karwowski

Wróć