Fot. MNiSW
WARSZAWA Dr Wojciech Karczewski został dyrektorem Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Od 10 czerwca obowiązki dyrektora pełniła dr Zofia Sawicka. Kierowanie agencją powierzono jej po tym, jak do dymisji podał się poprzedni sternik – dr Dawid Kostecki. Nowy dyrektor uzyskał stopień doktora nauk społecznych w dziedzinie nauk o zarządzaniu i jakości na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego. Pełnił funkcje zarządcze w dużych korporacjach, takich jak EY, Orange i PWC. Na Uniwersytecie SWPS zajmował też stanowisko dyrektora Biura Współpracy Międzynarodowej i Pełnomocnika Rektora ds. współpracy międzynarodowej. Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej została założona w 2017 roku. Działa na rzecz internacjonalizacji polskiej nauki poprzez wspieranie i stymulowanie międzynarodowej współpracy badawczej i wymiany akademickiej.
Fot. MNiSW
Edyta Demby-Siwek, prezes Urzędu Patentowego RP, została mianowana zastępcą dyrektora wykonawczego Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO). Organizacja zarządza unijnymi znakami towarowymi oraz wzorami przemysłowymi, które obowiązują na obszarze całej UE. Odpowiada również za Europejskie Obserwatorium ds. Naruszeń Praw Własności Intelektualnej oraz za bazę utworów osieroconych. Urząd zatrudnia ponad 1 tys. pracowników i rozpatruje niemal 300 tys. wniosków rocznie. Edyta Demby-Siwek ukończyła prawo na Uniwersytecie Warszawskim oraz studia podyplomowe w zakresie ochrony własności przemysłowej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jest zarówno polskim, jak i europejskim rzecznikiem patentowym. Była zaangażowana m.in. w prace legislacyjne dotyczące nowelizacji ustawy Prawo własności przemysłowej oraz wdrażanie reformy
systemu ochrony znaków towarowych w Polsce. Z Urzędem Patentowym związana jest od 20 lat, w tym od pięciu na stanowisku prezesa.
Fot. Arch. prywatne
KRAKÓW Dr hab. Elżbieta Wilk-Woźniak, dyrektor Instytutu Ochrony Przyrody PAN, została wybrana na stanowisko prezesa Federation of European Phycological Societies. Organizacja skupia 11 krajowych towarzystw zajmujących się glonami. Została założona w celu promowania badań, ochrony i zastosowania glonów, wspierania działań edukacyjnych i lobbowania na poziomie europejskim w sprawach dotyczących glonów. Elżbieta Wilk-Woźniak od 2021 r. jest prezesem Polskiego Towarzystwa Fykologicznego. Od tego czasu zasiada też w Zarządzie FEPS. W ostatnich dwóch latach była wiceprezesem Federacji. W IOP PAN kieruje Zakładem Biologii Wód im. Karola Starmacha. Jej zainteresowania badawcze dotyczą zakwitów glonów (głównie sinic) w odpowiedzi na zmiany klimatyczne i antropopresję oraz możliwości wykorzystania biomasy do wytwarzania produktów wysokiej i niskiej jakości. Najbliższy kongres FEPS odbędzie się za trzy lata w Krakowie.
WARSZAWA Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich zainaugurowała działalność w IX kadencji. Podczas pierwszego posiedzenia Prezydium wybrano przewodniczących 10 komisji KRASP. Funkcje te objęli: Komisja ds. Akredytacji i Rankingów – prof. Andrzej Bednarczyk (ASP w Krakowie), Komisja ds. Ekonomicznych – prof. Celina M. Olszak, (UE w Katowicach), Komisja ds. Infrastruktury Informatycznej – prof. Krzysztof Zaremba (PW), Komisja ds. Innowacyjności i Współpracy z Gospodarką – prof. Alojzy Z. Nowak (UW), Komisja ds. Komunikacji i Odpowiedzialności Społecznej – prof. Roman Cieślak (USWPS), Komisja ds. Kształcenia – prof. Sylwester Tabor (URK), Komisja ds. Nauki – prof. Teofil Jesionowski (PP), Komisja ds. Organizacyjnych i Legislacyjnych – prof. Piotr Jedynak (UJ), Komisja ds. Sportu Akademickiego – prof. Krzysztof Wilde (PG), Komisja ds. Współpracy Międzynarodowej – prof. Marek Pawełczyk (PŚ). Na czele KRASP stoi w tej kadencji prof. Bogumiła Kaniewska (UAM). Konferencję tworzą rektorzy 110 szkół wyższych (w tym 11 uczelni niepublicznych) oraz 8 członków stowarzyszonych.
Fot. WUM
WARSZAWA Prof. Rafał Krenke został nowym rektorem Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Początkowo o fotel ubiegało się sześcioro kandydatów. Jednak najpierw prof. Bolesław Samoliński, a następnie prof. Marek Kuch i prof. Agnieszka Cudnoch-Jędrzejewska zrezygnowali z udziału. W tej sytuacji następcę prof. Zbigniewa Gacionga wybierano spośród trzech pretendentów. Już w pierwszej turze prof. Krenke uzyskał wymaganą większość (zagłosowało na niego 117 ze 199 elektorów) i pokonał prof. Marcina Wojnara (45 głosów) i prof. Piotra Pruszczyka (37). Od początku pracy lekarskiej jest związany z Kliniką Chorób Wewnętrznych Pneumonologii i Alergologii WUM. Posiada specjalizacje w dziedzinie chorób wewnętrznych (I i II stopień), dziedzinie chorób płuc i intensywnej terapii. Przed wyborami był dziekanem Wydziału Lekarskiego WUM. Od 2014 roku jest konsultantem ds. chorób płuc dla województwa mazowieckiego. Zasiada w Zarządzie Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc.
Fot. AP
PIOTRKÓW TRYBUNALSKI Takim samym wynikiem jak w czerwcu zakończyły się ponowne wybory rektora Akademii Piotrkowskiej. Przez najbliższe cztery lata uczelnią będzie kierować dr hab. Jacek Bonarek. Był jedynym kandydatem na to stanowisko. Oddano na niego 17 głosów „za”, przy trzech przeciwnych i jednym wstrzymującym się. W pierwotnym terminie, 12 czerwca, też wygrał J. Bonarek, jednak sposób procedowania wyborów został zakwestionowany przez członków społeczności akademickiej, czemu dali wyraz w listach do ministra nauki. Szef resortu, po kontroli w uczelni, pod koniec lipca przesłał do rektora decyzję („rozstrzygnięcie nadzorcze”) unieważniającą uchwałę Senatu w sprawie zmiany statutu AP, konkludując, że ma to wpływ na ważność wyborów w uczelni na kadencję 2024–2028 i powoduje konieczność ponownego ich procedowania. Dr hab. Jacek Bonarek jest historykiem, specjalistą z zakresu historii bizantyńskiej. Pełnił funkcję dziekana Wydziału Filologiczno-Historycznego w piotrkowskiej filii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach (przekształconej w czerwcu ub.r. w Akademię Piotrkowską). Od czerwca do listopada 2023 roku był prorektorem ds. kształcenia studentów AP. W lutym tego roku minister nauki Dariusz Wieczorek powołał go na stanowisko rektora po tym, jak poprzedni – dr hab. Dariusz Ragut – złożył rezygnację.
Fot. M. Lipka
WARSZAWA Naukowcy z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego opracowali superrozdzielczy spektrometr dla krótkich impulsów światła. W przyszłości urządzenie może zostać zminiaturyzowane na chipie fotonicznym i zastosowane w sieciach optycznych i kwantowych, a także w badaniach spektroskopowych materii. Zasada jego działania jest bardzo podobna do tzw. metod superrozdzielczości inspirowanych informacją kwantową w obrazowaniu. W superrozdzielczym obrazowaniu kwantowym światło pochodzące z obiektu jest dzielone na dwa ramiona interferometru. Jedno ramię zawiera urządzenie, które odwraca obraz. Następnie odwrócona część interferuje z oryginalną. Dzięki użyciu technik modulacyjnych, naukowcy odwrócili widmo linii spektralnej, czyli kolor niebieski stał się czerwonym, a czerwony niebieskim. Mierząc fotony na wyjściu interferometru, zaobserwowali, że ma on lepszą rozdzielczość niż klasyczny spektrometr. Co istotne, opisany wynalazek działa dla dowolnych zakresów spektralnych i nie generuje szumu jak wszystkie poprzednie implementacje.
WARSZAWA Osiem polskich uczelni podpisało umowę o współpracy z Poland in Silicon Valley Center for Science, Innovation and Entrepreneurship. To nowa inicjatywa, która opiera się na dotychczasowych doświadczeniach Amerykańsko-Polskiej Rady Handlu (US-Polish Trade Council). Jej celem jest wspieranie postępu naukowego, technologicznego i gospodarczego pomiędzy Polską i amerykańską Doliną Krzemową. Umowę o współpracy podpisali rektorzy Politechniki Wrocławskiej, Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, Politechniki Łódzkiej, Politechniki Poznańskiej, Politechniki Śląskiej, Politechniki Warszawskiej, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytetu Warszawskiego oraz prof. Piotr Moncarz, przewodniczący Poland in Silicon Valley Center. Porozumienie zakłada m.in. promowanie i publikacje wyników badań naukowych oraz efektów współpracy uczelni z przemysłem, a także informowanie o tych osiągnięciach jednostek naukowych i przemysłowych działających na terenie Doliny Krzemowej. W planach jest także organizacja seminarium dla społeczności akademickich uczelni dotyczącego wybranej technologii rozwijanej w Dolinie Krzemowej.
Fot. UwB
BIAŁYSTOK Znakomity brytyjski historyk został 23 osobą, w tym czwartą z zagranicy, uhonorowaną tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu w Białymstoku. Doceniono go za oryginalne studia nad dziejami Rzeczypospolitej Obojga Narodów, które stanowią nowatorską próbę zrozumienia dziedzictwa unii polsko-litewskiej, wspólnej historii Polaków, Litwinów, Białorusinów i Ukraińców. Pochodzi ze Szkocji, kształcił się na uniwersytetach w St. Andrews, Krakowie i Londynie. Po osiemnastu latach wykładania w londyńskim King’s College przeniósł się w 2004 roku na Uniwersytet w Aberdeen, gdzie kieruje Katedrą Historii. Naukowo zajmuje się dziejami wschodniej i północnej Europy od XIV do XIX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem historii Polski i Litwy. Napisał m.in. Oksfordzką historię unii polsko-litewskiej. W 2019 roku był laureatem Nagrody im. Benedykta Polaka. W numerze 7-8/2019 FA opublikowaliśmy obszerny wywiad z prof. Robertem I. Frostem.
Fot. URK
KRAKÓW Specjalista w dziedzinie badań nad węglowodanami roślinnymi otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. W badaniach dotyczących skrobi zastosował nowatorską metodę analizy średniej masy cząsteczkowej polegającą na separacji amylozy i amylopektyny za pomocą samodzielnie przygotowanych kolumn wypełnionych dekstranem i żelem agarowym. Jednym z kamieni milowych w jego karierze była biosynteza rozgałęzionego glukanu in vitro z wykorzystaniem wyizolowanego metodą preparatywnej elektroforezy w żelu poliakrylamidowym aktywnego enzymu Q z bulw ziemniaka oraz samodzielnie przygotowanych amylaz o niskiej masie cząsteczkowej. Ważnym nurtem badawczym były także prace dotyczące topinamburu (bulwy słonecznika bulwiastego o wysokiej zawartości inuliny). Celem tych eksperymentów były badania podstawowe i zastosowanie bulw jako składników prozdrowotnej żywności. Jest absolwentem Universität für Bodenkultur (BOKU) w Wiedniu. W roku 2011 przeszedł na emeryturę i od tego czasu pracuje w Katedrze Nauk Farmaceutycznych Uniwersytetu Wiedeńskiego.
Fot. Łazarski
WARSZAWA Uczelnia Łazarskiego zawarła porozumienie z Organizacją Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego, stając się jej akredytowanym ośrodkiem szkolenia. Umowa dotyczy udziału w programie ICAO TRAINAIR PLUS, czyli sieci współpracy organizacji szkoleniowych i partnerów branżowych współpracujących w celu opracowania i prowadzenia kursów szkoleniowych uznawanych przez International Civil Aviation Organization. Dzięki porozumieniu studenci kierunków lotniczych będą mogli uczestniczyć w oferowanych przez ICAO kursach i uzyskiwać wartościowe certyfikaty. ICAO z siedzibą w Montrealu to najważniejsza międzynarodowa organizacja lotnicza. Powołano ją w 1944 roku w celu promowania bezpiecznego i uporządkowanego rozwoju międzynarodowego lotnictwa cywilnego na całym świecie oraz ustanawiania standardów i rekomendowanych praktyk (SARPS) niezbędnych dla bezpieczeństwa, ochrony, wydajności i regularności międzynarodowego lotnictwa cywilnego.
Fot. Agnieszka Fiejka
KRAKÓW Około czterdziestu osób – połowa z nich głucha od urodzenia, druga połowa słysząca – poddało się badaniu rezonansem magnetycznym mózgu w trakcie oglądania filmu. Była to kreskówka bez dialogów. Żeby móc rozróżnić, jakiego rodzaju informacje są przetwarzane przez mózg, naukowcy pod kierunkiem prof. Marcina Szweda z Uniwersytetu Jagiellońskiego wyemitowali fragmenty filmu w różnych wersjach. Okazało się, że praktycznie cała kora słuchowa głuchych bardzo mocno angażuje się w oglądanie filmu. Po drugie, różne rejony kory słuchowej zachowywały się w różny sposób. Większość „wolała” cały film od jego pociętych i zniekształconych kawałków. Niektóre rejony w lewej półkuli zachowywały się nawet jak hipokamp, rejon mózgu odpowiedzialny za zapamiętywanie. Natomiast prawa kora słuchowa różniła się tym, że całkiem spory jej fragment reagował również na zdeformowane i pocięte warianty filmu. – Widzimy jasno, że kora słuchowa przejmuje cały szereg zadań mózgu, wspierając działanie jego pozostałych rejonów na wielu etapach, od początkowej fazy przetwarzania, skupiania uwagi, aż do końca percepcji do pamięci, narracji. To może wyjaśniać, dlaczego głusi mają szybsze czasy reakcji, niż osoby słyszące, czy lepiej widzą to, co pojawia się po bokach pola widzenia – przyznaje prof. Szwed.
Fot. Grzegorz Krzyżyński
WARSZAWA Innowacyjne urządzenie do monitorowania poziomu białka C-reaktywnego, które jest wytwarzane w organizmie podczas stanu zapalnego, opracowali naukowcy z Instytutu Chemii Fizycznej PAN. Rozwiązanie umożliwia prowadzenie analiz w czasie rzeczywistym, znacząco skracając koszty badań. Opiera się na podłączonym do smartfona urządzeniu, dzięki czemu pomiar można wykonać w dowolnym miejscu, np. bezpośrednio przy pacjencie (point-of-care testing, POCT). Kluczową rolę odgrywają nanociała anty-CRP unieruchomione na elektrodzie. To małe fragmenty przeciwciał, które stanowią alternatywę dla konwencjonalnych przeciwciał stosowanych do ilościowego oznaczania CRP. Dzięki temu urządzenie oferuje wyższą czułość i stabilność w przeciwieństwie do obecnych na rynku biosensorów. Wyniki eksperymentów wykazały, że może być stosowane do oceny stanu zapalnego, infekcji wywołanych przez bakterie lub wirusy oraz monitorowania zwiększonego ryzyka chorób serca. Monitorowanie poziomu CRP pomaga zdiagnozować nawet ciężkie stany, takie jak posocznica, martwica niedokrwienna, a nawet nowotwory złośliwe.
Fot. PCSS
POZNAŃ Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe utworzyły Konsorcjum Technologii Kwantowych. Podstawowym jego celem będzie wypracowanie wspólnych ram programowych i organizacyjnych dla podnoszenia kompetencji oraz upowszechnianie osiągnięć w rozwoju technologii kwantowych i ich zastosowań. Dotychczasowa współpraca obu podmiotów, na podobnych zasadach i przy współpracy innych uczelni i instytutów badawczych, otworzyła już takie możliwości na polu humanistyki cyfrowej czy w naukach o mózgu. Jest to w szczególności możliwe dzięki udziałowi PCSS w europejskich inicjatywach EuroHCP i EuroQCI, gdzie współuczestniczy w rozwijaniu fizycznej infrastruktury europejskich komputerów kwantowych i kwantowo zabezpieczonego internetu. Porozumienie obejmuje takie działania, jak: kształcenie i rozwój umiejętności w zakresie kwantowych obliczeń, uczenia maszynowego i symulacji, szkolenia, warsztaty oraz możliwość networkingu ze specjalistami i ekspertami z branży, prace B+R, współpraca z innymi jednostkami naukowymi, współpraca z otoczeniem gospodarczym, a także powołanie spółek typu spin-off. Konsorcjum będzie miało charakter otwarty.
Fot. ZUT
SZCZECIN Woda morska zamiast słodkiej – recepturę na mieszankę betonową opracował zespół naukowców Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego. Badania trwały dwa lata. Naukowcy korzystali z wody „morskiej” specjalnie przygotowanej w laboratorium. Zawiera ona uśrednioną liczbę składników, która odzwierciedla wodę morską w światowych akwenach. Dodanie do mieszanki odpadów budowlanych pomogło zneutralizować jej „słoność” i zablokować potencjalną korozję – to ważne w momencie kontaktu ze stalą zbrojeniową. Badania przyczynią się do opracowania ekologicznych mieszanek betonowych o niskim śladzie węglowym. Zastąpienie cementu odpowiednią kombinacją dodatków (będących najczęściej materiałami odpadowymi lub poprocesowymi) pozwala na wyprodukowanie betonu, który jest w stanie „uwięzić” w betonie chlorki, występujące w wodzie morskiej i je zneutralizować. W efekcie stal zbrojeniowa w betonie nie będzie korodować. Zmniejszenie ilości cementu powoduje z natury spowolnienie rozwoju wytrzymałości, lecz zastosowanie wody morskiej pozwala na zrekompensowanie tych strat poprzez interakcję składników. W efekcie opracowano trwały materiał niskoemisyjny, a przy tym nie utracono właściwości betonu.
Fot. Adrian Wykrota
POZNAŃ Prof. Robert Pietrzak z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza został wybrany na prezesa Polskiego Towarzystwa Chemicznego. Od 1 stycznia zastąpi na tym stanowisku prof. Izabelę Nowak, która stała na czele PTChem przez ostatnie dwie kadencje. Jej następca pracuje w Zakładzie Chemii Stosowanej na Wydziale Chemii UAM. Jest także prodziekanem ds. organizacyjnych tego wydziału. Prowadzi badania w zakresie technologii chemicznej, chemii i technologii węgla i materiałów węglowych, adsorpcji oraz ochrony środowiska – tematyce, która należy do najbardziej aktualnych nurtów badawczych. Jest autorem i współautorem ponad 290 prac naukowych, w tym ponad 130 w czasopismach z listy filadelfijskiej. W 2017 roku otrzymał Nagrodę Naukową Miasta Poznania. PTChem zrzesza obecnie ponad 2 tys. członków.
Fot. Łukasiewicz
POZNAŃ Wykorzystuje najnowsze rozwiązania technologiczne i sztuczną inteligencję. Sam sieje, pieli, prowadzi opryski i dozuje środki ochrony roślin oraz nawozy. Rozpoznaje rośliny i tworzy mapę plonów. Polski Robot to kompleksowe narzędzie do uprawy kukurydzy. Stworzyło go konsorcjum złożone z dwóch instytutów Sieci Badawczej Łukasiewicz: Poznańskiego Instytutu Technologicznego i Instytutu Lotnictwa. Ma 4,5 m długości, 2,8 m szerokości i 3 m wysokości. Jego punktowy siewnik sterowany za pomocą komputera pozwala na wysianie nasion z bardzo dużą dokładnością i daje pewność, że wszystkie zostały wykorzystane. Gdy kukurydza wykiełkuje, robot dba o jej bezpieczny i niezakłócony wzrost. Zaopatrzony jest w sieć sensorów – rozmaitych kamer i czujników wielospektralnych – które dostarczają mu informacje m.in. o zasobności i wilgotności gleby, kondycji roślin, ich potrzebach nawozowych, dane środowiskowe (np. temperatura i wilgotność otoczenia). To pierwsze takie urządzenie na polskim rynku. Prace nad nim trwały ponad trzy lata. Może być wykorzystywane zarówno w dużych, jak i małych gospodarstwach.
Fot. Mateusz Byczkowski
GDAŃSK Rektorzy siedmiu uczelni podpisali w Gdańsku list intencyjny w sprawie powołania Krajowej Akademickiej Sieci Biotechnologii. Tworzą ją wiodące ośrodki biotechnologiczne w Polsce: Uniwersytet Gdański, Gdański Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Rzeszowski, Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu i Politechnika Warszawska. Celem ponadregionalnej inicjatywy jest wspieranie rozwoju biotechnologii poprzez podnoszenie prestiżu jednostek naukowych, nowoczesne kształcenie kadr oraz realizację badań naukowych we wspólnym otoczeniu na zasadach komplementarności, kształtowania polityki naukowej z uwzględnieniem potencjału i specjalizacji w zakresie już uprawianych badań zarówno jednostek zrzeszonych, jak i nowo wstępujących. Założone cele (związane ze wzrostem znaczenia biotechnologii w różnych obszarach gospodarki) będą realizowane przy wykorzystaniu już istniejącego potencjału uczelni oraz doświadczeń innych krajów.
Fot. UJ
WARSZAWA Prof. Krzysztof Pyrć obejmie od września 2025 roku funkcję prezesa Zarządu Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Zastąpi prof. Macieja Żylicza, który planuje przejść na emeryturę. Jego następcę wyłoniono spośród 15 kandydatur. Prof. Pyrć jest twórcą i kierownikiem Pracowni Wirusologii w Małopolskim Centrum Biotechnologii UJ (od 2018 r.) oraz grupy badawczej Virogenetics. Specjalizuje się w wirusologii. Prowadzi badania, których celem jest zrozumienie interakcji pomiędzy wirusem a gospodarzem. W orbicie jego zainteresowań naukowych znajdują się wirusy stanowiące zagrożenie w XXI wieku: koronawirusy, flawiwirusy, alfawirusy czy wirusy grypy.
Opracował Mariusz Karwowski
Współpraca: Monika Chrobak, Agnieszka Fiedorowicz, Marta Gawina, Emilia Kujawa, Izabela Majewska, Magdalena Nieczuja-Goniszewska, Magdalena Osial, Dominika Wojtysiak-Łańska, Marlena Szmajda
Wykorzystano serwisy prasowe szkół wyższych, placówek badawczych i instytucji otoczenia nauki.
Więcej aktualności na naszej stronie internetowejwww.forumakademickie.pl
oraz na naszych profilach na Facebookui na platformie X
