Mariola Antczak
Slajd 1. Ujęcie tekstu linearne. Slajd nieprawidłowy.
Odpowiedź na pytanie tytułowe zamieszczono w najnowszej publikacji Prezentacje multimedialne w wystąpieniach naukowych. Książka została napisana z myślą o środowisku naukowym, w tym o studentach. Prezentacje multimedialne odgrywają istotną rolę w komunikacji naukowej. Dlaczego? Ponieważ wizualizacja tego, o czym mówimy, pozwala na przedstawienie danych, informacji, wyników badań za pomocą grafik, wykresów, diagramów, schematów, tabel, wyliczeń i innych elementów wizualnych. Dzięki temu słuchacze łatwiej zapamiętują to, o czym mówimy, łatwiej też im będzie zrozumieć nasz przekaz. W wieku dominacji ikonografii, wpływu architektury informacji na wiele obszarów życia codziennego, w tym uczestnictwa w społeczeństwie informacyjnym, dla wielu to niezbędne wręcz ułatwienie komunikacyjne.
W życiu studenta będziemy mieli do czynienia przynajmniej z dwoma sytuacjami, w których mógłby wykorzystać swoje kompetencje w tym zakresie. Po pierwsze na zajęciach uczelnianych, gdy jego zadaniem jest przygotowanie pewnego materiału, najczęściej na zaliczenie. Po drugie, kiedy studiuje na profilu ogólnoakademickim i chciałby wziąć czynny udział w konferencji naukowej. Te dwa rodzaje wystąpień będą się zapewne różniły. W drugim bowiem przypadku będzie musiał zadbać o zamieszczenie informacji na temat zastosowanej metodologii badań: podać problemy badawcze, cele, metody badań, przedstawić proces ich konceptualizacji i operacjonalizacji. Obecnie dużo łatwiej będzie się przygotować do takich wyzwań, bowiem na rynku pojawiła się książka.
Jakość komunikacji naukowej jest podstawą płynnego przepływu informacji, w XXI wieku połączenie jej z wizualizacją wyników badań staje się wręcz niezbędne i oczekiwane przez odbiorców. Jednym ze sposobów przetwarzania informacji naukowej w postać multimedialną są prezentacje. To one, wzbogacając komunikację ustną, umożliwiają odbiorcom uruchamianie jednocześnie dwóch kanałów sensorycznych: słuchu i wzroku.
W książce znaleźć można rozważania o celu, strukturze i zasadach opracowania slajdów w prezentacjach multimedialnych. Bezcenną pomocą w ewaluacji wystąpień naukowych wzbogaconych prezentacjami będzie z pewnością prezentowany po raz pierwszy w literaturze formularz oceny. Może go wykorzystać zarówno prelegent, jak i słuchacz. Niewykluczone, że okaże się on również przydatny opiekunom doktorantów, prowadzącym zajęcia ze studentami różnych kierunków oraz samym studentom. Jego skróconą i uproszczoną wersję, prezentuję w tym artykule.
Dzięki formularzowi każdy może się sam ocenić. Można również porównać oceny tego samego wystąpienia dokonane przez różne osoby.
Co interesujące, w książce poświęcono miejsce na analizę błędów i ukazanie krok po kroku zmian, które doktoranci wprowadzali w swoje prezentacje. Zgromadzony materiał to swoistego rodzaju case study, które mogą wykorzystać prelegenci pracujący nad jakością wystąpień. W przykładach zamieszczono slajdy nieprawidłowe i – dla porównania – takie, w których wykorzystawszy tę samą treść, uwzględniono właściwe zasady ich opracowania.
Proces, który jest potrzebny autorowi wystąpienia do uporządkowania i przetworzenia danych, powoduje, że musi on dokonać niezbędnej selekcji, ale też wprowadzić uproszczenia. Wizualizacja tego, o czym mówimy, uatrakcyjnia przekaz. Filmy, zdjęcia, animacje i dźwięk przeciwdziałają monotonii i wyróżniają wystąpienie, nadają mu oryginalności. Dają szansę na utrzymanie uwagi odbiorców i ich zaangażowanie przez cały czas wystąpienia. Prezentacje pomagają również w wyjaśnieniu koncepcji i teorii naukowych. Multimedia wpływają na proces zapamiętywania, dzięki nim prezentowane treści łatwiej przyswoić. Niektóre z prezentacji można opracować w formie interaktywnej. Podsumowując, prezentacje stanowią ważne i coraz bardziej niezbędne narzędzie, pomagając nie tylko naukowcom, ale również studentom, przekazać treść referatu. Uatrakcyjniają przekaz i czynią go bardziej zrozumiałym.
Najważniejsze wskazówki, o których należy pamiętać przygotowując się do wystąpienia, to: zdefiniowanie jasnego celu, zastanowienie się, co chcemy przekazać i ujęcie w jednym, ewentualnie w kilku zdaniach. Prezentacje powinny mieć logiczną i przejrzystą strukturę, nie zawierać zbyt dużej ilości tekstu. Powinniśmy spróbować przetworzyć tekst mający postać linearną na punkty, schematy itp. Jedną z ciekawszych do wykorzystania w tym celu w Power Poincie jest opcja Smart art. Porównajmy, jak wygląda to w praktyce. W slajdach drugim i trzecim zostały użyte opcje Smart Art., a tekst linearny (slajd 1) został przetworzony na punkty (slajdy 2 i 3). Wizualizacja ujęcia punktowego może być różna, w zależności od potrzeb i gustu wykładowcy oraz konwencji całej prezentacji. Slajd 1 jest przeładowany treścią i nieczytelny, przez co staje się mało użyteczny. Slajdy 2 i 3 są prawidłowe.
Slajd 2. Ujęcie treści w formie punktowej z wykorzystaniem opcji Smart Art. Slajd prawidłowy
Niezbędne jest zwrócenie uwagi na nieprzypadkowe wykorzystywanie kolorów, które pełnią funkcję informacyjną. Nie ma dobrych wystąpień bez prób. Niezależnie od tego, czy jesteś doświadczonym prelegentem, mówcą czy prezenterem, warto ćwiczyć. Zdobywamy wówczas pewność siebie, czujemy się przygotowani i przede wszystkim wiemy, ile czasu zajmie nam wystąpienie w praktyce. Nie będziemy musieli przerywać go w połowie tylko dlatego, że skończył nam się czas.
Ćwicz przed lustrem, nagraj się na wideo, trenuj nawiązywanie kontaktu wzrokowego ze słuchaczami, zwróć uwagę na tempo mówienia i płynność. Poproś bliskich, aby byli pierwszymi słuchaczami i podzielili się wrażeniami z twojego wystąpienia. Im więcej prób, tym będzie łatwiej. Istotne jest, aby po każdym wystąpieniu analizować swoje dobre i słabsze strony. Aby zrealizować ten cel, pomoże ci odpowiedni formularz. Jego rozbudowaną wersję zaproponowałam w artykule zamieszczonym w książce Wystąpienie naukowe wzbogacone prezentacją: ocena i ewaluacja. Tutaj zaproponowałam uproszczoną, zmodyfikowaną wersję.
Nikt nie jest doskonały od razu. Pewność siebie i umiejętności prezentacyjne przychodzą wraz z doświadczeniem. Wspólnie ze współautorami publikacji życzę czytelnikom dobrych wystąpień konferencyjnych, satysfakcji z wykonanej pracy i owocnej komunikacji w świecie nauki. Jeśli opracowanie to choć w części okaże się pomocne w realizacji wskazanych celów, będę więcej niż usatysfakcjonowana.
Dr hab. Mariola Antczak, prof. UŁ, Katedra Informatologii i Bibliologii Uniwersytetu Łódzkiego
Slajd 3. Ujęcie treści w formie „kaflowej” z wykorzystaniem opcji Smart Art. Slajd prawidłowy.
