Maleją wydatki na publikacje w MDPI

Poseł Bartłomiej Pejo z Lublina złożył interpelację nr 5264 dotyczącą kosztów publikacji polskich naukowców w czasopismach grupy MDPI, przywołując m.in. teksty opublikowane na ten temat na łamach „Forum Akademickiego” i artykuły prof. Przemysława Hensela: „w procesie ewaluacji działalności naukowej za lata 2017-2021 uwzględniono 268 246 artykułów naukowych. Wśród nich aż 25 881 stanowiły artykuły, które ukazały się na łamach czasopism wydawanych przez MDPI. Łączne koszty tych publikacji poniesione przez polskie uczelnie szacowane są na ok. 270 milionów złotych”. Zmiany dokonane na liście czasopism w ostatnim roku nie rozwiązały „w najmniejszym stopniu problemu publikacji w MDPI i nie zatrzymały wydawania pieniędzy podatników na słabej jakości publikacje w tym kontrowersyjnym wydawnictwie” – pisze autor interpelacji.

P. Pejo zapytał ministra nauki o liczby artykułów opublikowanych przez polskich badaczy w latach 2022-24 (a zatem zaliczanych do kolejnego okresu ewaluacji), koszty tych artykułów i działań ministerstwa w zakresie nadzoru nad zasadnością wydatkowania środków publicznych na publikacje w periodykach MDPI.

W odpowiedzi minister nauki Dariusz Wieczorek powołał się na dane zamieszczone „przez uczelnie, Polską Akademię Nauk, instytuty naukowe PAN, instytuty badawcze, międzynarodowe instytuty naukowe, Centrum Łukasiewicz, instytuty działające w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz oraz inne podmioty prowadzące głównie działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły” w Polskiej Bibliografii Naukowej. We wskazanych latach autorzy z tych instytucji opublikowali w periodykach MDPI 17 514 tekstów: w 2022 r. – 8866, w 2023 r. – 6094, a od stycznia 2024 r. do daty złożenia interpelacji – 2554. Minister wyjaśnia, że „Koszty sprawozdane przez powyższe podmioty, w związku z publikacją artykułów wyniosły: w 2022 r. – 40 145 771,04 zł, w 2023 r. – 15 880 831,58 zł, w 2024 r. – 3 705 120,05 zł”, co daje w ciągu ostatnich trzech lat prawie 60 mln zł. Średnio to nieco ponad 3400 zł za artykuł. Jak wskazują przytoczone dane, liczba artykułów autorstwa badaczy afiliowanych w polskich instytucjach osiągnęła apogeum w roku 2022, a obecnie spada. Spadają też sumy, które trafiają do grupy MDPI z polskich instytucji naukowych.

Minister wyjaśnił, że obecność czasopism MDPI na ministerialnej liście oraz liczba punktów przyznana każdemu z nich jest regulowana rozporządzeniem ministra nauki z dn. 7 listopada 2018 r. „w sprawie sporządzania wykazów wydawnictw monografii naukowych oraz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji naukowych”. Wynika z niego, że „czasopisma ujęte w międzynarodowej bazie: Scopus – jeżeli posiadają status czasopisma aktywnego, Science Citation Index Expanded, Social Sciences Citation Index, Arts & Humanities Citation Index, Emerging Sources Citation Index, obligatoryjne znajdują się w wykazie czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych”. Ten warunek spełnia większość czasopism MDPI. Nowe zasady tworzenia wykazu czasopism naukowych minister powierzył Komisji Ewaluacji Nauki.