logo
FA 1/2022 informacje i komentarze

Justyna Berniak-Woźny

Wielokulturowość uczelni a kariery absolwentów

Wielokulturowość uczelni a kariery absolwentów 1

Kompetencje międzykulturowe znalazły się wśród 10 najważniejszych kompetencji przyszłości zdefiniowanych przez amerykański think tank Institute for the Future. Dlaczego? Ponieważ innowacyjność jest uzależniona od współpracy między pracownikami wywodzącymi się z różnych środowisk, którzy potrafią łączyć swoją wiedzę i doświadczenia, aby stworzyć nową jakość – zarówno na poziomie indywidualnym, jak i instytucjonalnym. Szczególnie w dobie robotyzacji i automatyzacji podstawową rolą pracownika jest wykorzystanie kreatywności do twórczego rozwiązywania problemów. Liczne badania pokazują, że różnorodność w środowisku pracy zwiększa kreatywność. Oznacza to, że organizacje, które chcą przetrwać i się rozwijać, będą zmuszone do pracy w oparciu o zespoły wielokulturowe – to one staną się kluczem do łączenia i integrowania odmiennych perspektyw, rozumienia różnych wartości, przekonań i założeń, skutecznej komunikacji z grupami interesariuszy, czy też rozwiązywania konfliktów pojawiających się na styku kultur. W niedalekiej przyszłości trudno będzie znaleźć pracę w organizacji oraz zespole opartym wyłącznie na jednym kręgu kulturowym. Należy przypuszczać, że w ogłoszeniach o pracę, obok wymogów dotyczących wykształcenia, pojawią się wymagania w zakresie doświadczenia w pracy z osobami innych narodowości, myślenia ponadnarodowego, empatii międzykulturowej, a także umiejętności analizy pozornie sprzecznych pomysłów i integrowania ich w nową innowacyjną jakość.

Dla instytucji szkolnictwa wyższego, a w szczególności uczelni biznesowych, jednym z podstawowych kryteriów jakości i skuteczności jest tzw. zatrudnialność, czyli zdolność studentów (a później absolwentów) do rozpoczęcia kariery zawodowej zgodnie z ich ambicjami. Zatem umiędzynarodowienie stanowi jeden z podstawowych celów strategicznych uczelni. Zróżnicowane pod względem kulturowym grupy studenckie oraz międzynarodowa kadra dydaktyczna umożliwiają wielowątkową i inspirującą dyskusję, angażują studentów, pozwalają na wymianę myśli i doświadczeń, umożliwiają prezentację różnych perspektyw i sposobów rozumienia tych samych zjawisk i wydarzeń. Według studentów wysoko umiędzynarodowionych uczelni, wartością dodaną studiowania w środowisku wielokulturowym jest zdolność do kwestionowania swoich przekonań i wartości, formułowania kreatywnych pomysłów, samodzielność w pogłębianiu wiedzy.

Jak pokazują liczne badania, w tym przeprowadzone przez Forbes i McKinsey, istnieje związek pomiędzy wielokulturowością grup studenckich a innowacyjnością i zarobkami absolwentów. Absolwenci uczelni o wysokim poziomie umiędzynarodowienia częściej i skuteczniej budują sieć kontaktów międzynarodowych, co pomaga im wyróżnić się wśród pracodawców. Coraz większa globalizacja rynków, likwidacja barier handlowych i rozwój takich gospodarek jak Chiny czy Indie sprawia, że firmy intensywnie poszukują możliwości rozwoju. Coraz częściej potrzebują międzynarodowej kadry pracowniczej, znającej zwyczaje, języki i praktyki biznesowe innych kultur. Takie umiejętności są również kluczowe przy zakładaniu nowych firm.

Umiędzynarodowiona uczelnia to jednak nie tylko zróżnicowane pod względem narodowości grupy studenckie i wykładowcy. To także umiędzynarodowione programy studiów. Idea internacjonalizacji jest wpleciona w prawie każdy program, czy jest to zarządzanie, historia, literatura angielska, czy psychologia. Studenci mogą również korzystać z licznych partnerstw akademickich oferujących mobilność studentów i wykładowców (wykłady prowadzone przez kadrę zagranicznych uczelni), odwiedzać międzynarodowe firmy oraz instytucje, czy uczestniczyć w gościnnych wykładach międzynarodowych liderów. Nie bez znaczenia są też kluby studenckie, koła naukowe i liczne wydarzenia mające na celu integrację studentów krajowych i zagranicznych. Integracja ta jest najtrudniejszym i zarazem najistotniejszym elementem procesu internacjonalizacji. Bez niej rozwój kompetencji międzykulturowych jest ograniczony lub wręcz niemożliwy. Dlatego warto sięgać do dobrych praktyk uczelni zagranicznych i adaptować je do własnego środowiska edukacyjnego. Warto zacząć od standardowych projektów typu Buddy (krajowi studenci wspierają przydzielonych im studentów zagranicznych w adaptowaniu się do nowego systemu edukacyjnego i kultury), obowiązkowych przedmiotów w grupach mieszanych (wymuszających pracę grupową i dzielenie się doświadczeniami z różnych stron świata), wspieranie organizacji studenckich o charakterze naukowym i społecznym, aż po bardziej wymagające projekty typu Festiwal Kultur czy Festiwal Kuchni Narodowych.

Umiędzynarodowienie uczelni przynosi korzyści nie tylko studentom i absolwentom, ale całej społeczności akademickiej, dla której podstawą funkcjonowania jest wymiana myśli, poglądów, idei. Czy jest lepszy sposób na stworzenie platformy dla takiej wymiany niż tworzenie zróżnicowanego środowiska, które ceni i promuje dialog między różnymi kulturami? Istnieje wiele strategii i dróg umiędzynarodowienia. Ważne byśmy wypracowywali własne modele, odpowiadające na potrzeby studentów i pracodawców, ale także zgodne ze światowymi trendami i dobrymi praktykami.

Z pomocą przychodzą rankingi i akredytacje. Uczelniom pozwalają na pogłębioną analizę potencjału w oparciu o wystandaryzowane kryteria oraz na wykorzystanie dobrych praktyk i doświadczeń, natomiast studentom pozwalają dokonać świadomego wyboru uczelni, która spełni ich oczekiwania i przygotuje do wymarzonej kariery. Ze względu na bardzo zróżnicowaną jakość i zakres kryteriów rankingów warto wybrać te z nich, które są rozpoznawalne, uznane i przestrzegają Berlińskich Zasad dotyczących Rankingów Szkół Wyższych. Dobrym źródłem wiedzy w tym obszarze jest IREG Observatory (ireg-observatory.org). Przykładowo, korzystając z zasobów U-Multirank, THE World University Ranking czy QS Graduate Employability Rankings, kandydaci na studia mogą sprawdzić poziom umiędzynarodowienia grup studenckich oraz kadry dydaktycznej, ale także procent absolwentów pracujących poza regionem, w którym funkcjonuje uczelnia, czy też czas potrzebny absolwentom na znalezienie pracy. Niestety, kandydaci na studia rzadko wykorzystują potencjał rankingów międzynarodowych. A szkoda, gdyż rynek edukacyjny w wyniku transformacji cyfrowej, przyspieszonej przez pandemię, zwiększył dostęp polskich studentów do globalnej oferty edukacyjnej, a tym samym jeszcze bardziej otworzył polskie szkolnictwo wyższe na globalną konkurencję. Właśnie dlatego musimy mieć odwagę wychodzenia na zewnątrz, uczenia się od najlepszych i dzielenia się tym, co uważamy za warte naśladowania przez naszych zagranicznych partnerów i konkurentów.

Dr Justyna Berniak-Woźny, pełnomocnik prezydenta Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie ds. Umiędzynarodowienia Uczelni

Wróć