logo
FA 1/2022 informacje i komentarze

Andrzej Jajszczyk

Prześcignęliśmy silne naukowo kraje

Prześcignęliśmy silne naukowo kraje 1

Prof. Andrzej Jajszczyk, wiceprzewodniczący ERC, przedstawia kontekst obecnych grantowych sukcesów polskich naukowców.

Dawno nie było tak optymistycznych wieści dotyczących nauki w Polsce, jak ta, że ośmiu naukowców pracujących w naszym kraju zdobyło granty ERC w ostatnim konkursie Starting Grants. Liczba ta sama z siebie nie wydaje się imponująca, ale należy pamiętać, że konkursy ERC są szalenie konkurencyjne, a także, że w dotychczasowych konkursach tego typu zdobywaliśmy na ogół jeden bądź dwa granty, a i to nie zawsze. Co najbardziej cieszy, to fakt, że po raz pierwszy w historii grantów ERC naukowcy z Polski mieli większy od średniej współczynnik sukcesu, mierzony jako stosunek liczby uzyskanych grantów do liczby zgłoszonych wniosków. Co więcej, prześcignęliśmy pod tym względem niektóre bardzo silne naukowo kraje, w tym Austrię, Belgię, Danię czy Szwecję. A warto przypomnieć, że we wcześniejszych konkursach nasz współczynnik sukcesu oscylował w okolicach dwóch procent. Kluczowe jest pytanie, czy sukces ten potwierdzi się w następnych konkursach organizowanych przez ERC.

Warto też pamiętać, że sam fakt zdobycia grantów nie jest najbardziej istotny. Ważne są wyniki naukowe, jakie uzyskają grantobiorcy, jakich dokonają odkryć, jak daleko przesuną granice wiedzy i jaki wpływ na innych będą miały ich badania. Ale już samo zdobycie grantu ERC to dobre rokowanie, gdy weźmiemy pod uwagę, jak solidne w tej agencji jest sito oceny wniosków.

Omawiana radosna wiadomość z ERC to także – być może – świadectwo głębszej zmiany pokoleniowej w nauce uprawianej w naszym kraju. Warto zauważyć, że w dotychczasowych konkursach osoby decydujące się na prowadzenie badań w Polsce zdobyły już 35 grantów typu Starting, przeznaczonych dla naukowców mających nie więcej niż 7 lat pracy naukowej po doktoracie, a w kategorii grantów dla doświadczonych naukowców tylko pięć w kategorii Advanced i jeden w kategorii Synergy. A trzeba wziąć pod uwagę, że Rada Naukowa ERC stara się tak dzielić środki, by współczynniki sukcesu w grantach typu Starting i Advanced były do siebie zbliżone, czyli konkurencyjność w obu rodzajach konkursów jest podobna.

Omawiany wynik nie wziął się z niczego. W tym przypadku, jak zwykle, sukces ma wielu ojców. Nie ulega wątpliwości, że głównym jego źródłem są grantobiorcy, ich ciężka i skuteczna praca. Ale jestem przekonany, że ważną rolę odegrały też działania wspierające Biura Doskonałości Naukowej PAN i Krajowego Punktu Kontaktowego Programów Badawczych UE. Nieocenione były też wcześniejsze doświadczenia w zdobywaniu grantów w NCN, a także różnorodne działania informacyjne i szkoleniowe samego ERC. Swoje znaczenie miała też w tym przypadku, nakierowana na jakość, reforma Jarosława Gowina.

Mam nadzieję, że ten sukces zachęci większą liczbę polskich naukowców do składania wniosków o finansowanie badań przez ERC, a także zmobilizuje osoby kierujące jednostkami naukowymi do ich wspierania.

Wróć