logo
FA 05/2020 Informacje i komentarze

Skomercjalizować „konia trojańskiego”

Prof. Magdalena Król ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie otrzymała grant Proof of Concept Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Na realizację projektu TROJAN (Riding a „Trojan horse” against cancer), w którym będzie testować modele „humanizowane”, dostała 150 tys. euro. To 38 grant ERC dla polskiego naukowca.

Granty Proof of Concept mają na celu sprawdzenie potencjału komercyjnego wyników badań osiągniętych w projekcie ERC. Dlatego adresowane są jedynie do laureatów indywidualnych grantów wszystkich kategorii (Starting, Consolidator, Advanced) z minionych lat. W 2016 roku prof. Magdalena Król otrzymała Starting Grant o wartości ponad 1,4 mln euro na pięcioletnie badania zjawiska przekazywania komórkom nowotworowym pewnego rodzaju białek przez komórki układu odpornościowego.

Opracowana przez nią metoda oparta jest na zdolnościach makrofagów – komórek układu odpornościowego człowieka – do wędrowania w głąb niedostępnych rejonów guza nowotworowego. To pozbawione naczyń krwionośnych guzy lite, przez które dostarczano by leki przeciwnowotworowe. Makrofagi w naturalnych warunkach posiadają tzw. klatki białkowe, w których można zamknąć lek, całość „zapakować” do makrofaga, a on z kolei mógłby przekazać substancję na teren guza i zlikwidować nowotwór. Prof. Król i współpracujący z nią naukowcy odkryli, że makrofagi przekazują klatki białkowe bezpośrednio komórkom nowotworowym. Nikt wcześniej tego nie zaobserwował i nie opisał. Odkryte zjawisko nazwano TRAIN.

– Badamy między innymi, jaka jest naturalna funkcja tego transportu i co dzieje się z tymi „klatkami” potem w komórkach nowotworowych. Czy przyłączając się do komórek nowotworowych mają za zadanie im pomóc, czy je zabić? Staramy się nasze odkrycie wykorzystać w terapii, żeby stworzyć takiego „konia trojańskiego” – tłumaczy badaczka.

W Proof of Concept sprawdzi wyniki dotychczasowych badań na modelach „humanizowanych”, czyli poprzez celowanie w ludzkie komórki nowotworowe w modelu mysim oraz PDX (patient-derived xenograft – komórki pobrane z guza pacjenta wszczepione do myszy). Są to najbardziej wiarygodne modele przedkliniczne. Jeśli się powiodą, będzie to przełom w terapii onkologicznej. Kolejnym etapem byłaby komercjalizacja odkrycia.

Badania podstawowe odkrytego mechanizmu prowadzone są na SGGW, zaś rozwijaniem terapii zajmuje się spółka Cellis, założona przez prof. Król w 2016 roku. Był to wówczas jeden z pierwszych biotechnologicznych start-upów założonych przez naukowców. Od tamtej pory opatentowano już poszczególne części procesu, całą konstrukcję „konia trojańskiego” oraz jego zastosowanie.

Prof. Magdalena Król jest specjalistką w zakresie onkologii eksperymentalnej. Pracuje na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej SGGW, który ukończyła z wyróżnieniem w 2006 roku. Po uzyskaniu dyplomu lekarza weterynarii rozpoczęła pracę w całodobowej klinice weterynaryjnej. Podczas studiów doktoranckich (na macierzystym wydziale) odbyła staże naukowe w Szwecji i Holandii. Po złożeniu pracy wyjechała na staż podoktorski do Netherlands Cancer Institute w Amsterdamie. Od grudnia 2009 roku, po uzyskaniu stopnia doktora nauk weterynaryjnych, jest zatrudniona na stanowisku adiunkta w Katedrze Nauk Fizjologicznych. Habilitowała się w 2014 roku. Prowadzi pracownię Król Lab. Jest członkiem m.in. American Association of Cancer Research i European Association of Cancer Research. Należy do komitetu sterującego Europejskiego Programu Współpracy w Dziedzinie Badań Naukowo-Technicznych.

W tegorocznym rozdaniu Proof of Concept wyłoniono 55 stypendystów z 17 krajów. Najwięcej z Niemiec (9), Hiszpanii i Izraela (po 5). Od 2011 roku granty PoC otrzymało w sumie ponad tysiąc osób. Prof. Magdalena Król dołączyła do dwójki dotychczasowych polskich laureatów: prof. Janusza Bujnickiego z Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej (2012) i prof. Piotra Sankowskiego z Uniwersytetu Warszawskiego (2015).

Mariusz Karwowski

Wróć