logo
FA 04/2020 INFORMACJE I KOMENTARZE

Gowin odchodzi, Murdzek przychodzi

Dr Jarosław Gowin, wicepremier i minister nauki i szkolnictwa wyższego, podał się do dymisji. Została ona przyjęta przez premiera Mateusza Morawieckiego 9 kwietnia. Decyzja min. Gowina związana była z brakiem poparcia przez opozycję jego propozycji zmian w konstytucji zakładających przedłużenie kadencji prezydenta Andrzeja Dudy o 2 lata. Ostatnią decyzją min. Gowina na stanowisku szefa resortu nauki było przekazanie Instytutowi Chemii Bioorganicznej PAN środków na produkcję pierwszych 100 tys. polskich testów na obecność koronawirusa.

Jarosław Gowin stał na czele Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego od listopada 2015 roku. W tym czasie przeprowadził reformę szkolnictwa wyższego i nauki. W jej efekcie wzmocniono autonomię uczelni, zmieniono model kształcenia doktorantów, a ocenę działalności naukowej przeniesiono z jednostek na dyscypliny. Konstytucja dla Nauki kładzie nacisk na to, by naukowcy publikowali w czasopismach znajdujących się w międzynarodowych bazach, które ułatwiają badaczom z całego świata docieranie do tych treści. W wyniku reformy uczelnie zyskały też większą swobodę w decydowaniu o swoich strukturach i działaniach. Dotychczasowe dotacje celowe zastąpiła subwencja, co oznacza, że jednostki naukowe same decydują na co przeznaczą przyznane im środki budżetowe, a pieniędzy, których nie wykorzystają w danym roku nie muszą zwracać do budżetu, ale mogą je wydać w kolejnych latach. Reforma była szeroko konsultowana ze środowiskiem akademicki, m.in. w formie konferencji programowych i Narodowego Kongresu Nauki.

Okres kierownictwa J. Gowina w resorcie nauki zaowocował też zmianami instytucjonalnymi. Powołał on Narodową Agencję Wymiany Akademickiej – instytucję, o której utworzenie środowisko akademickie zabiegało od wielu lat. Stworzył też Radę Doskonałości Naukowej, która zastępuje krytykowaną Centralną Komisję ds. Stopni i Tytułów. Z kolei Komisja Ewaluacji Nauki, która zastąpiła Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych, przygotowuje zasady oceny dyscyplin naukowych. Także dyskutowaną od lat w środowisku akademickim ideę uczelni wiodących, czy flagowych odważył się zrealizować min. Gowin w formie konkursu Inicjatywa Doskonałości Uczelnia Badawcza.

W ostatnim wywiadzie dla „Forum Akademickiego” w lutym J. Gowin mówił: „Uważam, że wdrażanie reformy przebiega harmonijnie, nie rodzi większych napięć ani perturbacji dla uczelni. Obserwujemy jednak, że uczelnie, jeśli chodzi o rozwiązania statutowe, na ogół bardzo zachowawczo podchodzą do możliwości skorzystania z szerszej autonomii”.

Przyznawał, że poziom finansowania, jaki udało się zapewnić tej reformie, w tym nakładów na B+R, jest wciąż za niski, ale wyliczał: „W 2019 roku uzyskaliśmy ze środków budżetowych dodatkowe 5 miliardów złotych, a w roku 2020 projekt budżetu przewiduje wzrost nakładów o kolejne 4,2 miliarda. Z tej kwoty 800 milionów zostanie przeznaczone na wzrost płac w szkolnictwie wyższym – jest to 6% funduszu wynagrodzeń uczelni”.

Za najważniejsze zadanie resortu w tej kadencji uznał reformę Polskiej Akademii Nauk.

Następcą Gowina ma być Wojciech Murdzek, pełniący obecnie funkcję sekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju. Jest inżynierem elektronikiem, wieloletnim prezydentem Świdnicy, posłem z listy PiS na Sejm VIII i IX kadencji. W listopadzie 2017 roku przystąpił do powstałej z przekształcenia Polski Razem partii Porozumienie, której liderem jest Jarosław Gowin. W grudniu 2019 r. został powołany na sekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju. Zasiada w Radzie Sieci Badawczej Łukasiewicz. Gdy oddawaliśmy to wydanie FA do druku wniosek premiera Mateusza Morawieckiego o powołanie Murdzka na stanowisko ministra nauki i szkolnictwa wyższego leżał już na biurku prezydenta Andrzeja Dudy.

MK

Wróć