logo
FA 02/2020 Okolice nauki

A może by tak… do biblioteki?

Jest w stolicy Finlandii pewien obiekt, który u wielu osób wzbudza zainteresowanie z uwagi zarówno na oryginalną konstrukcję, jak i usytuowanie. W tym posadowionym naprzeciwko siedziby fińskiego parlamentu budynku, realizuje swoją misję Helsińska Biblioteka Centralna Oodi. Powstałą w stulecie odzyskania niepodległości książnicę traktuje się jak najlepszy prezent, jaki państwo może dać swoim obywatelom. Wyniesiona do rangi symbolu biblioteka przypomina o ważnej społecznie roli, którą realizują tego rodzaju placówki, będące miejscami, gdzie popularyzuje się wiedzę, edukuje, udostępnia zbiory czy wreszcie przechowuje i przekazuje spuściznę wielu pokoleń różnorakich twórców.

Bardzo ważną rolę w pełnym książek krajobrazie zajmują biblioteki naukowe związane ze szkołami wyższymi. Postawione przed nimi zadania prowadzenia działalności dydaktycznej, naukowej oraz informacyjnej wymagają nie tylko ciągłego doskonalenia, ale też umiejętnego reagowania na często zmieniające się okoliczności. O tym, jak bardzo potrafią one wpłynąć na kształt i charakter konkretnej jednostki, przekonać się można poznając koleje losu obchodzącej w ubiegłym roku stulecie istnienia Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. W opracowanej przez jej wieloletniego dyrektora, Artura Jazdona, monografii dzieje książnicy ze stolicy Wielkopolski stają się czymś więcej niż tylko pretekstem do podsumowania dotychczasowej działalności. Umieszczając losy biblioteki w szerokim kontekście historycznym, społecznym i gospodarczym, autor zaprasza czytelnika nie tylko, by zapoznał się ze specyfiką jej funkcjonowania, ale także, by odbył podróż w czasie przez burzliwe dzieje państwa polskiego.

W siedmiu rozdziałach, celowo skonstruowanych w niemal identyczny sposób, co istotnie ułatwia skuteczną nawigację po całości bogatego materiału, widać niezwykłą dbałość o szczegóły. Jazdon, oddając do dyspozycji odbiorcy imponujące rozmachem kompendium wiedzy, dzieli się informacjami obejmującymi zagadnienia związane z ewolucją struktur biblioteki, zmianami źródeł jej finansowania, modyfikowaniem sposobów udostępniania zbiorów czy wreszcie korygowaniem systemu katalogowania. Chcąc pokazać czytelnikowi możliwie najdokładniejszy obraz funkcjonowania poznańskiej placówki, autor przytacza wiele historii z codziennego życia biblioteki. Niektóre noszą znamiona prawdziwego dramatu, jak chociażby sytuacja, kiedy to inspekcja pracy nakazała zamknąć magazyn główny z uwagi na zagrożenie katastrofą budowlaną. Masa zbiorów doprowadziła bowiem do takiego ugięcia się konstrukcji nośnej, że książki same spadały z półek. Mimo tej i wielu innych przeszkód udało się Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu odegrać znaczącą rolę w rodzimej historii. Warto wspomnieć, że ta właśnie jednostka, jako pierwsza w kraju uruchomiła Wypożyczalnię Międzybiblioteczną oraz Pracownię Mikrofilmową, była także pierwszą, która zlikwidowała prohibity i wprowadziła do powszechnego obiegu zbiory, które przedtem znajdowały się na liście pozycji zastrzeżonych.

Zmieniające się systemy polityczne, światowe tragedie i krajowe nieszczęścia, niemiecka okupacja, powtarzające się próby ograniczenia dostępu do zbiorów, a także różnego rodzaju naciski, by działać zgodnie z określoną linią światopoglądową, widoczne także wśród osób zarządzających biblioteką, nie zniszczyły woli do kontynuowania wieloletniej tradycji. Determinacja wszystkich zaangażowanych osób pozwoliła zachować w Poznaniu miejsce otwarte, dziś oczywiście na wskroś już nowoczesne, które jak zawsze tworzy przyjazną przestrzeń nie tylko dla pracowników naukowych, ale także dla lokalnej społeczności miasta i regionu.

Aneta Zawadzka

Artur JAZDON, Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu 1919-2018. Zasoby. Działania. Ludzie, Biblioteka Uniwersytecka, Poznań 2019, seria: Prace Naukowe Biblioteki Uniwersyteckiej.

Wróć