logo
FA 01/2020 INFORMACJE I KOMENTARZE

Jakub Brdulak i in.

Wirtualny program, realne efekty

Wprowadzone przez proces boloński do Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego instrumenty, m.in. ECTS-y, efekty uczenia czy ramy kwalifikacji, powszechnie kojarzą się z biurokracją i dodatkowymi obowiązkami kadry akademickiej. A przecież generują też szereg szans, umożliwiając porównywanie procesów dydaktycznych. W efekcie możliwe jest tworzenie wspólnych przedsięwzięć edukacyjnych, których beneficjentami są studenci. Poprzez pewną kompatybilność systemów edukacyjnych mieszczą się one w formalnych ramach, bez konieczności wprowadzania dodatkowych umów czy regulacji. Do tego typu inicjatyw można zaliczyć wspólne prowadzenie przedmiotu przez niemiecką SRH i polską SWPS, co miało miejsce w semestrze letnim roku akademickiego 2018/2019.

Za współpracę odpowiadał zespół złożony z czworga koordynatorów: dwie osoby po stronie SRH: profesorowie Stephan Schöning i Claudia Ossola-Haring, oraz dwie osoby po stronie Uniwersytetu SWPS: prof. uczelniany Jakub Brdulak oraz mgr Agnieszka Golińska.

Chodziło nam o zaprojektowanie takiej formy aktywności, która zaangażuje studentów i umożliwi im realizację zadań w międzynarodowych zespołach wirtualnych. Koordynatorzy nie dysponowali dodatkowymi środkami finansowymi na tego typu współpracę, co – jak się okazało – umożliwiło łatwiejszą skalowalność oraz brak konieczności angażowania administracji uczelnianej. Koordynatorzy też zajmowali się tylko i wyłącznie kwestiami merytorycznymi, a nie formalnościami.

Pomysłodawcami projektu byli S. Schöning i J. Brdulak, którzy wcześniej mieli okazję współpracować przy akredytacji programów kształcenia litewskich uczelni. Dzięki temu doświadczeniu projektowanie wspólnych zajęć odbywało się zdalnie. Współpraca studencka została oparta na dwóch przedmiotach realizowanych przez uczelnie w języku angielskim na I stopniu studiów: w SWPS – Principles of Management, a w SRH – The Foreign Department.

Dopasowanie efektów uczenia się pomiędzy stroną polską i niemiecką było pierwszym wyzwaniem. Punktem wyjścia były efekty wskazane przez SRH. Następnie strona polska zidentyfikowała podobne efekty uczenia się w ramach przedmiotu realizowanego na SWPS. Nie były to wszystkiej efekty przedmiotu Principles of Management, stąd uczestnictwo w projekcie zwalniało studentów jedynie z części wykładowej. Część ćwiczeniową musieli zaliczyć. Po stronie polskiej uczestnictwo w projekcie było dobrowolne.

Drugim wyzwaniem było wpisanie współpracy w harmonogramy zajęć. Uniwersytet SWPS realizuje przedmioty w formule tradycyjnej – zajęcia odbywają się co tydzień przez cały semestr. SRH prowadzi blokowy program kształcenia i przedmiot The Foreign Department był zaplanowany do realizacji w ciągu 5 tygodni (od połowy maja do połowy czerwca). Studenci SWPS do połowy maja uczestniczyli w przedmiocie Principles of Management, a następnie mogli zamiast egzaminu wybrać alternatywną projektową metodę zaliczenia przedmiotu, współpracując z niemieckimi kolegami. Taka organizacja projektu wymagała od nich dużej dyscypliny. Nie było miejsca na jakiekolwiek opóźnienia. Decyzje o uczestnictwie w projekcie musieli podjąć na dwa tygodnie przed uruchomieniem przedmiotu przez stronę niemiecką. Do współpracy zgłosiło się 8 studentów z Uniwersytetu SWPS, reprezentujących narodowości z czterech kontynentów: Europy, Azji, Afryki i Ameryki Południowej. Tylko jedna osoba pochodziła z Polski. W projekcie obligatoryjnie wzięło udział 30 studentów z SRH.

Zadaniem studentów było przygotowanie 8 prezentacji na podstawie przeglądu literatury i badań realizowanych w Niemczech, Polsce i w kraju pochodzenia studenta. Istotne było, aby w raporcie z badań różnorodność studentów była widoczna i aby stanowiła jego silną stronę.

Uczestnikom projektu przyznano podpisane przez koordynatorów projektu certyfikaty poświadczające uczestnictwo we współpracy.

Wszyscy studenci uczestniczący w projekcie rekomendowaliby uczestnictwo w tego typu współpracy swoim kolegom i koleżankom. Jako główne argumenty podawali możliwość poznania i współpracy ze studentami z innego kraju oraz sprawdzenia siebie w nowej, nietypowej sytuacji. Doceniali też podniesienie kompetencji komunikacyjnych, w tym językowych. i realizację interesujących badań.

W budowaniu współpracy pomogło osadzenie relacji w logikach EHEA – jedna i druga strona zna założenia i intencje procesu bolońskiego. Wbrew powszechnej opinii efekty uczenia dają możliwość uelastycznienia programów kształcenia, dzięki czemu współpraca była w ogóle możliwa.

Projekty tego typu są niepowtarzalne, przez co wymagają ponadstandardowego zaangażowania i prowadzącego, i uczestników zajęć. Autorzy tego artykułu stoją na stanowisku, iż nie można wymagać zaangażowania od studentów, jeśli samemu nie jest się zaangażowanym. Ten przykład pokazuje, że rozwój technologii oraz ramy formalne EHEA mogą prowadzić do tworzenia oryginalnych programów kształcenia nawet pojedynczych przedmiotów. Projekt SWPS–SRH został zrealizowany w formie wirtualnej. Studenci z Polski i Niemiec nie spotkali się osobiście.

Pozytywne doświadczenie zdobyte we współpracy polsko-niemieckiej spowodowało, że wkrótce J. Brdulak, ale już w barwach Szkoły Głównej Handlowej, uruchomi podobną współpracę z uczelnią w Bombaju (Indie) oraz powtórzy program z uczelnią niemiecką.

Wybrane wypowiedzi studentów:

To był wyczerpujący i trudny projekt, ale jednocześnie wspaniałe doświadczenie!
(kobieta, 23 lata, Niemcy)

Nie spodziewałam się, że komunikacja online okaże się aż tak wymagająca. Były chwile, kiedy myślałam, że spotkanie twarzą w twarz byłoby znacznie bardziej efektywne.
(kobieta, 19 lat, Polska)

Dr hab. Jakub Brdulak,
profesor SGH, członek PKA, delegat polski w procesie bolońskim (QA). Mgr Agnieszka
Golińska, psycholog kulturowy, wykładowca Uniwersytetu SWPS, doktorantka w Instytucie
Psychologii PAN. Prof. Claudia Ossola-Haring, Campus Calw of SRH University of Applied
Sciences (Berlin). Prof. Stephan Schöning, Campus Calw of SRH University of Applied
Sciences (Berlin)

Wróć