logo
FA 01/2020 Felietony

Henryk Grabowski

Nie wiem, ale…

Fot. Stefan Ciechan

Pewien prominentny polityk z najwyższej półki kiedyś powiedział: „nie wiem, czy ocieplenie klimatu jest następstwem działalności człowieka”, dając przy tym do zrozumienia, że tak naprawdę w to nie wierzy. Pewnie lepiej by było, żeby zapytał kogoś, kto się na tym zna, zamiast ufać swojej niewiedzy. Głupota nie polega na tym, że się czegoś nie wie, lecz na przeświadczeniu, że to, o czym się nie wie, nie istnieje.

W czasach lawinowego przyrostu wiedzy świadomość tego, czego się nie wie, wydaje się niekiedy bardziej użyteczna od erudycji. Konia z rzędem temu, kto zapamiętał więcej niż 10% tego, czego nauczył się w szkole z matematyki, fizyki, biologii, geografii, historii itp., o ile nie korzysta z zasobów tych przedmiotów nauczania w pracy lub życiu codziennym. Nadto, w wyniku postępu, wiedza się dezaktualizuje. Dlatego czasami lepiej uzupełniać ją na bieżąco z powszechnie dostępnych źródeł, niż gromadzić na zapas.

We wstrząsającym reportażu o uczniu, który popełnił samobójstwo, ponieważ zamiast oczekiwanej za wypracowanie szóstki dostał piątkę („Gazeta Wyborcza” z 18.12. 2019 r.), czytamy m.in.: „Projekt szkoły, jaką znamy, powstał dwieście lat temu w Prusach. Do Polski dotarł sto lat później. Od tego czasu na świecie zmieniło się wszystko, ale główne założenia systemowe w edukacji pozostały takie same”.

Do najbardziej służebnych wobec człowieka dziedzin poznania można zaliczyć nauki o zdrowiu i nauki o edukacji. Postęp, jaki dokonał się w ciągu ostatnich stu lat w naukach o zdrowiu, może być porównywalny jedynie z rozmiarami stagnacji w naukach o edukacji.

Żeby uzdrowić chronicznie chorą u nas służbę zdrowia, wystarczy zwiększyć na nią nakłady finansowe i ulepszyć jej organizację, tak aby dostęp do nowoczesnych zdobyczy nauk o zdrowiu i leczeniu chorób był bardziej powszechny i mniej odroczony w czasie. Na sanację systemu oświaty nie wystarczą żadne środki finansowe ani dokonania logistyczne. Potrzebny jest nowy paradygmat w naukach o wychowaniu i nauczaniu, który wciąż czeka na swych odkrywców.

Wróć