logo
FA 01/2020 INFORMACJE I KOMENTARZE

Cztery polskie „konsolidatory”

Dwa granty w Polsce i dwa kolejne realizowane przez Polaków w zagranicznych ośrodkach – to bilans ostatniego konkursu ERC Consolidator Grant.

Fot. Wittgenstein Centre

Zaraz po ogłoszeniu listy laureatów proporcje te wyglądały nieco inaczej. Wszystko dlatego, że dr hab. Anna Matysiak składała wniosek, będąc jeszcze w Wiedeńskim Instytucie Demografii Austriackiej Akademii Nauk. Ponieważ jednak we wrześniu ub.r. została jedną z laureatek programu NAWA „Polskie Powroty”, w wyniku którego rozpoczęła pracę w Katedrze Ekonomii Ludności i Demografii na Wydziale Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego, postanowiła również grant ERC przenieść do swojej nowej jednostki. Jej projekt „LABFER: Globalizacja i zmiany w rynku pracy a płodność”, o wartości prawie 2 mln euro, dotyczy wpływu cyfryzacji, globalizacji i automatyzacji na kwestię posiadania dzieci. Autorka zwraca uwagę, że korelacja między pracą 2.0 a wskaźnikiem urodzeń była jak dotąd słabo rozpoznana w pracach badawczych. Zamierza więc porównać interakcję rynku pracy i płodności we wszystkich 30 krajach OECD, a także sprawdzić, czy pewne grupy społeczne, np. osoby o wysokich lub niskich kwalifikacjach edukacyjnych, mają odmienny pogląd na planowanie rodziny ze względu na zachodzące zmiany na rynku pracy. Demografka chce także sprawdzić, w jaki sposób polityka rodzinna może złagodzić negatywne skutki tych zmian w odniesieniu do planowania rodziny.

Fot. Jarosław Deluga-Góra

Dr hab. Anna Matysiak jest absolwentką dwóch kierunków: ekonomii oraz metod ilościowych i systemów informacyjnych na SGH. Była adiunktem w Zakładzie Demografii Instytutu Statystyki i Demografii w Kolegium Analiz Ekonomicznych SGH. Od 2013 roku pracowała w Wiedeńskim Instytucie Demografii. Jest także doradcą Funduszu Ludnościowego Narodów Zjednoczonych (UNFPA) w kwestiach ludnościowych w Europie Wschodniej. Jej zainteresowania naukowe i prowadzone badania koncentrują się wokół analiz współzależności procesów demograficznych i społeczno-ekonomicznych.

Drugi grant w Polsce będzie realizowała dr hab. Valentina Lepri, prof. Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. Pochodzi z Włoch, jest intelektualistką i historykiem idei, a jej badania dotyczą renesansu. Była stypendystką m.in. w ośrodku studiów renesansowych Uniwersytetu Harvarda Villa I Tatti oraz laureatką unijnego grantu Maria Skłodowska-Curie. Projekt „From East to West, and Back Again: Student Travel and Transcultural Knowledge Production in Renaissance Europe (c. 1470– c. 1620)” to pierwsze kompleksowe studium nad tworzeniem wiedzy międzykulturowej w Europie we wczesnej epoce nowożytnej. Studenci z Europy Środkowo-Wschodniej – podróżujący za granicę do renomowanych uniwersytetów – prowadzili zeszyty zawierające ręcznie sporządzone notatki z wykładów oraz dotyczące ich prywatnych zainteresowań. Notatniki te, przechowywane w archiwach Czech, Węgier, Litwy, Polski i Ukrainy, stanowią unikatową dokumentację na temat wpływu wielu bodźców kulturowych na proces tworzenia wiedzy. Celem projektu jest analiza: związku między wiedzą akademicką a nieakademicką zgromadzoną w notatnikach studentów; pojawienia się nowych form samokształcenia, kryteriów wyboru tekstów; kontaktów między kulturą humanistyczną a kulturami krajów, z których pochodzą studenci. Obejmie okres od pojawienia się tej praktyki aż do wojny trzydziestoletniej, która znacząco ograniczyła swobodę podróży. Na pięcioletnie badania, w które zaangażowane będzie 9 osób, prof. Lepri otrzymała ponad 1,7 mln euro.

Fot. Uniwersytet w Oslo

Pozostałe granty polskich uczonych będą realizowane za granicą. Prof. Wojciech Jacek Miloch, absolwent studiów slawistycznych na Uniwersytecie Gdańskim, który w 2005 roku wyjechał do Oslo, gdzie pracuje do dziś, obecnie w Zakładzie Fizyki tamtejszego uniwersytetu, pokieruje wartym prawie 2 mln euro projektem „4DSpace: zintegrowane badania pogody kosmicznej na wysokich szerokościach geograficznych”. Jego celem jest zrozumienie wpływu wysokoenergetycznych elektronów pochodzących ze Słońca, a powodujących m.in. zorze polarne, na turbulencje i niestabilności w jonosferze polarnej. Zbadana zostanie także ich rola w oddziaływaniu plazmy kosmicznej na atmosferę ziemską, a także na transport energii z kosmosu. Posłużą do tego dane z satelitów oraz urządzenia badawcze m.in. z Polskiej Stacji Polarnej Hornsund.

Z kolei prof. Marek Pycia, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego z doktoratem z matematyki w Polskiej Akademii Nauk (1998), wieloletni współpracownik Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci, który pracował m.in. w Akademii Leona Koźmińskiego i na Uniwersytecie Kalifornijskim, a od 2017 roku jest zatrudniony na Uniwersytecie w Zurychu (Wydział Ekonomii), zrealizuje projekt „Prostota instytucji i rynków”. Jego celem jest stworzenie narzędzi do badania prostoty rynków oraz analiza związków między prostotą a dobrobytem czy nierównościami społecznymi, do których to zjawisk instytucje uczestniczące w rynku się przyczyniają. Naukowiec podejmie także próbę stworzenia nowych instytucji rynkowych. Wartość grantu to 1,7 mln euro.

Fot. Uniwersytet w Zurychu

European Research Council wybrała 318 zwycięzców spośród 2453 nadesłanych wniosków. Otrzymają oni w sumie 635 mln euro. Beneficjenci będą realizować swoje projekty na uniwersytetach i w ośrodkach badawczych w 24 krajach Europy, przy czym wiodącymi lokalizacjami są: Wielka Brytania (55 dotacji), Niemcy (54), Francja (45) i Niderlandy (34). Finansowanie otrzymali naukowcy 38 narodowości, wśród nich głównie Niemcy (57 grantów), Francuzi (35), Holendrzy (30) i Włosi (25).

Mariusz Karwowski

Wróć