KIELCE Wybitny specjalista w zakresie telekomunikacji cyfrowej, kodowania oraz przetwarzania sygnałów i obrazów, został doktorem honoris causa Politechniki Świętokrzyskiej. Jest 23 osobą wyróżnioną przez tę uczelnię najwyższą godnością akademicką. Tytuł przyznano za jego wizjonerstwo i wkład w rozwój nowoczesnych technologii, w tym telekomunikacji cyfrowej. Prof. Dziech należy do grona światowej klasy specjalistów w dziedzinie telekomunikacji cyfrowej. W 1995 roku rozpoczął pracę w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, której pozostał wierny do dziś. Efektem realizowanych przez niego projektów były m.in.: innowacyjna wyszukiwarka do wykrywania treści pedofilskich; szybki system wyszukiwania akt sądowych; prototyp systemu nawigacji dla osób niewidomych i słabowidzących; system ochrony treści multimedialnych i zabezpieczenia przed manipulacjami; system map dynamicznych dla usprawnienia ruchu pojazdów oraz monitorowania, wykrywania i archiwizacji zagrożeń w środowiskach miejskich; system optymalizacji prędkości na drogach z uwzględnieniem dynamicznego zarządzania ruchem; inteligentne znaki drogowe do adaptacyjnego sterowania ruchem drogowym; system inteligentnego monitoringu wykrywający zagrożenia i niebezpieczne narzędzia; robot internetowy służący do pobierania i identyfikacji obrazów; system diagnostyki chorób na bazie obrazów OCT dna oka z zastosowaniem AI.
WARSZAWA Prof. Janusz Szczepański, dotychczasowy zastępca dyrektora ds. naukowych, stanął na czele Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN. Zastąpił prof. Tadeusza Burczyńskiego, który kierował placówką od 2013 roku. Nowy dyrektor jest związany z IPPT PAN od 1984 roku. Jego badania istotnie poszerzyły wiedzę na temat efektywności transmisji informacji w sieciach neuronowych, różnic między kodowaniem czasowym i częstościowym oraz wpływu korelacji i szumu na komunikację neuronalną. Równolegle rozwijał pionierskie prace z kryptografii opartej na chaosie, współtworząc nowe metody konstrukcji bezpiecznych szyfrów i S-boxów oraz wprowadzając pojęcie dyskretnego wykładnika Lapunowa. Jest autorem prac, które trwale weszły do kanonu badań nad złożonością Lempela-Ziva oraz analizą sygnałów neuronalnych. IPPT PAN został założony w 1953 roku. Jednostka prowadzi wysokiej jakości badania w zakresie zaawansowanych problemów współczesnej mechaniki, inżynierii materiałowej, elektroniki, inżynierii biomedycznej, informatyki i nauk obliczeniowych. Instytut zatrudnia 319 pracowników, w tym 48 profesorów. To jeden z największych instytutów nauk technicznych PAN.
WARSZAWA Dr Ludwik Gąsiorowski z Instytutu Biologii Ewolucyjnej na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego otrzymał Installation Grant przyznany przez Europejską Organizację Biologii Molekularnej. Dzięki niemu polski zoolog stworzy swoje laboratorium, w którym podejmie badania nad mikroskopijnymi płazińcami. Jak tłumaczy „Forum Akademickiemu”, wśród badaczy zwierząt istnieje przekonanie, że ewolucja mikroskopijnych rozmiarów ciała wiąże się z jego morfologicznym uproszczeniem, które pociąga za sobą utratę licznych genów stających się zbędnymi z rozwojowego punktu widzenia. Zgodnie z tą koncepcją mikroskopijne zwierzęta powinny być prosto zbudowane i mieć zredukowane genomy. W konsekwencji miniaturyzacja uważana jest za nieodwracalny, jednokierunkowy proces ewolucyjny, w którym morfologiczna i genetyczna złożoność jest bezpowrotnie tracona. – O ile jest to prawdą w przypadku niektórych grup zwierząt (np. pierścienic czy mięczaków), o tyle wśród płazińców widzimy odwrotny trend – w ich ewolucji, po początkowej miniaturyzacji ciała i redukcji genomu, doszło do kilkakrotnego pojawienia się form życiowych charakteryzujących się dużymi rozmiarami ciała. W swoich badaniach chcę zrozumieć, co takiego niezwykłego jest w mikroskopijnych płazińcach na poziomie genomu, biologii rozwoju i organizacji ciała, że umożliwiło im to ucieczkę z jednokierunkowej ewolucyjnej pułapki miniaturyzacji – wyjaśnia zoolog z UW, specjalizujący się w biologii rozwoju i ewolucji niemodelowych gatunków bezkręgowców. Jest 38 naukowcem z Polski, który otrzymał EMBO IG. Laureaci dostają po 50 tys. euro rocznie na okres 5 lat.
BIAŁYSTOK Dwoje badaczy z Uniwersytetu w Białymstoku oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego znalazło się wśród 15 laureatów Wildlife Acoustics Scientific Product Grant. W jego ramach otrzymali wsparcie sprzętowe w postaci rejestratorów, które umożliwią przeprowadzenie zaawansowanych analiz bioakustycznych. Dr Dominika Winiarska z Katedry Zoologii i Genetyki Wydziału Biologii UwB otrzymała 10 rejestratorów Song Meter Micro 2. Prace badawcze rozpoczną się wiosną w dolinie Narwi i Supraśli. Projekt ma na celu zbadanie, czy pasywny monitoring akustyczny może stać się wiarygodną alternatywą dla obserwacji terenowych w siedliskach lęgowych ptaków siewkowych. Rejestratory będą nagrywać głosy gatunków takich jak czajka, kszyk, krwawodziób czy rycyk przez cały sezon lęgowy, pozwalając uchwycić dobowe i sezonowe wzorce wokalizacji. Z kolei dr Nikhil Modak z Zakładu Anatomii Porównawczej w Instytucie Zoologii i Badań Biomedycznych Wydziału Biologii UJ otrzymał 20 rejestratorów, dzięki którym zbada zmienną dynamikę populacji żab Pelophylax w stawach rybnych w pobliżu Krakowa, ze szczególnym uwzględnieniem żab P. ridibundus, P. lessonae i ich mieszańca P. esculentus. Tradycyjne metody monitoringu nie pozwalają na szczegółowe poznanie interakcji tych gatunków, szczególnie w sezonie lęgowym. Dzięki zastosowaniu pasywnego monitoringu akustycznego w dziewięciu lokalizacjach zostaną zidentyfikowane odgłosy specyficzne dla danego gatunku, co pozwoli na śledzenie czasowych zmian w tej populacji. To pierwsze w Polsce badanie, w którym pasywny monitoring akustyczny zostanie wykorzystany w badaniach żab.
Fot. ABM
WARSZAWA Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Kowalczuk została oficjalnie powołana na stanowisko prezesa Agencji Badań Medycznych. Zastąpiła prof. Wojciecha Fendlera, który pod koniec stycznia złożył rezygnację z piastowanej od maja 2024 roku funkcji. Kowalczuk to doświadczona ekspertka systemu ochrony zdrowia i farmacji. Ukończyła studia na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym oraz studia podyplomowe z zakresu zarządzania na Uniwersytecie Warszawskim. Na tej drugiej uczelni ukończyła również program Executive Master of Business Administration (EMBA). Przebywała na stażu w amerykańskim Narodowym Centrum Badań Produktów Naturalnych oraz na University of Missisipi. W ostatnim czasie zajmowała stanowisko wiceprezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (od 2024), przez pięć lat była też dyrektorką Narodowego Instytutu Leków (2017–2022). Jest czwartą osobą na stanowisku prezesa ABM od momentu powołania tej instytucji w 2019 roku (wcześniej: Piotr Czauderna, Radosław Sierpiński, Wojciech Fendler).
Fot. UEWr
WARSZAWA Dr Milena Kowalska z Katedry Finansów Przedsiębiorstw i Finansów Publicznych na Wydziale Ekonomii i Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu została nową przewodniczącą Rady Młodych Naukowców. Oprócz niej w IX kadencji, która potrwa do lutego 2028 roku, skład tego gremium doradczego ministra nauki tworzą: dr Mateusz Barta (Akademia Sztuk Teatralnych im. S. Wyspiańskiego w Krakowie Filia we Wrocławiu), dr Agnieszka Bieniek (Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy), Jan Bińkowski (Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie), dr Klaudia Jeznach (Uniwersytet Łódzki), mgr Hubert Kasprzak (Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu), dr Sylwia Klińska-Bąchor (Uniwersytet Gdański), dr Patrycja Kurowska (Uniwersytet Jagielloński), dr Malwina Marciniak (Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy), mgr Anna Nieczaj (Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza), dr Bartosz Nieścior (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie), dr inż. Marta Nycz (Uniwersytet Zielonogórski), Kacper Rosner-Leszczyński (Uniwersytet Wrocławski), dr Hubert Szczerba (Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie).
Fot. Grzegorz Mehring
GDAŃSK Badaczki z Uniwersytetu Gdańskiego zostały laureatkami Nagród Miasta Gdańska dla Młodych Naukowców im. Jana Uphagena. To najważniejsze na Pomorzu wyróżnienie dla badaczy znajdujących się na początkowym etapie kariery naukowej. W obszarze nauk przyrodniczych i ścisłych doceniono dr Esterę Rintz za wkład w badania nad leczeniem genetycznych chorób rzadkich i chorób neurodegeneracyjnych wieku dziecięcego, głównie schorzeń z grupy mukopolisacharydoz (MPS). Laureatka jest adiunktką w Pracowni Terapii Molekularnych działającej w ramach Katedry Biologii Molekularnej Wydziału Biologii UG. Z kolei w kategorii nauk humanistycznych i społecznych nagrodzono dr Beatę Chmiel za badania nad rozwojem współczesnych miast, w szczególności zrównoważonym rozwojem, jakością życia mieszkańców oraz mobilnością miejską. Jest adiunktką w Katedrze Logistyki Wydziału Ekonomicznego UG.
WARSZAWA Prof. Leszek Kaczmarek, kierownik Pracowni Neurobiologii Molekularnej i Komórkowej w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN oraz lider Centrum Doskonałości w zakresie neuroplastyczności i chorób mózgu BRAINCITY, został wybrany na prezesa nowego, warszawskiego oddziału Polskiej Akademii Nauk. Dziewiąty oddział w strukturze PAN powstał pod koniec ubiegłego roku i liczy obecnie 140 członków. Dołączył do placówek w Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Poznaniu i Wrocławiu. Jak podkreśla prof. Marek Konarzewski, prezes PAN, oddział nie będzie konkurencją dla istniejących ośrodków regionalnych, lecz koniecznym wzmocnieniem głosu Akademii w stolicy, gdzie mieszka i pracuje około 40% członków PAN. Będzie też platformą do integracji i wspólnych działań członków PAN, pracowników instytutów PAN, członków Towarzystwa Naukowego Warszawskiego oraz innych towarzystw naukowych działających w województwie mazowieckim. Pozwoli także zacieśnić kontakty z Konferencją Rektorów Uczelni Warszawskich oraz włączyć się w prace Rady Naukowej m.st. Warszawy. Może być także zapleczem eksperckim dla władz samorządowych.
Fot. Perspektywy
WARSZAWA Uniwersytet SWPS zdobył główne nagrody w aż trzech kategoriach w tegorocznym konkursie Genius Universitatis. Inicjatywa promuje najbardziej kreatywne i skuteczne działania komunikacyjne polskich uczelni. Laureatów wyłoniono w siedmiu kategoriach. Uniwersytet SWPS wygrał w kategorii Branded Content za kampanię „Dezinformacja. Sprawdź, zanim uwierzysz!”. Okazał się też najlepszy w kategorii Genius AD za kampanię „Nie studiuję dla dyplomu”. Zespół social mediów USWPS otrzymał także jedną z nagród specjalnych – Genius Stars. Druga z nagród specjalnych – Genius Hero – trafiła do mgr Anny Chmury, kierowniczki Działu Promocji Politechniki Krakowskiej. Nagrodzono także Politechnikę Wrocławską i Politechnikę Warszawską (Event), Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu (Film promocyjny), Politechnikę Lubelską (Reklama prasowa), Collegium Da Vinci i Uniwersytet Jagielloński (Gadżet), Politechnikę Bydgoską (Kampania w mediach społecznościowych). Do tegorocznej edycji zgłoszono 136 projektów przygotowanych przez 38 uczelni (oraz 3 wydziały).
Fot. FRSE
WARSZAWA W auli Gmachu Fizyki Politechniki Warszawskiej wręczono nagrody w konkursach FRSE. W konkursie EDUinspiracje 2025 w kategorii „Wyrównywanie szans” doceniono Politechnikę Łódzką za projekt „Virtual reality for anxiety and mental stress reduction in university students”. Kluczowym rezultatem była aplikacja VR do redukcji lęku i stresu, oparta na scenariuszach psychologicznych. Nagrodę specjalną za Prezydencję Polski w Radzie UE odebrała dr hab. Patrycja Matusz, prorektorka ds. umiędzynarodowienia Uniwersytetu Wrocławskiego. W konkursie EDUinspirator 2025 zwyciężyła dr inż. Dorota Piotrowska, dyrektorka (od 2017 r.) Centrum Współpracy Międzynarodowej Politechniki Łódzkiej. W konkursie Młody EDUinspirator 2025 nagrodę otrzymała Katarzyna Szwaj, absolwentka italianistyki i studentka UMCS w Lublinie na kierunkach migracje i mobilność (studia magisterskie) oraz stosunki międzynarodowe (studia licencjackie). W konkursie EDUinspiracje Media 2025 laury trafiły również do przedstawicieli środowiska akademickiego. W kategorii „Wywiad” wygrała Hanna Kość z Radia Akadera Politechniki Białostockiej. Z kolei w kategorii „Materiał SoMe” zwyciężyła Katarzyna Bochniak za „Dzień z życia studentki medycyny”.
Fot. UEP
GRUDZIĄDZ Prof. Marian Gorynia z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, obecny prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, został laureatem Nagrody Kopernika Ekonomisty. Doceniono jego badania nad konkurencyjnością przedsiębiorstw i gospodarek oraz procesami internacjonalizacji, a także wkład w rozwój teorii i praktyki zarządzania. Istotne znaczenie miała również jego działalność dydaktyczna i organizacyjna, dzięki której kolejne pokolenia ekonomistów mogły rozwijać swoją wiedzę i kompetencje. W swojej pracy badawczej prof. Gorynia podejmuje kompleksową analizę strategii inwestorów zagranicznych operujących na rynku polskim oraz uwarunkowań sukcesu polskich firm podczas ekspansji na rynki międzynarodowe. Ważne miejsce w jego dorobku zajmuje problematyka mezoekonomii oraz ewaluacja skuteczności polityki gospodarczej ukierunkowanej na wspieranie przewag konkurencyjnych kraju i poszczególnych branż. Laureat był rektorem UEP w latach 2008–2016.
Fot. UEK
KRAKÓW Naukowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie i Czeskiej Akademii Nauk w ramach wspólnego projektu badawczego monitorują wzrost drzew z dokładnością do mikrometra – i to co pół godziny. Połączenie Internetu Rzeczy z teledetekcją satelitarną ma dać odpowiedź na pytanie, jak lasy Europy Środkowej radzą sobie z suszą i ociepleniem klimatu. Monitoring obejmuje 20 powierzchni badawczych na terenie całego kraju. W tym roku będzie rozbudowany o kolejne 9 powierzchni. Każda z nich wyposażona jest w stację pomiarową rejestrującą w czasie rzeczywistym temperaturę i wilgotność powietrza, temperaturę, wilgotność i potencjał wodny gleby oraz, co najważniejsze, przyrost grubości pnia z rozdzielczością jednego mikrometra. Dane są co 12 godzin automatycznie przesyłane do chmury, co oznacza, że po zainstalowaniu urządzeń nie trzeba wracać w teren – las sam „raportuje” swój stan. Polska sieć pomiarowa została zintegrowana z istniejącą czeską infrastrukturą DendroNetwork. W sumie naukowcy w sposób ciągły monitorują 231 drzew – 96 sosen i 135 świerków – na 77 powierzchniach rozciągających się od północy Polski do południowych Czech. To największa tego typu sieć w Europie. Wyniki mogą mieć kluczowe znaczenie dla leśnictwa. Wiedza o dynamice wzrostu lasów jest niezbędna do oszacowania ich zdolności do pochłaniania dwutlenku węgla, oceny zasobów węgla w ekosystemach lądowych oraz przewidywania ryzyka zamierania drzewostanów.
MONACHIUM Polska zajmuje 12 miejsce w Unii Europejskiej pod względem zgłoszeń wynalazków do Europejskiego Urzędu Patentowego. Duży w tym udział mają uczelnie, które w czołówce naszych wnioskodawców zajmują połowę miejsc. Najwięcej aplikacji pochodziło w ub.r. z Uniwersytetu Jagiellońskiego (12). Ponadto w TOP 10 znalazły się: Gdański Uniwersytet Medyczny (9), Uniwersytet Warszawski (8), Politechnika Warszawska (8), Akademia Górniczo-Hutnicza (6). Sześć zgłoszeń patentowych wysłał też Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu. Branżą, w której złożono najwięcej zgłoszeń z Polski, była farmacja (44 wnioski, +51,7% w porównaniu z 2024 r.). Największy wzrost liczby zgłoszeń odnotowano w takich dziedzinach, jak: maszyny, aparatura i energia elektryczna (+38,7%), transport, w tym motoryzacja (+45,8%) oraz biotechnologia (+25,9%). Polskie przedsiębiorstwa, uczelnie i wynalazcy złożyli w sumie 621 wniosków patentowych, co stanowi spadek o 10,3% r/r. Po raz pierwszy w historii liczba wszystkich zgłoszeń do EPO przekroczyła 200 tys. i osiągnęła poziom 201 974 (+1,4%). Najwięcej wniosków pochodziło ze Stanów Zjednoczonych, Niemiec, Chin, Japonii i Republiki Korei.
ŚWIERK W Narodowym Centrum Badań Jądrowych uruchamiana jest nowa infrastruktura umożliwiająca napromienianie wiązką neutronów termicznych w reaktorze badawczym MARIA. To ważny krok w kierunku rozwoju innowacyjnej terapii borowo-neutronowej, która pozwala niszczyć komórki nowotworowe w sposób bardziej precyzyjny, chroniąc przy tym komórki zdrowe. Uznawana jest za jedną z najbardziej obiecujących metod leczenia trudnych i opornych nowotworów. W terapii tej pacjent otrzymuje związek zawierający bor, który gromadzi się w komórkach guza. Następnie na zmienione chorobowo miejsce kierowana jest wiązka neutronów. W wyniku reakcji wychwytu neutronu przez jądro stabilnego boru-10, a następnie rozpadu powstałego jądra na wysokoenergetyczną cząstkę alfa oraz jądro litu-7 dochodzi do zniszczenia komórek nowotworowych przy jednoczesnym minimalnym uszkodzeniu otaczających tkanek. Instalacja została zaprojektowana tak, aby umożliwić uzyskanie wiązki neutronów o różnych zakresach energii oraz zapewnić bezpieczny dostęp do stanowiska badawczego w czasie pracy reaktora. Nowe stanowisko będzie wykorzystywane także do badań nad wpływem promieniowania na materiały, testów biologicznych czy opracowywania metod pomiaru dawki promieniowania. Nowa infrastruktura w reaktorze MARIA może w przyszłości przełożyć się na dostęp pacjentów do bardziej precyzyjnych terapii onkologicznych.
WARSZAWA Badacze z Uniwersytetu SWPS i Akademii Nauk Stosowanych Stefana Batorego przyjrzeli się zjawisku pustki towarzyszącej ukończeniu angażującej gry komputerowej. I stworzyli pierwszą na świecie skalę mierzenia „depresji po zakończeniu gry” (Post-Game Depression, P-GD). Naukowcy przeprowadzili dwa badania, w których wzięło łącznie udział 373 graczy sięgających po m.in. gry akcji, strategiczne, narracyjne i fabularne. Wykazały one, że intensywność P-GD jest powiązana z silniejszymi objawami ogólnej depresji i niższym dobrostanem. Z badań wynika, że na „depresję po grze” najbardziej narażeni są fani gier fabularnych (RPG). To właśnie w tych tytułach gracze mają przez swoje decyzje największy wpływ na rozwój postaci i budują z nimi najsilniejsze więzi. Zgodnie z przewidywaniami, potwierdziło się, że osoby, które zazwyczaj mają skłonność do ruminacji, czyli powracających myśli, mogą ich również doświadczać w kontekście grania (i kończenia) gier wideo. A zatem skłonność do rozmyślania może być uznana za czynnik ryzyka w doświadczaniu intensywnego P-GD. Wyniki mogą pomóc lepiej zrozumieć doświadczenia graczy, a także być użyteczne w procesie projektowania gier.
WARSZAWA Podczas Forum Gospodarczego TIME ogłoszono zdobywców nagrody Digital Shapers 2025, która nazywana jest w środowisku technologicznym „cyfrowym Oscarem”. Otrzymują ją osoby o wyjątkowej odwadze, wizji i determinacji, które wyznaczają kierunki rozwoju technologicznego, promują kompetencje przyszłości oraz tworzą rozwiązania konkurujące na rynkach międzynarodowych. Wśród laureatów znaleźli się przedstawiciele środowiska akademickiego. Prof. Agnieszka Dobrzyń, dyrektorka Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, została nagrodzona za stworzenie przełomowego sensora PreT2D do wczesnej diagnostyki cukrzycy typu 2. Prof. Piotr Garstecki z Instytutu Chemii Fizycznej PAN otrzymał nagrodę za Bacteromic, spółkę i system diagnostyczny z Grupy Scope Fluidics, który wszedł w fazę komercjalizacji technologii wspierającej walkę z antybiotykoopornością. Tytuł przyznano też prof. Piotrowi Sankowskiemu, dyrektorowi Instytutu Badawczego IDEAS, za łączenie od lat świata nauki, technologii i gospodarki oraz pokazywanie, jak AI może stać się fundamentem konkurencyjności państw i firm. Prof. Włodzisława Ducha z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu nagrodzono za trwającą dekady wizjonerską pracę nad integracją neurokognitywistyki ze sztuczną inteligencją, która w 2025 roku stała się fundamentem dla rozwoju systemów AI o wysokim stopniu interpretowalności i empatii poznawczej.
Fot. IMol
WARSZAWA Prof. Victor Ambros, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny z 2024 roku, stara się o przywrócenie polskiego obywatelstwa. Jego ojciec był Polakiem, w czasie drugiej wojny światowej deportowanym jako robotnik przymusowy do III Rzeszy. Longin Bogdan Ambros urodził się we wsi Dordziszki na Wileńszczyźnie (pow. oszmiański) w 1923 roku. Był synem Wiktora i Małgorzaty z domu Pawłowskiej. Jako robotnik przymusowy pracował od 27 maja 1942 r. w Hesji (niem. Hessen), od 4 czerwca 1942 roku w Steinheim am Main/Offenbach, następnie przebywał w Dudenhoffen. Swobodnie operował czterema językami i łaciną, więc po wyzwoleniu został tłumaczem w armii USA. W 1946 roku wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie założył rodzinę. Został spadochroniarzem, miał na swoim koncie ponad 100 skoków. W 1953 roku nadano mu amerykańskie obywatelstwo. Zmarł w wieku 90 lat w marcu 2014 roku. Jego syn Victor Ambros urodził się 1 grudnia 1953 roku w Hanover, w stanie New Hampshire (USA). Karierę akademicką zaczynał na Harvard University, by następnie przenieść się do Dartmouth College. Od 2008 roku związany jest z University of Massachusetts Medical School. Nobla otrzymał za przełomowe odkrycie mikroRNA i jego kluczowej roli w regulacji genów po transkrypcji oraz rozwoju organizmów wielokomórkowych. W lutym ub.r. został przewodniczącym Rady Naukowej Międzynarodowego Instytutu Mechanizmów i Maszyn Molekularnych IMol PAN.
Fot. Łukasiewicz
WARSZAWA Około 2,4 mld zł wyniosą w ciągu najbliższej dekady nakłady na Program Badań Kosmicznych Sieci Badawczej Łukasiewicz. Dzięki podejściu dual-use pozwoli on na wykorzystanie cywilnych technologii w obronności. Program ma wzmocnić kompetencje Polski w sektorze kosmicznym i zwiększyć naszą suwerenność w dostępie do kluczowych technologii kosmicznych. Jego celem jest uzyskanie przez Polskę samodzielności technologicznej do wynoszenia satelitów o masach 100–200 kg na niską orbitę ziemską. Program ma się składać z kilkudziesięciu projektów badawczych zaplanowanych do 2035 roku. W ramach programu rozwijane będą m.in.: mobilne systemy wynoszenia satelitów na niską orbitę, zastosowania sztucznej inteligencji i analizy danych w systemach kosmicznych, zaawansowane materiały, w tym ultraczarne powłoki obniżające wykrywalność, technologie napędów i serwisowania satelitów na orbicie. Program konsoliduje zasoby 22 instytutów Łukasiewicza, a jego koordynatorem jest Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa (Łukasiewicz – ILOT).
BIAŁOWIEŻA Dr hab. Katarzyna Nowak z Instytutu Biologii Ssaków PAN została laureatką Planet Earth Award przyznawanej przez Alliance of World Scientists, niezależną organizację zrzeszającą naukowców, której misją jest nagłaśnianie problemów środowiskowych i ekologicznych oraz wzywanie do działań na rzecz ochrony naszej planety. To pierwsze takie wyróżnienie dla Polski. Dr hab. Katarzyna Nowak, liderka Grupy ds. Ochrony Bioróżnorodności w Instytucie Biologii Ssaków PAN, z białowieską placówką związana jest od kwietnia ubiegłego roku. Wcześniej pracowała na Uniwersytecie Warszawskim. W swoich badaniach koncentruje się na ochronie różnorodności biologicznej, ekologii dużych ssaków oraz społeczno-ekologicznych wymiarach ochrony przyrody. Jej działalność łączy naukę, politykę środowiskową i zaangażowanie społeczne. – Jest wzorem w podejściu do ochrony przyrody opartej na wiedzy naukowej i polityce inkluzywności. Jej działalność, prowadzona na wielu kontynentach, łączy ochronę środowiska z kształtowaniem polityk publicznych, zaangażowaniem społecznym oraz działaniami na rzecz praw człowieka. Dba również o to, by działania na rzecz środowiska opierały się na rzetelnych dowodach oraz uwzględniały ich konsekwencje społeczne – powiedział o polskiej laureatce William J. Ripple, dyrektor Alliance of World Scientists.
WARSZAWA Rzeczniczka prasowa Uniwersytetu Warszawskiego dr Anna Modzelewska oraz medioznawca i badacz komunikacji społecznej dr Dominik Lewiński z Uniwersytetu Wrocławskiego zostali uhonorowani Lwami PR. Konkurs Polskiego Stowarzyszenia Public Relations ma na celu docenienie osiągnięć w branży public relations. Laureatów wyłoniono w 5 kategoriach. Wśród nominowanych było pięcioro ekspertów ze świata akademickiego. Ostatecznie statuetki trafiły do dwojga z nich. W kategorii „Rzecznik prasowy/Rzeczniczka prasowa” uhonorowano dr Annę Modzelewską za wyjątkowe osiągnięcia i standardy w pracy. „Tragiczne zdarzenia, jakie miały miejsce na kampusie UW w ubiegłym roku, wymagały od rzeczniczki uczelni prowadzenia komunikacji opartej na empatii oraz odpowiedniego balansu między odpowiedzialnym informowaniem a dbaniem o emocje społeczności” – podkreślono w laudacji. W kategorii „Edukator_ka/Badacz_ka PR” nagrodę przyznano dr. Dominikowi Lewińskiemu, medioznawcy i badaczowi komunikacji społecznej. „To wyróżnienie nie tylko za dydaktykę, lecz również za sposób myślenia o komunikacji, który realnie zmienia studentów, kształtuje branżę i wyznacza standardy, zanim jeszcze staną się powszechne” – wyjaśniono.
Źródło: UJD
Podczas nadzwyczajnego posiedzenia Senatu Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie nadano tytuł doktora honoris causa prof. dr. hab. Krzysztofowi Matyjaszewskiemu. Uhonorowano go w uznaniu wybitnego dorobku naukowego, szerokiej współpracy międzynarodowej oraz nieocenionego wkładu w rozwój nauk chemicznych. Prof. Matyjaszewski jest absolwentem Politechniki Łódzkiej. W Polsce pracował też w Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN w Łodzi. Z obiema instytucjami jest związany do dzisiaj. Od lat pracuje w Carnegie Mellon University w Pittsburghu, gdzie w latach 1994–1998 pełnił funkcję dziekana Wydziału Chemii, a w 1998 r., otrzymał tytuł J. C. Warner Professor of Natural Sciences, „odziedziczony” po laureacie Nagrody Nobla Johnie Pople’u.
Prof. Matyjaszewski jest światowej sławy specjalistą w chemii polimerów, który od kilku lat wymieniany jest jako potencjalny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. Jego przełomowym osiągnięciem było opracowanie w 1995 r. metody polimeryzacji rodnikowej z przeniesieniem atomu (ATRP). Technika ta umożliwiła precyzyjną kontrolę masy cząsteczkowej, architektury i funkcjonalizacji polimerów poprzez wprowadzenie mechanizmu odwracalnej dezaktywacji rodników. Dzięki temu możliwe stało się projektowanie makrocząsteczek o ściśle określonych parametrach – od kopolimerów blokowych i gradientowych po struktury gwiaździste i szczotkowe. Za to osiągnięcie został w 2004 roku uhonorowany Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Dorobek naukowy uczonego obejmuje 1360 publikacji, 25 książek oraz ponad 100 rozdziałów w monografiach. Liczba cytowań przekracza 165 tysięcy (Web of Science), a indeks Hirscha h = 190 plasuje go w światowej czołówce chemików. Prof. Matyjaszewski wypromował ponad 100 doktorów. Jest współautorem 72 patentów amerykańskich i ponad 150 międzynarodowych, a technologia ATRP została wdrożona przemysłowo w USA, Japonii i Europie. Uczony został uhonorowany m.in. Wolf Prize in Chemistry (2011), The Dreyfus Prize (2015), Benjamin Franklin Medal in Chemistry (2017) oraz National Academy of Sciences Award in Chemical Sciences (2023). Prof. Matyjaszewski jest doktorem honoris causa: Uniwersytetu w Gandawie, Rosyjskiej Akademii Nauk, Politechniki Łódzkiej i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Należy do National Academy of Sciences, National Academy of Engineering, European Academy of Sciences, Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności.
Opracował Mariusz Karwowski
Współpraca: Kamil Dziewit, Łukasz Kamiński, Marek Makowski, Magdalena Nieczuja-Goniszewska.
Wykorzystano serwisy prasowe szkół wyższych, placówek badawczych i instytucji otoczenia nauki.
Więcej aktualności na naszej stronie internetowejwww.forumakademickie.pl
oraz na naszych profilach na Facebookui na platformie X
