Fot. Łukasz Bera
WROCŁAW W czwartym konkursie Wirtualnego Instytutu Badawczego najwyżej oceniono projekt PACMAN, zgłoszony przez konsorcjum jednostek naukowych z Wrocławia i Warszawy. Na jego realizację przeznaczono 72,8 mln zł ze środków Funduszu Polskiej Nauki. Liderem zespołu jest dr hab. inż. Marcin Poręba z Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej. Naukowcy będą pracować nad koniugatami, czyli specjalnymi połączeniami przeciwciał z lekiem (ADC), które – w przeciwieństwie do obecnych rozwiązań – nie muszą wnikać do komórek nowotworowych, żeby zadziałać. Zamiast tego będą aktywowane w mikrośrodowisku guza, dokładnie tam, gdzie znajdują się nadaktywne enzymy (metaloproteinazy MMP-2, MMP-9, MMP-14) typowe dla wielu nowotworów litych, takich jak rak trzustki, piersi czy czerniak. W praktyce oznacza to bardziej precyzyjne dostarczanie leków przeciwnowotworowych przy mniejszym ryzyku uszkodzenia zdrowych tkanek. Projekt zakłada również opracowanie narzędzi diagnostycznych do oceny aktywności MMP w materiale klinicznym oraz wykorzystanie algorytmów AI wspierających kwalifikację pacjentów do terapii. Dzięki temu możliwe będzie kompleksowe przedkliniczne zwalidowanie nowej strategii w kontekście terapii personalizowanej. Niezwykle ważną częścią projektu będzie stworzenie unikalnego w skali kraju biobanku. Znajdzie się w nim ponad 1000 próbek guzów litych oraz próbek krwi, wraz z pełnymi danymi klinicznymi. Badania potrwają 4,5 roku, a będzie je prowadzić 99 naukowców z: Politechniki Wrocławskiej, Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego PAN, Instytutu Chemii Fizycznej PAN, Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu.
Fot. Dominik Kulaszewicz
GDAŃSK Dr hab. Aleksandra Rutkowska z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego znalazła się wśród blisko pięćdziesięciu kobiet z całego świata, których wkład w rozwój nauki przedstawiono na wystawie „Women in Science”. Zorganizowało ją uruchomione właśnie Wirtualne Muzeum Nauki UNESCO. Wystawa, otwarta wirtualnie 15 grudnia, pokazuje dokonania badaczek na przestrzeni dziejów. Podzielono ją na trzy części obejmujące przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. W pierwszej (The Past – Foundations in the Shadows) zaprezentowano 12 bohaterek, które położyły fundamenty nauki i z podziwu godną wytrwałością wnosiły swój wkład w kształtowanie ludzkiego rozumienia świata. To m.in. Maria Skłodowska-Curie. W kolejnej sekcji (The Present – Redefining Frontiers) znalazło się 19 kobiet, które współcześnie poszerzają granice wiedzy i otwierają nowe ścieżki dla następczyń. Trzecia sekcja (The Future – Inspiring Generations) podkreśla znaczenie inkluzywności i widoczności, stanowiąc zachętę dla każdej dziewczyny, by zobaczyła siebie w nauce i przekształciła płynącą stąd inspirację w innowacyjne pomysły. Tutaj w gronie 15 kobiet znalazła się dr hab. Aleksandra Rutkowska z Zakładu Anatomii i Neurobiologii GUMed. W centrum jej zainteresowań naukowych znajdują się mechanizmy powstawania chorób ośrodkowego układu nerwowego wywołanych infekcjami wirusowymi. Przed dwoma laty zdobyła stypendium L’Oréal-UNESCO Dla Kobiet i Nauki za opracowanie metod stymulacji potencjału regeneracyjnego mieliny w ośrodkowym układzie nerwowym. Wywiad z badaczką dostępny jest na naszym portalu, a wystawę z jej udziałem można oglądać na stronie internetowej UNESCO.
Źródło: MIBMiK
WARSZAWA Prof. Marta Miączyńska, dyrektor Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, objęła funkcję przewodniczącej EU-LIFE – konsorcjum 16 instytutów badawczych z różnych krajów europejskich działających w obszarze nauk o życiu. MIBMiK jest jedyną polska instytucją w tym gronie. Polka będzie kierować konsorcjum wspólnie z Andersem H. Lundem, dyrektorem Biotech Research & Innovation Centre (BRIC) na Uniwersytecie w Kopenhadze. W trakcie dwuletniej kadencji oboje będą ściśle współpracować z Martą Agostinho, dyrektor wykonawczą EU-LIFE. Do kluczowych zadań stojących przed nowym kierownictwem należy kształtowanie agendy naukowej w kontekście wyzwań, które stoją przed europejskim sektorem badawczym. Obecne priorytety EU-LIFE to m.in. współudział w kształtowaniu kolejnego Europejskiego Programu Ramowego (FP10), wzmacnianie kultury badań naukowych na kontynencie, dalsze prace nad reformą oceny badań oraz promowanie doskonałości naukowej i odpowiedzialnych praktyk badawczych.
Prof. Marta Miączyńska jest biologiem molekularnym, specjalizuje się w biologii komórki. Pełni funkcję przewodniczącej Rady Europejskiej Organizacji Biologii Molekularnej EMBO. W latach 2016–2018 zasiadała w Radzie Narodowego Centrum Nauki. Należy do Academia Europaea.
POZNAŃ/ZIELONA GÓRA Ks. dr Arkadiusz Nowak z Katedry Humanizacji Medycyny i Seksuologii Uniwersytetu Zielonogórskiego otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Uhonorowano go w uznaniu jego szczególnego wkładu w budowanie dobra wspólnego na rzecz zdrowia publicznego, niezłomnej wiary w godność każdego człowieka, odwagi w walce ze stygmatyzacją i wykluczeniem. Ks. dr Arkadiusz Nowak jest duchownym Zakonu Posługujących Chorym (Kamilianów) oraz wybitnym działaczem społecznym i naukowcem, który od ponad trzech dekad z ogromną determinacją angażuje się w walkę z HIV/AIDS. Od lat aktywnie przeciwdziała narkomanii oraz wspiera ochronę praw pacjenta. Z Uniwersytetem Zielonogórskim związany zawodowo od 2018 roku. Rozprawę doktorską poświęcił społecznym, zdrowotnym i egzystencjalnym aspektom życia osób z HIV/AIDS. Pełni także funkcję prezesa Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, a od 2022 roku przewodniczącego Rady Organizacji Pacjentów przy Ministrze Zdrowia.
Źródło: Resaerchgate
BIAŁOWIEŻA Dr hab. Tomasz Borowik objął z początkiem stycznia funkcję dyrektora Instytutu Biologii Ssaków PAN w Białowieży. Dotychczas T. Borowik był w IBS PAN zastępcą dyrektora ds. naukowych. Związany jest z placówką od 2004 roku. Jest absolwentem leśnictwa w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Jego zainteresowania badawcze związane są z ekologią populacyjną i biologią konserwatorską ssaków kopytnych oraz dużych drapieżników. Jest członkiem dwóch grup naukowych: Grupy Ekologii Chorób Zwierząt Dziko Żyjących oraz Grupy Ekologii Ewolucyjnej. Był współkoordynatorem programu Ogólnopolskiej Inwentaryzacji Wilka i Rysia w Nadleśnictwach i Parkach Narodowych. Realizował badania na temat potencjału rozrodczego jelenia Cervus elaphus w gradiencie produktywności środowisk, zagęszczeń populacji, poziomu śmiertelności oraz warunków klimatycznych w trzech puszczach północno-wschodniej Polski. Jego obecna działalność naukowa obejmuje problematykę z zakresu użytkowania przestrzeni oraz wybiórczości środowiskowej łosia w Biebrzańskim i Poleskim Parku Narodowym. Kadencja nowego dyrektora potrwa do końca grudnia 2029 roku.
Instytut Biologii Ssaków to jedna z najstarszych instytucji naukowych PAN i jedyna na Podlasiu. Założony w 1952 r. przez prof. Augusta Dehnela, do 2010 roku funkcjonował jako Zakład Badania Ssaków PAN. Placówka realizuje prace w zakresie morfologii, taksonomii, systematyki, ewolucji, genetyki populacji, etologii i ekologii ssaków.
Źródło: NASK/PWr
WROCŁAW Daria Pietraszko, absolwentka Wydziału Informatyki i Telekomunikacji Politechniki Wrocławskiej została laureatką nagrody NASK za najlepszą pracę dyplomową z zakresu cyberbezpieczeństwa. Wyróżnienie odebrała podczas XXXI Forum Teleinformatyki zorganizowanego w Ministerstwie Cyfryzacji. Uznanie ekspertów NASK zdobyła praca magisterska Opracowanie rozwiązania opartego na introspekcji maszyn wirtualnych, służącego do wykrywania złośliwego oprogramowania typu rootkit napisana przez Darię Pietraszko pod opieką dr. inż. Wojciecha Wodo. W uzasadnieniu podkreślono, że nagrodzona praca wyróżniała się nie tylko wysokim poziomem merytorycznym, ale także praktycznym potencjałem wdrożeniowym.
– Każdy projekt, który dziś rodzi się na uczelni, jutro może stać się fundamentem systemów chroniących administrację, biznes czy obywateli przed zaawansowanymi atakami. Dlatego tak ważne jest, abyśmy już na etapie studiów i pierwszych badań naukowych wspierali odwagę, kreatywność i odpowiedzialność młodych specjalistów – podkreślał w trakcie uroczystości Radosław Nielek, dyrektor NASK.
Ta sama praca zdobyła także drugie miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Polskiego Towarzystwa Informatycznego na najlepsze prace magisterskie z informatyki.
KRAKÓW Nagroda, której patronami są profesorowie Wacław Felczak i Henryk Wereszycki, przyznawana jest przez krakowski oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego i Wydział Historyczny UJ autorom wyróżniających się prac książkowych dotyczących dziejów Europy Środkowo-Wschodniej i jej relacji z Polską od średniowiecza do współczesności. Nagrodę Główną otrzymał dr Pavel Dvořák za książkę Apoštol demokracie: Československo a mytický obraz Edvarda Beneše. Laureat pracuje w Muzeum Regionu Nowojičínskiego. Nagrodzona monografia powstała na podstawie rozprawy doktorskiej obronionej w 2021 r. Autor analizuje funkcjonowanie mitologicznego obrazu drugiego czechosłowackiego prezydenta, Edwarda Benesza. Dr Dvořák stworzył analityczną monografię tego, jakie treści i wyobrażenia wiązano z osobą (a także ideą) Edvarda Benesza. Nagrodę Honorową otrzymał docent Stefan Deczew z Nowego Uniwersytetu Bułgarskiego w Sofii za książkę Syedinenijeto sreszczu zadkulisijeto. Politika i pamet (1885-1998). W nagrodzonej monografii podjął tematykę zjednoczenia Księstwa Bułgarii z Rumelią Wschodnią w 1885 r., a także analizę procesów zachodzących w bułgarskiej elicie.
Źródło: URz
RZESZÓW. Prof. dr hab. n. med. Artur Mazur, prorektor Uniwersytetu Rzeszowskiego ds. Collegium Medicum, otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Rzeszowa. Uroczystość wręczenia wyróżnienia miała miejsce podczas gali z okazji rocznicy lokacji Miasta Rzeszowa. Uhonorowanie to stanowi wyraz uznania dla dorobku naukowego prof. Mazura, jego działalności zawodowej oraz wkładu w budowanie prestiżu Rzeszowa jako ważnego ośrodka akademickiego i medycznego. Prof. Mazur jest pediatrą. Ukończył Akademię Medyczną w Krakowie. Na Uniwersytecie Rzeszowskim przed objęciem funkcji prorektora był dziekanem Wydziału Medycznego. Jest członkiem Komitetu Rozwoju Człowieka V Wydziału Nauk Medycznych Polskiej Akademii Nauk, członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Endokrynologii i Diabetologii Dziecięcej i wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego.
Opracował Piotr Kieraciński
Wykorzystano serwisy prasowe szkół wyższych, placówek badawczych i instytucji otoczenia nauki.
Więcej aktualności na naszej stronie internetowejwww.forumakademickie.pl
oraz na naszych profilach na Facebookui na platformie X
