logo
FA 11/2025 życie naukowe

Kolejne Międzynarodowe Agendy Badawcze

Kolejne Międzynarodowe Agendy Badawcze 1

Innowacyjne badania nad chorobami mózgu oraz czujnikami nowej generacji do zastosowania m.in. w diagnostyce medycznej będą realizowane dzięki wsparciu w wysokości ponad 68 mln zł z Funduszy Europejskich z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG), przyznanych przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. Finansowanie otrzymają dwa ośrodki – jeden z Wrocławia, a drugi z Warszawy.

Choroby mózgu w centrum uwagi

We Wrocławiu środki w wysokości ponad 34 mln zł trafią do Sieci Badawczej Łukasiewicz – PORT Polski Ośrodek Rozwoju Technologii na projekt P4Health: Centrum Doskonałości Precyzyjnego Fenotypowania i Bankowania Danych Biologicznych dla Spersonalizowanego Zdrowia Mózgu. Ośrodek ten będzie poszukiwał nowych metod walki z chorobami mózgu, takimi jak zaburzenia psychiczne czy otępienne, które są dziś jednym z największych wyzwań dla medycyny.

Nowy projekt badawczy koncentruje się na komórkach glejowych, a szczególnie astrocytach – kluczowych regulatorach metabolizmu i komunikacji w mózgu. Coraz więcej dowodów wskazuje bowiem, że to ich dysfunkcja może być jednym z pierwszych etapów rozwoju chorób mózgu.

Celem badań jest identyfikacja zaburzonych procesów zachodzących w astrocytach oraz opracowanie nowych, celowanych strategii terapeutycznych i biomarkerów diagnostycznych. Wyniki projektu mogą przyczynić się do powstania innowacyjnych metod leczenia oraz rozwoju rozwiązań o potencjale wdrożeniowym. Dzięki temu w przyszłości powstaną nowe możliwości diagnostyczne i terapeutyczne dla pacjentów z chorobami mózgu.

Liderem projektu jest prof. Bastian Hengerer, który do Wrocławia trafił wprost z niemieckiego koncernu farmaceutycznego Boehringer Ingelheim.

Technologie kosmiczne na co dzień

Drugim ośrodkiem, który otrzyma wsparcie w wysokości ponad 34 mln zł, będzie Astrocent – Centrum Technologiczne Astrofizyki Cząstek, działające przy Centrum Astronomicznym im. M. Kopernika Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.

Celem badań jest stworzenie nowej generacji niezwykle czułych i skalowalnych systemów detekcji, które znajdą zastosowanie zarówno w badaniach naukowych, jak i w praktyce komercyjnej. Technologie te mają kluczowe znaczenie dla badań nad ciemną materią, neutrinami i falami grawitacyjnymi, a tym samym dla lepszego zrozumienia Wszechświata.

Jednocześnie rozwijane rozwiązania mogą wspierać medycynę, bezpieczeństwo, ochronę klimatu, energetykę odnawialną oraz sejsmologię, w tym systemy wczesnego ostrzegania. Projekt łączy wysoką czułość detektorów z możliwością prowadzenia pomiarów na dużą skalę i w wielu kanałach, przełamując ograniczenia dotychczasowych technologii.

Liderem projektu jest dr hab. Marcin Kuźniak z CAMK PAN.

Finansowanie i ocena wniosków

Obie Międzynarodowe Agendy Badawcze są finansowane w wyniku konkursu skierowanego do laureatów programu Teaming for Excellence (Horyzont Europa). Finansowanie jest w tym wypadku uzupełnieniem budżetu w wysokości 15 mln euro, które wcześniej oba projekty otrzymały z programu Teaming for Excellence. Dotychczas Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznała środki o łącznej wysokości 550 mln zł na funkcjonowanie 18 MAB-ów, w tym czterech, które zdobyły wsparcie z konkursu Teaming for Excellence.

DWŁ

Wróć