Regulacyjnie PSPR rośnie w siłę…

Czy ustawę interpretuje się łatwiej?

Art. 84 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stanowi: „Szkolenia [w zakresie praw i obowiązków studenta] prowadzi samorząd studencki we współpracy z Parlamentem Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, zwanym dalej „PSRP”, który zapewnia przedstawicielom samorządów studenckich przygotowanie do prowadzenia szkoleń oraz podejmuje działania promocyjne dotyczące praw i obowiązków studenta”. Skrót „PSRP” pojawia się w PSWiN jeszcze 20 razy, m.in. w art. 106 (PSRP jako potencjalny inicjator akcji protestacyjnej lub strajku), w art. 251 (PSRP jako element składowy lub kreujący kandydatów do PKA), w art. 329 (PSRP jako instytucja przedstawicielska środowiska szkolnictwa wyższego i nauki, obok konferencji rektorów, RGNiSW, KRD), w art. 331 (PSRP jako współtworzący skład RGNiSW).

Według kluczowego dla tej organizacji art. 338 ustawy, Parlament Studentów RP „reprezentuje ogół studentów w Rzeczypospolitej Polskiej” i „ma prawo do wyrażania opinii i przedstawiania wniosków w sprawach dotyczących ogółu studentów, w tym do opiniowania projektów aktów normatywnych dotyczących studentów”. Wedle tego artykułu „Najwyższym organem PSRP jest zjazd delegatów. W skład zjazdu delegatów wchodzą przedstawiciele samorządu studenckiego każdej uczelni. Zjazd delegatów uchwala statut PSRP określający organizację i sposób działania PSRP. Statut wchodzi w życie po stwierdzeniu przez ministra jego zgodności z przepisami prawa. PSRP posiada osobowość prawną. Do PSRP stosuje się odpowiednio przepisy art. 10 ust. 1, art. 10a ust. 1 i 2, art. 11, art. 25, art. 28, art. 29 oraz art. 33-39 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach. Organem nadzorującym PSRP jest minister”, który „przekazuje PSRP środki finansowe niezbędne do jego funkcjonowania w formie dotacji podmiotowej”. A „roczne sprawozdanie finansowe PSRP podlega badaniu przez firmę audytorską”.

Tak po długiej drodze od reprezentacji studenckich zrzeszających się w OPSS, przez 30 lat zmian doszliśmy do silnego i niekwestionowanego umocowania Parlamentu Studentów RP w ustawie. Równolegle można przeanalizować regulacje dotyczące niektórych uprawnień studentów w ustawie. Na różnych etapach obowiązywania „starego” Prawa o szkolnictwie wyższym, pierwotnie z 2005 r. istniał przepis o obligatoryjnych pisemnych umowach między uczelnią a studentem (art. 160 ust. 3, potem art. 160a o pisemnych, potem pod rygorem nieważności, umowach określających warunki pobierania opłat), był też art. 207, który stanowił w ustępie pierwszym, że „Do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego”.

Dziś w ustawie nie ma tych regulacji, jest ograniczony katalog decyzji administracyjnych, do których stosuje się w pełni Kodeks Postępowania Administracyjnego i prawo do skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W ramach odbiurokratyzowania szkolnictwa wyższego usunięto np. obligatoryjność pisemnej umowy student-uczelnia, tym zbędniejszej, że nie okazała się ona umową rezultatu. Mogą jednak powstawać pytania, w oparciu o co uznać, że student zobowiązał się, by danej wysokości opłatę uiścić do danego dnia, jeśli uczelnia nie praktykuje pisemnej umowy. Pozostaną przepisy ogólne Kodeksu Cywilnego, choć umowa była okazją do edukacji prawnej u progu dorosłości. Nie ma już w ustawie pojęcia wznowienia studiów, jako opcji powrotu do statusu studenta po przewidzianej ustawą jego utracie, choć w orzeczeniu NSA z 17.10.2025 (III OSK 2414/22) to zaaprobowano, wskazując że decyzja o wznowieniu studiów nie jest administracyjna, ale podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Zniknęła także z ustawy decyzja o przyjęciu na studia, zastąpiona „wpisem na listę studentów”. W związku z tym mogą rodzić się wątpliwości, czy wpis na „listę studentów” to odpowiednik decyzji o przyjęciu czyniącej z kandydata osobę przyjętą, czy to jednak lista osób posiadających status studenta. Wszak art. 83 ustawy stanowi: „Osoba przyjęta na studia rozpoczyna studia i nabywa prawa studenta z chwilą złożenia ślubowania”. W konsekwencji, czy można skreślić „z listy studentów” osobę, która została na nią wpisana, ale ślubowania nie złożyła? No i czy osoba mająca prawa studenta jest studentem? W PSW z 2005 r. mieliśmy pojęcie immatrykulacji jako aktu przyjęcia w poczet studentów, mieliśmy też definicję studenta – osoby kształcącej się na studiach. To również nie było jasne, bo jeśli osoba przyjęta została immatrykulowana, ale się nie kształciła, bo nie chodziła na zajęcia, to czy była studentem? Warto może, by PSRP umocnione regulacyjnie, dobrze osadzone w ustawie, podjęło ponownie te tematy.