Fot. UW
WARSZAWA Czworo polskich naukowców, wszyscy z Uniwersytetu Warszawskiego, zdobyło prestiżowe granty Consolidator Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Dr hab. Ewa Szczurek z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki będzie pracować nad wygenerowaniem nowych peptydów przeciwdrobnoustrojowych. Dr hab. Szymon Toruńczyk z tego samego wydziału zechce dowieść twierdzeń matematycznych, które określają teoretyczne możliwości algorytmów wykonujących obliczenia na grafach. Dr hab. Paweł Caputa z Wydziału Fizyki zamierza przesunąć granice rozumienia kwantowych teorii pola i czarnych dziur w kwantowej grawitacji. Projekt dr Magdaleny Wojcieszak z Ośrodka Badań nad Migracjami zakłada zastosowanie modelu czynników wpływających na konsumpcję treści informacyjnych publikowanych w internecie. Wartość każdego z grantów wynosi około 2 mln euro. W tym roku o ERC CoG ubiegało się 2130 naukowców, w tym 54 z Polski. Do finansowania skierowano 308 projektów o łącznej wartości 627 mln euro. Oznacza to, że wskaźnik sukcesu wyniósł 14,46%, a w przypadku polskich wnioskodawców – 7,4%.
Fot. Arch. prywatne
WARSZAWA Prof. Leszek Kaczmarek z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN został ponownie wybrany na prezydenta European Molecular Biology Conference. Będzie to już jego piąta kadencja na tym stanowisku. EMBC powstała w 1969 roku. Obecnie skupia 31 państw, głównie członków Unii Europejskiej (Polska przystąpiła w 1999 r.). Zadaniem organizacji jest wspieranie współpracy europejskiej oraz finansowanie kształcenia i rozwoju kariery naukowców w dziedzinie biologii molekularnej. Program EMBC realizowany jest głównie za pośrednictwem EMBO (Europejskiej Organizacji Biologii Molekularnej). Prof. Kaczmarek jest biologiem molekularnym, w Nenckim kieruje Pracownią Neurobiologii Molekularnej i Komórkowej. Od czterech lat stoi na czele Centrum Doskonałości w zakresie neuroplastyczności i chorób mózgu (BRAINCITY) finansowanego z programu MAB Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
Fot. Kamil Pudełko
KRAKÓW Michał Klimczyk ze Szkoły Doktorskiej Nauk Inżynieryjno-Technicznych Politechniki Rzeszowskiej został ponownie wybrany na przewodniczącego Krajowej Reprezentacji Doktorantów. Był jedynym kandydatem do objęcia tego stanowiska w kolejnej kadencji. To czternasty w historii sternik KRD. Od 2021 roku pracuje w pionie prorektora ds. rozwoju i współpracy z otoczeniem PRz. W ub.r. był członkiem Prezydium Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz członkiem Komisji Nauki i Komisji ds. międzynarodowych RGNiSW. Jest m.in. współautorem propozycji krótkoterminowych wyjazdów zagranicznych jako jednego z wymiarów mobilności akademickiej. Pisaliśmy o tym w FA 7-8/2022.
Fot. Aurelia Kołodziej
WARSZAWA Ponad 70 mln zł na realizację projektów badawczo-rozwojowych otrzyma 41 młodych naukowców wyłonionych w programie LIDER Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Jest on skierowany do doktorantów, nauczycieli akademickich nieposiadających stopnia doktora oraz doktorów (w tym habilitowanych), którzy uzyskali ten stopień nie wcześniej niż w ciągu ostatnich 7 lat. W gronie laureatów są przedstawiciele 25 instytucji, w tym 19 uczelni, 3 instytutów Sieci Badawczej Łukasiewicz oraz 3 instytutów PAN. Maksymalna wysokość dofinansowania jednego projektu wyniosła 1,8 mln zł – taką sumę otrzyma czterech naukowców. Najwięcej projektów będzie realizowanych na Politechnice Warszawskiej (7). Najwyższe oceny otrzymał pomysł dr. inż. Adriana Augustyniaka z Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie (na fot.), którego celem będzie opracowanie efektywnej technologii produkcji piocyjaniny. Od 2009 roku odbyło się już czternaście konkursów LIDER, w wyniku których wyłoniono blisko 600 naukowców. Przyznano im ponad 730 mln zł na autorskie projekty badawcze.
POZNAŃ Wstrzymano prace nad federacją poznańskich uczelni – poinformowała prof. Bogumiła Kaniewska, rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Sama idea nie została jednak zarzucona. Rektorzy czekają po prostu na lepszy pod względem finansowym i prawnym moment wprowadzenia jej w życie. Federacja ośmiu poznańskich uczelni publicznych: UAM, Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego, Uniwersytetu Ekonomicznego, Uniwersytetu Przyrodniczego, Politechniki Poznańskiej, AWF im. Eugeniusza Piaseckiego, Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz, Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego miała według zapowiedzi nastąpić w tym roku. Wzbudziło to obawy. – Według części poznańskiego środowiska historii i tradycji poszczególnych uczelni nie należy kłaść na szali wielkiego uniwersytetu, mimo że ten z pewnością będzie bardziej skuteczny w zdobywaniu środków finansowych i będzie zajmował wyższe pozycje w rankingach – przyznała na antenie Radia Poznań rektor UAM. Na razie współpraca ograniczy się do pionierskiego programu „PoMost”, który umożliwia studentom realizację wybranego przedmiotu na innej uczelni w Poznaniu.
Fot. UW
WARSZAWA Dr Mateusz Łełyk z Wydziału Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego – jako pierwszy humanista w historii – otrzymał Medal Młodego Uczonego. Wyróżnienie przyznawane jest przez Politechnikę Warszawską za uznane osiągnięcia w dziedzinie nauki i innowacji technicznej oraz inne wybitne osiągnięcia twórcze. Obszarem aktywności tegorocznego laureata jest filozofia matematyki, a dokładniej zagadnienia związane z uzasadnianiem poprawności układów aksjomatów dla matematyki. W swojej pracy wykorzystuje formalne narzędzia współczesnej logiki matematycznej do modelowania i wyjaśniania problemów filozoficznych. Obecnie pracuje w Zakładzie Logiki na Wydziale Filozofii UW.
Fot. PW
WARSZAWA Dr hab. inż. Artur Kasprzak z Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej został laureatem Nagrody Naukowej im. prof. Mieczysława Mąkoszy. To jedyny naukowiec na świecie zajmujący się zastosowaniem związku o nazwie sumanen w nanomateriałach niwelujących toksyczność cezu. Opracował nowy materiał, składający się z magnetycznych nanocząstek węglowych z rdzeniem kobaltowym modyfikowanych sumanenem. Badania potwierdziły, że może być wykorzystywany wielokrotnie, ma dużą pojemność adsorpcyjną i można go łatwo regenerować – wystarczy trochę wody. Próby z zawierającymi sól cezu ściekami wodnymi powstającymi w trakcie prac nad prekursorem leku przeciwnowotworowego i w przypadku ścieków generowanych w rutynowych syntezach organicznych wypadły pomyślnie. Nagrodę w wysokości 12 tys. zł przyznaje Fundacja im. Mieczysława Mąkoszy.
Fot. UJ
KRAKÓW Dr Guillem Ylla z Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymał FEBS Excellence Award – prestiżową nagrodę przyznawaną przez Federation of European Biochemical Societies. Służy ona wsparciu liderów grup badawczych rozpoczynających karierę zawodową i realizujących projekty z zakresu nauk przyrodniczych na poziomie molekularnym. Po raz pierwszy wyróżnienie to trafiło do Polski. Dr Ylla, kierownik Pracowni Bioinformatyki i Biologii Genomu na Wydziale Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, otrzymał 100 tys. euro na 3 lata. Środki zostaną wykorzystane na badania mechanizmu molekularnego, na podstawie którego gen E93 może determinować określony rodzaj rozwoju owadów (metamorfozę prostą lub złożoną). Dr Ylla związany jest z UJ od listopada 2021 r. Przed przyjazdem do Polski pracował na Uniwersytecie Harvarda w USA.
SZCZECIN Nagrodę promującą najważniejsze osiągnięcia naukowców z województwa zachodniopomorskiego otrzymali: dr hab. Paweł Gut, dr hab. Paulina Niedźwiedzka-Rystwej, dr hab. inż. Jarosław Wątróbski (wszyscy Uniwersytet Szczeciński), dr inż. Paula Ossowicz-Rupniewska, dr hab. inż. Arkadiusz Nędzarek, dr inż. arch. Arkadiusz Polewka (wszyscy Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie), prof. Bogusław Machaliński (Pomorski Uniwersytet Medyczny), dr hab. inż. Krzysztof Nozdrzykowski (Politechnika Morska w Szczecinie), dr hab. Zofia Wollny (Akademia Sztuki w Szczecinie). Zachodniopomorskie Noble wręczane są od 2001 roku autorom publikacji w wysoko notowanych czasopismach oraz wdrożonych lub sprzedanych patentów.
Fot. Alicja Jaroszewska
LUBLIN Specjalista w zakresie inżynierii i ochrony środowiska został doktorem honoris causa Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. Jego osiągnięcia naukowe obejmują podstawy programowania, projektowania, budowy i użytkowania systemów zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków na obszarach wiejskich, hydrotransportu granulowanego węgla aktywnego stosowanego w oczyszczaniu wody i ścieków. Prowadzi badania dotyczące zużycia wody w gospodarstwach wiejskich, jakości wody powierzchniowej, technologii jej oczyszczania w powiązaniu z możliwością stosowania zbiornikowej rezerwy, a także odprowadzania i oczyszczania ścieków z osiedli wiejskich. Ma na koncie 218 prac. Jest związany z Uniwersytetem Rolniczym im. Hugona Kołłątaja w Krakowie.
Fot. UEW
WROCŁAW Prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego został doktorem honoris causa Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na strategii przedsiębiorstw w biznesie międzynarodowym, problematyce konkurencyjności przedsiębiorstw, ekspansji polskich firm na rynki międzynarodowe, mezoekonomii oraz polityce wspierania konkurencyjności. W latach 2008–2016 był rektorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, z którym jest związany od początku swojej kariery. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych i najbardziej cenionych polskich ekonomistów. Jego dorobek naukowy obejmuje ponad 600 publikacji i artykułów naukowych.
Fot. Aurelia Kołodziej
SZCZECIN Badaczka z The Ohio State University, twórczyni szkoły naukowej elastomerów termoplastycznych i kauczuków, została doktorem honoris causa Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie. To jedenasta osoba uhonorowana najwyższą godnością akademicką przez tę uczelnię. Jej badania wniosły znaczący wkład w rozwój medycyny. Opracowała m.in. metodę funkcjonalizacji polimerów z wykorzystaniem katalizy enzymatycznej jako nośników związków diagnostycznych i terapeutycznych w leczeniu nowotworów. Efektem jej prac są także bezpieczne implanty piersi o właściwościach przeciwnowotworowych i diagnostycznych. Jednym z jej osiągnięć jest wynalezienie kopolimeru blokowego stosowanego jako powłoka w ratujących życie stentach naczyń krwionośnych.
Fot. Aurelia Kołodziej
WARSZAWA Specjalista w zakresie ekonomiki i organizacji produkcji zwierzęcej z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie otrzymał tytuł doktora honoris causa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Doceniono jego zasługi w kształceniu kadry i upowszechnianiu osiągnięć naukowo-badawczych z zakresu ekonomii rolnej i rozwoju wsi. Głównymi kierunkami jego badań są: organizacja oraz ekonomika chowu bydła mlecznego i mięsnego, rozwój gospodarstw rolnych poprzez działania grupowe producentów, ekonomiczno-organizacyjne aspekty produkcji zwierzęcej, problemy rozwoju małych gospodarstw rolnych, rozwój agrobiznesu i przedsiębiorczości na terenach wiejskich. W latach 2005–2012 był rektorem ówczesnej Akademii Rolniczej w Krakowie. Obecnie pełni funkcję dyrektora Europejskiego Centrum Badawczego Drobnych Gospodarstw Rolnych.
Fot. Arch. prywatne
BIAŁYSTOK Światowy autorytet w dziedzinie chemii medycznej, szczególnie leków przeciwnowotworowych, otrzymał tytuł doktora honoris causa Politechniki Białostockiej. Jego badania koncentrują się na chemii i biologii nowotworów oraz racjonalnym projektowaniu i przedklinicznym opracowywaniu nowych metod leczenia chorób nowotworowych, a także chorób zakaźnych. Spośród zaprojektowanych przez niego leków, pięć nowych związków zostało zakwalifikowanych do badań klinicznych u pacjentów onkologicznych. Prof. Priebe od kilkunastu lat zaangażowany jest w rozwój nowego leku przeciw ludzkiemu glejakowi. Priebe jest absolwentem Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie pracuje jako profesor chemii medycznej na Wydziale Leków Eksperymentalnych w Centrum Rakowym MD Anderson w Houston.
GDAŃSK Efektywność działania genisteiny w chorobie Huntingtona wykazali na modelu zwierzęcym naukowcy z Uniwersytetu Gdańskiego. Wyniki ich badań opublikowało czasopismo „Autophagy”. Genisteina to związek chemiczny z grupy flawonoidów, który występuje w roślinach bobowatych, m.in. w soi. Od dawna jest przedmiotem badań zespołu prof. Grzegorza Węgrzyna, który zajmuje się rzadkimi chorobami genetycznymi i neurodegeneracyjnymi. Najnowsze badania dowiodły, że leczenie genisteiną stymuluje proces autofagii w mózgach myszy, prowadząc do korekty objawów choroby Huntingtona. Co ważne, skuteczność potwierdzono również wtedy, gdy terapia została włączona już po pojawieniu się objawów. Sugeruje to, że związek ten może być rozważany jako potencjalny lek. W Gdańsku pracują nad doustną tabletką, która mogłaby wspomóc terapię, ale też działać profilaktycznie. O badaniach tych pisaliśmy w FA 11/2021.
Fot. Arch. prywatne
KRAKÓW Troje naukowców odebrało Nagrody Miasta Krakowa. Wyróżnienia, których tradycja sięga XVI wieku, są wyrazem uznania dla dokonań krakowian pracujących na rzecz rozwoju i wzmacniania twórczego oraz naukowego potencjału miasta. Laureatami zostali: prof. Czesław Brzoza z Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, specjalista w zakresie najnowszej historii Polski; prof. Jan Potempa z Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego prowadzący badania nad bakteriami wywołującymi choroby przyzębia oraz dr hab. inż. Katarzyna Wolny-Koładka z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie (na fot.), która zajmuje się szeroko rozumianą mikrobiologią środowiskową, w tym oceną czystości mikrobiologicznej wód Zalewu w Nowej Hucie.
ZABRZE Wyłoniono najbardziej prodoktoranckie inicjatywy minionego roku akademickiego. W poszczególnych kategoriach nagrodzono: Radę Samorządu Doktorantów Politechniki Gdańskiej (Aktywny Samorząd Doktorantów), Uczelnianą Radę Samorządu Doktorantów Politechniki Śląskiej (Skuteczny Samorząd Doktorantów), Zachodniopomorskie Porozumienie Doktorantów (Dynamiczny Start), monografię naukową Status Doktorantów w Ustawie 2.0 (Projekt Naukowy), projekt „Zdrowy Senior” Samorządu Doktorantów Uniwersytetu Rzeszowskiego (Wydarzenie), Szkoły Doktorskie Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie oraz Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN (Szkoła Doktorska), Instytut Fizyki Jądrowej PAN im. Henryka Niewodniczańskiego (Otwarci na Świat). Konkurs organizuje Krajowa Reprezentacja Doktorantów.
KOSZALIN Centrum Badań nad Uchodźstwem i Emigracją powstaje na Politechnice Koszalińskiej. Jednym z celów jednostki ma być popularyzowanie wiedzy o Polonii, Polakach i osobach polskiego pochodzenia z różnych regionów świata. Dzięki wieloletniej aktywności miejscowych badaczy pozyskano imponujące zbiory źródeł do badań nad działalnością Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, rządu RP na uchodźstwie i jego agend, licznych organizacji rządowych i społecznych na uchodźstwie, udziału przedstawicieli uchodźstwa polskiego w organizacjach i stowarzyszeniach międzynarodowych itp. Kolekcja zawiera też materiały dotyczące losów Polaków na uchodźstwie, w tym dzieci (także sierot) ewakuowanych z ZSRS w 1942 roku. Zbiory będą zaprezentowane na tworzonym właśnie portalu internetowym. Planowane są konferencje naukowe na temat stanu badań nad uchodźstwem niepodległościowym i wkładem badaczy koszalińskich w ten obszar nauki. Centrum będzie organizowało też wydarzenia edukacyjne i popularyzatorskie, m.in. wystawy tematyczne.
KATOWICE Około dwustu badaczy z różnych ośrodków w kraju brało udział w przygotowywaniu Leksykonu terminów medialnych. To największa tego typu publikacja na polskim rynku medioznawczym. Powstała w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Medialnej Uniwersytetu Śląskiego. Jej pomysłodawcą i redaktorem naukowym (obok dr hab. Krystyny Doktorowicz – UŚ, dr. Pawła Płanety – UJ i dr. hab. Ryszarda Filasa – UJ) jest prof. Kazimierz Wolny-Zmorzyński. Leksykon ma na celu przedstawienie współczesnych zmian w krajobrazie komunikowania, ukazanie dorobku autonomicznej już nauki o komunikacji na tle osiągnięć innych dyscyplin, a także spopularyzowanie dorobku polskich uczonych – medioznawców i przedstawicieli dyscyplin pokrewnych. Liczy 3 tys. haseł, zarówno definicyjnych, jak i problemowych. Opatrzono je krótkimi komentarzami wyjaśniającymi. W gronie autorów znajdują się m.in.: ekonomiści, filmoznawcy, historycy, językoznawcy, kulturoznawcy, literaturoznawcy, medioznawcy, politolodzy, prawnicy, socjolodzy i teolodzy.
Opracował Mariusz Karwowski
Współpraca: Jerzy Doroszkiewicz, Monika Jaskowiak, Emilia Kujawa, Izabella Majewska, Jolanta Nowacka, Agata Pustułka, Lucyna Róg, Krzysztof Szwejk, Krzysztof Szymański, Łukasz Wspaniały
Wykorzystano serwisy prasowe szkół wyższych, placówek badawczych i instytucji otoczenia nauki.
Więcej aktualności na naszej stronie internetowejwww.forumakademickie.pl
oraz na naszych profilach na Facebookui na platformie X
